This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI Episode 207

    BISErbisyong LENI Episode 207

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Ito na po ang BISErbisyong LENI dito po sa RMN at siyempre, ngayon po ay araw ng linggo, April 25, 2021. Mula po dito sa DZXL Manila, tayo po ay napapakinggan sa RMN DYHP Cebu, RMN DXCC Cagayan de Oro, RMN DXDC Davao, at RMN DWNX Naga, at siyempre sa lahat po ng inaabot ng ating broadcast nationwide, netwide. Ako pa rin ho ang inyong radyoman, Ely Saludar. At siyempre sa pagkakataong ito ay kasama po natin ang nag-iisang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na nakikinig sa atin ngayong umaga sa DZXL, sa atin pong mga tagasubaybay sa ating Facebook pages sa RMN at saka sa VP Leni Robredo. Sa atin pong mga kababayan sa Bicol, marhay na aga saindo gabos. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag. Ka Ely, pareho tayong nakapula ngayong umaga! [chuckles]

    ELY: Yes, Ma’am! Belated—belated happy birthday!

    VP LENI: Salamat, salamat. Thank you. Salamat po sa lahat na bumati.

    ELY: At siyempre sa kabila ng—kasi naka-quarantine pa rin ho kayo, ano, at iyong inyo pong kaarawan ay nasa bahay lang po literal at bagama’t—marami po ang inyong mga taga-suporta’t mga kaibigan, eh nagdaos po nitong, #NationalLugawDay para po sa inyong birthday.

    VP LENI: Oo nga, Ka Ely. Actually, Ka Ely, tinext ako noong Huwebes—isang araw bago noong birthday ko. Nakuha ko iyong result gabi ng Huwebes pero iyong advice kasi, Ka Ely, noong aming doktor dahil very close contact talaga ako, na kahit lumabas na iyong negative test ay ipagpatuloy ko iyong quarantine para minimum ng 10 days. So iyong ika-10th day ko, Ka Ely, kahapon, ika-10th day ko kahapon, ika-11th day ngayon. Bukas, puwede na akong pumasok sa opisina. Mahirap din iyong naka-quarantine, Ka Ely, lalo pa rito sa amin na napakahina noong aming internet kasi iyong lahat na trabaho ko ngayon kailangan ko talaga ng Wi-Fi connection dahil sa aming Bayanihan E-Konsulta. Pero nairaos din. Parang hindi ko naman naramdaman noong sampung araw na nakakulong ako, Ka Ely. Bukas, mas normal na ulit.

     

    Pero, Ka Ely, nagpapasalamat tayo doon sa lahat na nagparticipate doon sa tinatawag na #NationalLugawDay. Actually parang initiative ito ng iba nating supporters. Pero iyong nakakagulat, ang daming sumama. Ang daming sumama. Kahapon—kahapon ba?—noong isang araw pa, noong birthday ko mismo, Ka Ely, sumusubok sana akong magpost sa Facebook para magpasalamat. Ilalagay ko iyong mga pictures ng sumali pero hindi ko kinaya kasi ang dami pala. May nakita akong Facebook page ng isang supporter. Sinabi niya na parang 105 groups daw iyong sumali. Tapos iyong 105 groups yata, equivalent to 30,000 bowls of lugaw. Kaya sabi ko, grabe. Pero ang dami pang nagpa-pop-up sa Facebook page ko na nagpalugaw din na wala doon sa 105 kaya hindi ko, Ka Ely, mapasalamatan iyong lahat. Ngayon, hiningi ko iyong listahan pero baka may ma-miss out ako, Ka Ely. Baka may ma-miss out ako kasi parang ang daming sarili lang nila na nagpalugaw din. Ang iba, mayroong communities lang, doon sa communities nila. Hindi naman nakisali sa malaking grupo. Pero siguro, Ka Ely, sa pagpasalamat, daanan ko lang kung anong mga lugar iyon. Hindi natin mauubos pero at least mabanggit natin para makapagpasalamat. Dito sa Metro Manila, mayroon sa Caloocan, sa Malabon, sa Mandaluyong, Navotas, Parañaque, Las Piñas, Pasay, Pasig. Sa Manila, Ka Ely, iba-ibang lugar—mayroon sa Tondo, mayroon sa Baseco, Liwasang Bonifacio, iyong Arnold Janssen Kalinga Center. Sa Quezon City naman ilang lugar din—mayroon sa Cubao, mayroon sa Loyola Heights, mayroong Roces, mayroong Panay Avenue, mayroong Milagrosa, mayroong sa UP Community Pantry, mayroon sa Maginhawa, sa District 3. Dito sa Luzon ay sa Albay ilan. Sa Albay, Ka Ely, sina Dra. Ofel iyong pinapasalamatan natin. Namigay naman sila sa mga frontliners natin. Namigay sila sa mga frontliners natin sa mga iba’t ibang ospital. Sa Bataan mayroon din, sa Nasugbu, Batangas, sa Baguio, Benguet, Bulacan, Camarines Sur, Naga City—sa Naga ilang lugar—mayroon sa Lagonoy, sa Libmanan, sa Catanduanes, sa Masbate. Sa Masbate, Ka Ely, maraming grupo. Mayroon sa main island, mayroon sa Ticao Island. Ito, nakita ko ito sa Facebook. Sa Isabela, namigay din sila sa mga ospital para sa ating mga frontliners. Sa Laguna, sa San Pablo, Sta. Rosa, Sta. Cruz, San Pedro, Biñan, Calamba. Tapos mayroon sa Olongapo, Puerto Princesa, Pampanga—sa Pampanga iba-ibang lugar din, Magalang, San Fernando, Floridablanca, Mexico, Sta. Rita, Lubao, Porac, Guagua, Minalin, Angeles City, Pangasinan, Quezon. Sa Quezon, Ka Ely, iba-iba rin—mayroon sa Lucena, Gumaca, Ibabang Dupay, Ibabang Iyam, Dalahican. Tapos Rizal naman mayroon sa Taytay. Ito, nakita ko iyong pictures nito. May video pa sila na pinadala sa akin na naggi-greet sila. Kaya maraming salamat po sa inyo. Mayroon sa Talim Island. Mayroon sa Antipolo, mayroon sa Tanay. Pasensya na medyo mahaba. Iyong sa Samar, mayroon—mayroon sa Catbalogan, mayroon sa Calbayog, namigay din sa Samar Provincial Hospital workers. Sa Sorsogon, sa Bulan, at saka sa Tarlac. Sa Visayas, may mangilan-ngilan din. Mayroon sa Aklan. Sa Aklan mayroon sa Kalibo, mayroon sa Altabas, sa Macato, sa Pandan, Antique, sa Bohol naman iyong namigay sa frontliners ng Governor Celestino Galvez Memorial Hospital. Sa Cebu City, sa Lapu-Lapu City, Cordova, sa Iloilo City, Pototan, Zaraga, Laganes, Jaro, tapos sa Palo, Leyte, sa Negros Occidental sa Bacolod.

     

    Sa Romblon, iyong Romblon daw ay care of Renegade Hong Kong, ano. Maraming salamat sa Renegade Hong Kong. Lagi natin silang partner. Tingin ko—may mga nakita ako dito sa listahan, pasensya na po—sa Mindanao mayroon sa Agusan del Norte, sa Maguindanao, sa Marawi, sa Zamboanga, ayon. Kaya iyong hindi ko po nabanggit, pasensya na pero kung nagpost po kayo sa Facebook, pa-tag na lang po ako para makita ko. Pero maraming-maraming salamat.

     

    Medyo ninerbyos actually ako, Ka Ely. Alam kong may magpapalugaw pero hindi ko alam na ganoon karami. So nagpost kami, Ka Ely, day before ng aking birthday. Pinapaalala lang natin sa lahat iyong physical distancing, iyong mga walang pangalan, kasi baka mamisinterpret. Pero ito kasi, Ka Ely, I think noong nagsimula ito, kung naalala mo, Ka Ely, iyong “lugaw is essential,” doon ito nagsimula, iyong idea. Tapos dati kasi, Ka Ely, iyong mayroon nang mga ibang mga, parang in effect nagkakampanya, mayroon akong supporters na gusto ring gawin. So iyong sinabi ko lang, Ka Ely, na pandemic tayo ngayon, parang napaka-in bad taste na ang iniisip natin politika. So kung gustong tumulong, mas mabuti na makakatulong talaga sa communities kasi ito talaga iyong pinakakailangan natin ngayon. So ginawa naman ng supporters natin. Eh gusto nating mapaalam sa kanila, Ka Ely, na sobrang appreciated natin iyong effort kasi ito, pagpapakita ng suporta pero hindi naman talaga napo-promote ng isang kandidato pero ang natutulungan talaga iyong communities. Kasi ngayon talaga, Ka Ely, sobrang grabe iyong dami ng nagugutom. Ngayong umaga lang nakita ko sa thread namin may humihingi iyong mga grupo ng mga—alam mo iyong mga, parang mga small vendors, Ka Ely, na sumasampa sa bus at nagbebenta ng pagkain. Iyong nakuha kong text message, nakikiusap sila na “baka puwede kaming makahingi ng food packs kasi dahil ang tagal nang walang provincial buses na biyahe. Ang tagal na rin naming walang hanapbuhay.” So ito, Ka Ely, iyong mga hindi natin nakikita masyado na pinakaapektado talaga ngayon na hindi pa tayo nakakabalik sa normal. So kami naman, Ka Ely, iyon iyong ine-encourage po natin sa mga nakikinig sa atin. Hanapin po natin iyong mga ganito. Hanapin po natin sino ba iyong mga naapektuhan talaga na pinaka-grabe na ang laking bagay na mayroon lang silang makakain sa pang-araw-araw. Nakakaawa, Ka Ely.

     

    Pero ano rin, iyong kabutihan din gaya nitong paglabasan ng mga Community Pantries, Ka Ely. ‘Di ba iyong bisita natin noong nakaraan si Patreng. Siya iyong pinaka—parang brainchild niya itong Community Pantries. Ang laking tulong. Ang laking tulong kasi nasisiguro natin na may makakain sila isang beses sa isang araw. Minamasama pa ito, Ka Ely, ng iba. Hindi natin maintindihan pero hindi nila narerealize na kaya tumatiyaga iyong ating mga kababayan na pumila kasing walang wala talaga. Kasi kung mayroon naman, Ka Ely, bakit ka naman tiyatiyaga. Pero marami na ang paminsan ilang oras pa, ilang oras pa iyong ginugugol para may makuhang kaunti. Ang laking bagay na mayroong ganitong nakaisip. Hanggang ngayon nagpapasalamat tayo kay Patreng, nagpapasalamat tayo sa lahat na mga nainspire niya na ang dami nang nagsulputan and I think sa panahon ngayon, Ka Ely, napakahalaga nito.

     

    ELY: Opo. So ang kagandahan dito, Ma’am, ano, at talagang marami tayong kababayan ngayon ang gumaya at iyong sinimulan ni Patreng nationwide. So napakaganda at nakatutulong ito sa ating mga kababayan. Siyempre dito ang masaklap ho rito, Ma’am, iyong red-tagging talagang may mga diumano ebidensya na nag-uugnay dito kay Patreng na batang-bata, talagang wala namang, wala hong kamuwang-muwang sa politika at gusto lang pong tumulong base po sa ating mga naging panayam sa kaniya, Ma’am, ano, noong nakaraang linggo.

     

    VP LENI: Ito, Ka Ely, iyong parang napaka-misplaced. Napaka-misplaced na instead na maging thankful na mayroong isang bata pa na nakaisip ng napakahusay na activity, hinahanapan pa ng diperensya. Iyong sa akin, Ka Ely, may lugar at panahon para sa lahat. Ngayon na maraming nagugutom, maraming nawalan ng hanapbuhay, malaki iyong pangangailangan, dapat nga kapag may mga ganitong activities ay sinusuportahan. ‘Di ba dapat nga gayahin na lang nila kaysa nag-aaksaya sila ng panahon na maghanap ng diperensya. Kasi ito, Ka Ely, nakikita naman natin, ang laking tulong nito para sa community. Malaking tulong siya na hindi lang na nakakatulong ka para may makain iyong tao pero iyong pinupukaw na sense of community, iyong pinupukaw na—iyong alam mo iyon, iyong pakiramdam, pakiramdam ng lahat na may obligasyon tayo, may responsibility tayo para siguruhin na iyong mga kasamahan natin ay hindi nagugutom o, alam mo iyon, iyong maging mapagbigay, maging maalaga, ito sana—ito sana iyong sine-celebrate, ‘di ba. Ito dapat iyong sine-celebrate natin. Iyong mga tao na hindi iniinda iyong kahirapan pero gumagawa ng maraming paraan para makatulong. And nakikita naman natin, Ka Ely, na kahit nire-redtag nila, mas marami talaga iyong nai-inspire. Mas marami iyong nai-inspire, marami iyong gumagaya. Marami iyong gumagaya and ito iyong, I think, pinaka-value. Ito iyong pinaka-value ng Community Pantry, para mapukaw iyong kabutihan. Mapukaw iyong kabutihan, iyong compassion sa puso ng maraming mga Pilipino, and ito iyong mahalaga. Iyong sa akin, napaka-misplaced, napaka-irresponsible iyong ginagawa ng ibang mga opisyal ng pamahalaan na sa panahon na gaya nito, iyan iyong iniisip nila. So sana, sana hindi ma-discourage. Sana hindi ma-discourage iyong mga nagtayo ng Community Pantries. Mayroon naman pong advice iyong mga abogado, mayroong mga advice iyong mga well-meaning groups na kung mayroong naghaharass sa kanila, mayroon silang malalapitan. Pero iyong pakiusap nga natin, Ka Ely, at ito, nakita natin ito dito sa Quezon City, kay Mayor Joy at kay Mayor Vico, naglabas ng mga statements na maging—hindi lang na hahayaan sila pero ipo-protect sila. Tingin ko, dapat ginagawa ito ng LGU para nadi-discourage iyong iba na ganoon iyong kaisipan na makabuwelong iharas o takutin o harangin iyong mga kagaya ni Patreng at iba pang nagput up ng mga Community Pantries.

     

    ELY: At siyempre, Ma’am, dito po sa Community Pantry ay muling napatunayan ng mga Pilipino, ‘di ba, iyong bayanihan spirit na talagang ito ho iyong likas na ugali ng mga Pilipino na matulungin sa kapwa.

     

    VP LENI: Totoo. Totoo, at ito, Ka Ely, pinalista ko rin, eh. Hindi ko rin alam kung kumpleto na ito. Hindi ko alam kung kumpleto na ito pero nandito iyong listahan ng—hindi ko na siguro iisa-isahin pero magkaroon lang ng idea iyong mga tao kung saan nagsulputan iyong mga Community Pantries, siyempre pinaka-marami dito sa Metro Manila. Nag-umpisa ito sa Maginhawa kina Patreng, dito ito sa may UP Village, Ka Ely. Pero ngayon tinitingnan  ko sa Caloocan marami na rin. Sa Las Piñas, sa Makati, sa Manila, may several sa Malate, mayroon sa Sampaloc, several din. Sa Intramuros nakita natin ito sa news. Sa P. Noval parang ito iyong pangalawa. Sa PUP, mayroon. Sa Tumana, sa Marikina mayroon. Muntinlupa, mayroon. Parañaque, iyon nga, Pasig City, mayroon din. Iyon, Quezon City iyong may pinakamarami, Ka Ely. Quezon City iyong may pinakamarami. Taguig, mayroon din. Sa Taguig, mayroon din. Sa Valenzuela mayroon din, pero all over, Ka Ely, halimbawa sa Bicol ang dami. Eh ang daming naglalabasan sa Bicol, hindi lang sa Naga pero halimbawa, Ka Ely, sa buong Camarines Sur—mayroon sa Baao, sa Tiga-on, sa Baao tatlo na iyong lumabas. Sa Naga alam ko ilan na. Sa Iriga City marami na. Sa Calabanga mayroon. Sa Pili mayroon. Sa Cagayan Valley, mayroon sa Isabela. Mayroon sa Cagayan, sa Tuguegarao City, sa Calabarzon, Ka Ely, marami na rin. Mayroon sa Batangas City, sa Lipa, Malvar, Batangas, Cavite—sa General Emilio Aguinaldo, sa Dasmariñas, sa Imus, sa Laguna—iba-ibang lugar sa Laguna siguro hindi ko na ito iisa-isahin kasi napakarami. Sa Lucena mayroon na. Sa Tiaong, Quezon, marami na rin. Sa Binangonan, Rizal, mayroon. Sa Baguio, mayroon na rin. Sa Central Luzon, marami na. Bataan, Bulacan, Nueva Ecija. Sa Nueva Ecija ang dami. Tapos sa Angeles City. Sa Pampanga ang dami na rin. Sa Tarlac mayroon na rin. Ilocos, mayroon na, Ka Ely. Marami sa Pangasinan, ilan na. Ano talaga ito, Ka Ely, sa Mimaropa—mayroon na sa El Nido, sa Oriental Mindoro, mayroon sa Romblon, mayroon sa Bohol, mayroon sa Cebu na ilan, sa Dumaguete mayroon na rin, mayroong Aklan, mayroong Bacolod, Antique, ano talaga, nakaka-inspire, Ka Ely, kasi ang daming sumunod. Kasi iyong konsepto talaga napakahusay. Iyong, alam mo iyon, maraming mabubuting Pilipino, Ka Ely, na walang masyadong koneksyon sa pamahalaan pero gusto ring tumulong. Parang ito iyong naging daan. Kahit sa Mindanao, Ka Ely, marami na: sa Cagayan de Oro, Lanao, Iligan... Lanao del Norte, ang dami.

     

    Ito, gusto nating pasalamatan iyong lahat na nag-put up, kasi ano talaga ito, I think sila nakikita nila... nakikita nila iyong value nito kasi marami talagang natutulungan. Tapos iyong iba naman, Ka Ely, kahit hindi sila nag-put up, iyong nagdo-donate, nagdo-donate. At iyong nagdo-donate, Ka Ely, hindi lang mayayaman. Iyong mga nag-donate, kahit hirap din pero masaya siya na kahit mahirap siya nakatulong pa din siya. Nakita natin, Ka Ely, iyong mga inspiring stories, ‘di ba? Mayroong nagtitinda ng taho — iyong nagtitinda ng taho, naglagay siya ng mga libreng taho, nilagay niya doon sa lamesa. Iyong isang nagtitinda ng chicharon, na-feature siya, Ka Ely, naglagay siya ng parang ilang piraso ng instant noodles. Iyong mga ganitong kuwento ay parang binabalik iyong... binabalik kung sino talaga tayo bilang mga Pilipino, na hindi natin hahayaan na mayroon tayong mga kababayan na naghihirap.

     

    Kaya ito, ang pinapakita nito, Ka Ely, na kahit sino, kahit kaunti, mayroon ka parating puwedeng maitulong. At ito iyong value ng Community Pantry. Iyong value ng Community Pantry, parang sense of community talaga siya ng lahat. Kaya ito, Ka Ely, kailangan nating pasalamatan si Patreng sa pag-isip nito at sa pag-inspire ng napakaraming Pilipino to follow suit.

     

    Iyong mga nag-iisip ng masama, huwag naman sana. Maghanap na lang sila ng ibang mapapagbuntunan ng kanilang mga gawain. Pero huwag naman, huwag naman iyong ganito. Huwag iyong ganito na nakakatulong na nga, pinapahirapan pa.

     

    ELY: Opo. At maging sa aming mga himpilan, Ma’am, ano, ito sa DZXL, mayroong kaniya-kaniyang community pantry. Dito sa Cembo. At iyong RMN Pagadian ang ginawa na style, halimbawa pipila ka, wala kang plastic o ecobag na dala — kung ano lang ang kaya mong bitbitin, iyon lang ang kukunin mo, para maiwasan po iyong dati, ‘di ba, na parang naghakot eh.

     

    VP LENI: Oo. Tama iyon, Ka Ely, kasi dapat talaga huwag naman maramihan, kasi araw-araw naman mayroon eh. So kung ano lang ang kailangan mo — siguro isa, dalawang araw — iyon lang iyong kunin mo, para lahat naman mayroon.

     

    Actually, Ka Ely, parang ganoon naman talaga iyong nangyayari. Mayroong pangilan-ilan na parang nagho-hoard din, pero mas exemption to the rule siya. Mas marami pa din iyong kinukuha lang iyong pangangailangan talaga. Kaya nakakaano talaga... nakakahanga kasi kahit sa mga kumukuha, iniisip din nila iyong iba eh. Iniisip din nila iyong iba, na “Ito lang iyong kukunin ko kasi ito lang naman iyong kailangan ko for today. Kapag wala na ako bukas, babalik na lang ulit ako.” Kasi anyway, Ka Ely, ang dami namang nag-sprout, ‘di ba? Ang daming nag-sprout, so hindi ka namang kailangan dumayo nang malayo kasi in all likelihood sa bayan mo o sa city mo, mayroon. Iyon na lang iyong puntahan.

     

    ELY: Opo. Okay, Ma’am. At dito naman po tayo sa isyu po ng COVID, iyong pagresponde po ng ating pamahalaan. At sa inyo pong pagtulong sa Tanggapan ng Pangalawang Pangulo, dito po sa Bayanihan E-Konsulta, ako ho, Ma’am, may mga lumapit po sa akin na mga kasamahan natin sa media, at iyong iba nagpositibo, itinuro ko dito sa E-Konsulta. Nagulat sila, Ma’am, ang bilis daw po ng pagresponde, pagtugon ng OVP.

     

    VP LENI: Actually, Ka Ely, hindi pa perpekto iyong sistema, hindi pa perpekto iyong sistema, kasi alam mo, medyo low-tech kasi kami, Ka Ely, dahil— Sinadya namin na ganoon dahil gusto namin na kahit iyong wala kang internet connection, makakalapit ka sa amin. Pero ang dami, Ka Ely, na problema na medyo low-tech ka. Ang daming problema na Facebook Messenger iyong ginagamit mo, kasi ang hirap niya, Ka Ely, ang hirap niyang i-mano-mano. Mahirap din siyang i-automate na full automation. So iyong problema namin, Ka Ely, sa sistema, may mga nami-miss kami. Ngayon, ang daming tao iyong involved sa operations, Ka Ely. Ang dami naming volunteers, ang dami naming tao sa opisina na kasali dito, dahil hindi namin inaasahan iyong tambak na nare-receive namin na mga request. Nag-aaverage kami, Ka Ely, by the thousands every day. Marami kaming doktor na— Marami kaming doktor na mga volunteers, mga 600-plus, pero Ka Ely kinukulang pa din. Iyong nag-volunteer sa amin nasa 1,900-plus na non-medical ito; ngayon, parang kinukulang pa din kami, Ka Ely, dahil una, 24 hours siya. Pangalawa, kahit iyong pagbigay ng request parang hanggang alas-singko, parang hanggang alas-singko lang ng hapon, o alas-siyete ng gabi, ang operations, Ka Ely, round-the-clock eh, kasi may mga emergency. Iyong monitoring tuloy-tuloy. So kahit humihinto iyong pagtanggap ng mga bagong— Gaya nito, kapag weekend, Ka Ely, hinto kami, kasi ito iyong panahon namin para balikan iyong mga backlog. Pero may nami-miss out pa din. In fact, may mga nagta-tag sa akin sa Twitter, sa Facebook, na “nag-message po kami two days ago, hanggang ngayon hindi pa kami nababalikan.” So sa mga ganoon, pasensya na po Kung mayroon pong mga ganiyan, mas mabuting i-tag po ako either sa Twitter o sa Facebook para makita namin. Pero pasensya na po at hindi talaga perpekto iyong sistema. Mayroon talaga kaming nami-miss out, pero kami, tina-try po namin na lahat mabalikan as soon as we can.

     

    Pero marami talaga, Ka Ely, iyong mga limitasyon namin. Baka nga later today or bukas, magkaroon ulit ako ng call for more volunteer doctors, kasi may mga specialization, Ka Ely, na kailangan namin. Halimbawa kailangan namin ng mas maraming mga psychiatrists at mga psychologists. Kasi ang problema, Ka Ely, kapag mental health, ‘di ba, ang consultations no’n mahaba, ang consultations no’n mahaba, so ang nase-serbisyuhan namin in a day limitado lang talaga. Eh ang waitlist namin, Ka Ely, ang haba na. So kung may mga nakikinig po dito ngayon na nagpalista kayo sa amin: Pasensya na po kung mayroong delays, kasi talagang grabe po iyong volume ng requests na pumapasok. Sinusubukan po nating matugunan as soon as possible, pero hirap po talaga.

     

    Kapag COVID naman, Ka Ely. Hindi ko alam kung ano iyong percentage ngayon, pero siguro a little—siguro half o a little more than half, mga COVID cases. Ito, Ka Ely, kapag natatanggap natin ay pinapa-monitor na kaagad natin. Ang nagmo-monitor, Ka Ely, isang monitoring team na chine-check sila two times a day, para kung mayroong mga sintomas na kailangang matingnan sila ng doktor, matatawagan sila kaagad. So kami, Ka Ely, nagshi-shifting kami ngayon. Pati ako, Ka Ely, laging umaga na ako natutulog kasi maraming emergencies sa gabi, maraming emergencies sa gabi na kailangang matugunan.

     

    Ito, Ka Ely, napakasimple lang ng plano namin dito dati. Ang plano lang namin dati, kung mayroong hindi makapunta sa ospital o walang makausap na doktor, mag-message lang sa amin at ili-link namin sa doktor. Pero ngayon, Ka Ely, dahil ang daming pumupunta sa amin, parang nagsanga-sanga na siya, na ang daming pangangailangan. Halimbawa, Ka Ely, mayroong mga kailangan silang maospital. Halimbawa kagabi... halimbawa kagabi may manganganak na. May manganganak na na hindi pa lumalabas iyong kaniyang—kasi iyong mga ospital nire-require iyong test bago manganak. So ito, Ka Ely, nagsanga-sanga na talaga siya. Ngayon nagko-contract out na kami ng testing. Ito, Ka Ely, hiwalay pa sa aming Swab Cab. So iyong mga— Halimbawa, may mga households, Ka Ely, na matagal na silang hindi natest—ah, hindi: Hindi pa sila nate-test, pero matagal na silang nagkaroon ng symptoms; isang buong household na alanganin pang palabasin. Kung hindi pa agad maaasikaso ng LGU, kami na iyong nagpapapunta doon na makakapag-test sa kanila. Halimbawa... maraming mga COVID patients na kailangan magkaroon ng chest X-ray, pero mahirap pumila sa ospital, so once a week, Ka Ely, nagkakaroon kami ng mobile lab, na iyong lahat na ni-refer ng doktor for laboratory, doon na sa amin, pinapasundo na lang namin ng ambulansya. May nagpahiram sa amin, Ka Ely, ng ambulansya, pero kinukulang na kami ngayon.

     

    Kumuha na din kami ng sarili naming mga nurses sa EMTs para makatulong, kasi, Ka Ely— Example lang, example ng mga emergency namin: mayroon kaming mino-monitor halimbawa na COVID case, okay siya, mild siya, okay siyang nasa bahay, pero ang problema ng COVID, mild ka ngayon, mamaya biglang babagsak, hindi na makakahinga, so kailangan dalhan ng oxygen tank. Mabuti, Ka Ely, iyong iba na may oxygen tank, binibigyan na lang ng instructions ng mga doktor natin, pero karamihan wala. So kami, Ka Ely— Ito iyong mga hindi namin na-anticipate dati, na nagsanga-sanga na iyong aming mga— Gaya no’n. Halimbawa, kapag mino-monitor iyong mga COVID patients, ang isang tinatanong ng doktor, ano ba iyong oxygen level. Hindi mo iyon makukuha kung walang oximeter, so kasali iyon sa aming COVID care kit. Kapag hindi na makahinga, kailangan mo ng oxygen tank. Halimbawa kailangan maospital — ang daming nakakaawa, Ka Ely; kailangan nang maospital, ayaw pa no’ng iba kasi ang iniisip gastos. So kami, Ka Ely, mayroon kaming isang team na nag-aasikaso no’n: iyong mga walang pambayad, paano ba maa-assist, iyon nga iyong testing — ang iba kailangan RT-PCR, ang iba puwede namang antigen lang. Iyong mga mobile lab, kailangan. So ang dami niya, Ka Ely, parang napaka-complicated na ng proseso, ang dami na naming staff na pinull out muna namin doon sa mga regular projects, nandito lahat sa aming operations. Ang laki-laki na niya, Ka Ely, at mahirap for us, mahirap for us kasi hindi naman namin ito expertise. Halimbawa, Ka Ely, bago namin ito ginawa, mayroon lang naman kaming isang doktor sa opisina, pero ngayon na ginagawa na namin ito, mayroon kaming additional na tatlo na full-time na volunteer doctors — isa doon iyong anak ko — sila iyong nagti-triage, sila iyong magsasabi kung sino iyong emergency, sino iyong kailangang ang tumingin espesyalista, etc. Marami iyong mga— Dahil maraming volunteer doctors, marami iyong mga volunteer agents, parang call center agents. So ang laki-laki na ng operasyon, Ka Ely, na hindi namin na-imagine na ganito siya lalaki. Pero kami—mahirap pero fulfilling naman, ka Ely, kasi nakikita namin grabe talaga iyong pangangailangan.

     

    ELY: Opo.

     

    VP LENI: At nagpapasalamat naman kami, Ka Ely, halimbawa sa mga LGU — nagpapasalamat kami kasi very cooperative, iyong mga hinihingian namin ng tulong, ano naman, mabilis iyong pag-respond. Iyong One Hospital Command, Ka Ely, napakahirap ng trabaho nila, napakahirap ng trabaho nila, kulang na kulang talaga hindi lang sa tao. Maraming reklamo, Ka Ely, “hindi namin ma-contact”, kasi pareho din, swamped din sila. Pero kahit swamped sila, Ka Ely, napaka-cooperative din.

     

    Marami nang mga — Marami lang talaga, Ka Ely, na mga heartbreaks. Halimbawa, mayroong pasyente na naghihintay na magkaroon ng kama sa ospital, nag-expire bago makuhaan ng — Kahapon, may pasyenteng ganoon, na nahanapan na sana siya—naghihintay siya, nahanapan na sana, noong tinawagan siya wala na iyong pasyente. So ito iyong mga... ito iyong mga nakakadurog sa puso, Ka Ely, iyong naghihintay, iyong naghihintay. Iyong mga doktor namin, sasabihin na emergency na ito, kailangan na talaga madala sa ospital, pero wala pang ospital na willing tumanggap. Paminsan distressed na iyong pasyente pero walang lugar sa mga ospital. Mahirap talaga. Mahirap. So ako, Ka Ely, nakita ko, parang nararamdaman na din paunti-unti iyong value noong nakaraan na ECQ. Sana patuloy na bumaba iyong mga kaso, kasi hanggang hindi pa ito bumaba, ganito, Ka Ely, ka-swamped iyong ating mga ospital, na nakakatakot ito.

     

    ELY: Opo. At maraming nagpapaabot sa akin, Ma’am, ng pahayag dito po sa COVID... dito po sa care kit na ipinamimigay ninyo. Marami pong nagulat dahil sa talagang napakaimportante. Sabi nga po sana ito ay masuportahan ng national government sa lahat po ng ating mga kababayan na ito importante, na hindi po makapunta sa ospital, na malaman po nila na — Iyong oximeter na iyan, Ma’am, talagang ‘di ba napakaimportante malaman kung bumababa ang iyong oxygen level, kailangan ka na agad pumunta sa ospital.

     

    VP LENI: Pinakaimportante talaga, Ka Ely, thermometer saka oximeter, kasi iyong thermometer, kailangan mo mamonitor iyong ano mo, iyong temperature. Iyong oximeter naman, iniipit lang iyon, Ka Ely, sa daliri, makikita mo na — dalawa iyong makikita mo no’n: iyong una iyong oxygen level, iyong pangalawa iyong heart rate. So iyon, kapag mayroon kaming COVID patient, Ka Ely, iyon iyong unang tinatanong ng doktor — ano ba iyong temperature, ano ba iyong oxygen level? Kung wala no’n, kung walang thermometer, kung walang oximeter, mahirap para sa doktor. So kaya namin, Ka Ely, naisip iyong COVID care kit, para mas ma-manage sila kahit nasa bahay lang sila. So kami, ka Ely, other than thermometer saka oximeter, iyong mga kailangan din na gamot.

     

    Uulitin ko lang, Ka Ely, kasi ang dami naming nakukuha na requests for COVID care kits. Uulitin ko lang, hindi po namin ibinibigay iyon na walang order iyong doktor, kasi ayaw namin, ka Ely, na mali iyong paggamit ng gamot. Kasi may mga gamot doon eh. May mga gamot doon, kailangan tama iyong paggamit ng gamot, at iyong doktor po iyong makakapagsabi sino ba iyong kailangan padalhan. So humihingi po kami ng paumanhin na hindi namin mapadalhan lahat, kasi una siyempre limitado, pangalawa gusto namin registered talaga na pasyente namin kasi kailangan siyang namomonitor. Iyong lahat pong may COVID care kits sa amin, two times a day minomonitor sila. Mayroon tayong isang buong team na iyon lang iyong ginagawa: magmonitor, at kung mayroong symptoms na hindi okay, itinatawag sa atin, itinatawag sa mga doktor natin. So iyong mga humihingi po, kailangan mag-register po muna sa Bayanihan E-Konsulta, kasi kailangan pong i-recommend muna ng — sa triaging pa lang, ka Ely, nire-recommend na ng doktor kung papadalhan o hindi, tapos mabigyan ng instructions. So iyong mga humihingi po, iyon iyong ating recommendation, na mag-register muna, para doctor’s recommendation.

     

    Tapos iyong pangalawa, Ka Ely, actually sinabi ko na ito ilang linggo na ang nakakaraan, na kaya po namin siya fineature kasi madali lang siya gayahin. In fact, iyong link sa mga forms namin, Ka Ely, pinost ko kasi puwedeng i-print na lang nila. Iyong laman puwedeng gayahin, at hindi naman kailangang kasing-kumpleto noong sa amin. Ang pinakamahalaga lang talaga, iyon, thermometer, oximeter, saka mga gamot. Pero kami kasi, Ka Ely, halimbawa, may mga masks, may panglinis. Hindi naman kailangan na lahat mayroong ganoon. So sa amin po— Sa mga LGUs, puwede itong gamitin. Iyong namention ko the last time, mga kumpanya, puwede itong gamitin, na kung may mga staff tayo na nagkakasakit, puwede itong gamitin para namomonitor. Halimbawa, Ka Ely, iyong mga  malalaking kumpanya, may mga company doctors naman eh, puwedeng gamitin iyong ginagawa namin. Kami, Ka Ely, sa opisina, kumuha na talaga kami ng parang dorm, parang isolation facility, para sa aming mga staff, na kapag mayroong nagpapositive — Dati, Ka Ely, pinapakiusap namin sa LGU, pero noong dumadami na kasi, kumuha na kami ng isang lugar, para kapag mayroon kaming staff na nagpa-positive o nagiging PUI, nagiging PUM, naa-isolate at naku-quarantine na kaagad. Madali para sa amin iyong pag-monitor sa kanila kasi napapadalhan sila ng mga kailangan nila — ng gamot, ng pagkain, ng kung ano pang pangangailangan. So malaking bagay, ka Ely, ito. Parang advice lang natin sa mga opisina. [coughs] Lalo na iyong mga malalaking opisina, Ka Ely. Lalo na iyong malalaking opisina ay puwedeng puwede itong gawin— Pasensya na, Ka Ely, nasamid ako.

     

    [music break]

     

    ELY: Okay, mga kasama, at iyan po ang ating Bise Presidente. Sandali lang ho ah, nasamid ho ang ating Bise Presidente. At samantala— Okay na, Ma’am?

     

    VP LENI: Okay na, okay na.

     

    [END OF FIRST GAP]

     

    ISTORYA NG PAG-ASA SEGMENT

     

    ELY: Dito na ho tayo, Ma’am, sa ating Istorya ng Pag-asa. Importante po ito. Alam naman ng ating mga kababayan na itong Istorya ng Pag-asa segment ay ito ho iyong mga interview natin, Ma’am, na kung saan iyong mga tao na handng tumulong at tumutulong ng walang anuman kapalit nagbibigay po ng inspirasyon para po sa ating lahat. Nasa linya po natin—

     

    VP LENI: Dalawa iyong bisita natin ngayon, Ka Ely. Dalawa iyong bisita natin. Nandito na ba sila?

     

    ELY: Yes, Ma’am.

     

    VP LENI: Nasa linya na ba?

     

    ELY: Okay na po. Nasa linya na.

     

    VP LENI: Siguro introduce ko—

     

    1. TJ MALVAR: Hi,VP Leni, good morning.

     

    VP LENI: Iintroduce ko muna kayo sa ating mga nanonood sa Facebook page saka sa ating mga listeners. Silang dalawa, Ka Ely, guest natin ngayon kasi sila iyong founder ng Gising Gising PH. Pero napakainteresting nung background nitong dalawa. iyong isa, si Dr. TJ Malvar, hi Dr. TJ. Si Dr. TJ Malvar ay, ano siya, doctor, advocate siya ng primary healthcare at saka sustainable community development. Parang ang gandang combination. Tapos for the past five years, Ka Ely, nagseserve siya as village doctor sa Brgy. Calawis sa Antipolo, Rizal. Ngayon dun siya sa farm nakatira. Tapos, ano siya, hands on. Involved siya sa day-to-day operations ng Gising Gising.

     

    Si ano naman, tama ba, Tonyo, iyong palayaw mo?

     

    TONYO SILVA: Yes, ma’am.

     

    VP LENI: Si Tonyo, interesting din iyong background. Kasi ang background mo Tonyo ay media saka PR, ‘di ba? Ang background mo media saka PR. Nasa corporate world ka dati. Ang alam ko Tonyo, parang automotive and sports industry-

     

    TONYO SILVA: Yes.

     

    VP LENI: —iyong involvement mo dati. Tama ba?

     

    TONYO SILVA: Yup. Correct, Ma’am.

     

    VP LENI: Pero iyong tanong ko lang, papano kayo napasok? Papano niyo naisipan, saka ano iyong Gising Gising PH? Siguro si Tonyo muna.

     

    TONYO SILVA: Sige. Good morning and thank you first for having us on the program. We’re so honored. So, iyong Gising-gising po ma’am, actually nagstart siya nung ano, start ng quarantine last year. Si Doc TJ, through his efforts dun sa barangay and I think he can expound better later pero nagstart siya with Kuso kitchen which is a purely charitable initiative and a donation drive. Kasi talagang iyong community doon, talagang gutom na gutom at ang daming nawalan ng trabaho. So for a couple of months, he did a donation drive to serve food. Pero parang as the months went on, nung tumagal po iyong lockdown, we all experienced this. Nagka-konting donation fatigue and support was dwindling down a bit po, Ma’am. So ang dinecide namin as a group, para mas maging sustainable po iyong effort, we shifted into a social enterprise. Parang it’s really providing quality service, totoong business po siya, by delivering fresh produce to your doorstep and then from the profits po na nakukuha namin dun, iyon iyong ginagamit namin ngayon and pinapaikot po namin into sharing initiatives. So we feel na aside from the donation aspect, ito iyong mas mapplano po namin. Mas masusutain po namin na mas tatagal pong initiative.

     

    VP LENI: So ang gustong sabihin Tonyo, parang iyong pinakakonsepto niya, may kausap kayong farmers. May kausap kayong farmers, sila iyong nagsusupply sa inyo ng produce tapos you sell online? Tama ba? Online iyong pagsell niyo?

     

    TONYO SILVA: Yes. Actually what we’re trying to do right now as much as possible, in terms of sourcing, we’re trying to source as direct to the ano as possible, direct to the source as possible. So this enables us to do two things, Ma’am, if we do our sourcing properly. iyong first, iyong pag bumili usually kami sa farmers, si Doc TJ palaging ano dito, ang representative namin. We try to source at above market prices. Kunwari –

     

    VP LENI: Para kumikita na sila.

     

    TONYO SILVA: Opo, ma’am. So some of the farmers of some of the barangay doon sa Antipolo, parang nakakuha sila during the lockdown ng extra P3,500 worth of income per week by partnering with Gising Gising.

     

    VP LENI: Wow!

     

    TONYO SILVA: And then –

     

    VP LENI: [technical lag]

     

    TONYO SILVA: On the other end naman po, Ma’am, because direct nga iyong source namin direct, nakakapag ano po kami. We price it more competitively than the mga grocery stores or markets. Then iyong ipon namin doon Ma’am, aside from syempre running the business and trying to support our families in the process, nakakatulong din po tayo sa mga low income communities by sharing the goods with them.

     

    VP LENI: Ang galing. Ang galing ng konsepto kasi parang ang daming, ang daming anggulo na nakakatulong talaga no. Sa consumers, natutulong niyo sa kanila, mas mura nila mabibili. Sa farmers naman, iyong tulong niyo, mas maraming demand tapos mas mataas pa iyong benta. Kasi ito, nakita ko to, Tonyo, Dr. TJ, kahit sa amin sa Bicol, na parang hindi – iyong nakukuhang kita ng farmers, hindi commensurate sa kanilang pagod. Kasi ang yumayaman mga middlemen, diba? Yumayaman iyong mga middlemen so ang laking bagay na parang you did away with iyong sa gitna para mas nabibigyan na silang mas mataas, nabebenta niyo pa ng mas mababa.

     

    TONYO SILVA: Yes po.

     

    VP LENI: So tanungin siguro natin si Dr. TJ. Good morning Dr. TJ.

     

    1. TJ MALVAR: Good morning, Ma’am Idol. [chuckles]

     

    VP LENI: Salamat, Doc. Ang medyo interesting iyong story mo no, kasi mahirap magdoktor. Mahaba iyong proseso. Parang iyong nilaan mo, sobra sa usual na nilalaan ng mga kagaya namin. Pero ikaw, pinili mong manilbihan sa community. Ano iyong nagdrive sayo? Ever since ba ganun iyong plano mo? Or mayroon bang nangyari na natulak ka na ito iyong route na ipupursue mo?

     

    1. TJ MALVAR: Opo. Salamat po, Ma’am, ulit sa pag-imbita samin dito. Opo, doctor po ako talaga by profession. Gusto ko po talagang maging doctor ever since I was a little boy. Pinalaki ako ng magulang ko, inexpose talaga nila ako sa community. So my mom and my dad are very active po sa civic work, mga NGO work sa development sector. So mayroon po kaming farm sa Barangay Calawis. Doon nga po iyong operations ng Gising Gising. At natutunan ko through the years na mahalin talaga iyong community. Hanggang sa naging doctor na ko, hinid po nawala iyong pagmamahal na iyon so talagang from the moment I passed the boards, talagang I’ve been practicing or I’ve been serving the community as the village doctor. And marami po akong natutunan. Very humbling experience kasi from graduating medical school, akala mo, kaya mo na eh. Kumbaga, ikaw na iyong solusyon ng community. Gaganda na iyong health nila, iyong kalusugan nila. Pero na-realize ko lang later on na hindi pala ganun ka-simple. So marami po akong pasyenteng magsasaka, mga farmers. So nag-usap kami kaagad ni Tonyo nung nakikita niya iyong mga post ko on Facebook, naisip niya na makipag-tulungan sa amin and nandito na nga kami. We’re running a social enterprise that tackles several things at one go. We’re advocating for food security and taling-tali dito iyong primary healthcare. We’re empowering farmers, but at the same time, we’re also trying to improve access to healthy food for communities, not just low income communities but also even households in Metro Manila who are in need of more vegetables in their diet. So iyon  po talaga iyong advocacy namin. Tapos dahil sa pandemic –

     

    VP LENI: Siguro sisingit lang ako. May sinabi ka kasi Dr. TJ kanina eh. May sinabi ka na akala mo parang dahil natutukan mo sila, na may doktor na sila, okay na.

     

    1. TJ MALVAR: Opo.

     

    VP LENI: Pero you realized na hindi pala sufficient na merong doctor. Dahil ba ito sa poverty na nakikita mo na hindi—na mahirap iyong preventive aspect? Dahil kung gutom, kulang iyong—iyon ba iyong mini-mean mo by saying na hindi pa pala sufficient?

     

    1. TJ MALVAR: Opo. iyong doktor kasi hindi talaga sila iyong change agents sa communities. Dapat change really has to start from the grassroots level. At iyong mga nasa grassroots level, iyong mga barangay health workers, iyong mga primary caregivers, mga nanay, dapat empowered sila. Pero kung nakakaranas rin sila ng matinding kahirapan, how will they be able to serve their community kung sila mismo pagod na pagod na rin, hirap na hirap. So iyon  talaga iyong na-realize ko na kailangan palakasin iyong community. So there’s a need for community development. There’s a need to provide livelihood. Kasi kung hindi natin matugunan iyon, iyong healthcare, iyong health outcomes, parang hindi magbabago. So kaya talaga nandito kami ngayon sa Gising Gising,  iyon  iyong pinaglalaban din namin.

     

    VP LENI: Tapos nabasa ko, Dr. TJ na parang involved ka sa day-to-day operations. Meaning to say ikaw iyong kausap ng farmers, ikaw iyong—ikaw iyong basically how Gising Gising PH operates, ikaw iyong araw araw talagang nandun. I would presume si Tonyo, mas marketing aspect. Pero tama ba na on the ground, ikaw talaga iyong nasa ground, babad.

     

    1. TJ MALVAR: Actually, si Tonyo isa siya sa mga nagli-lead ng mga operations remotely. Pero pagdating po sa pakikipag-usap doon sa mga farmers, ako po ang kadalasang humaharap dahil primarily talaga ang gusto naming tulungan na farming community is Brgy. Calawis, kung saan po ako nakatira. So iyong community namin, ang mga farmers sa amin, we're trying, really trying hard to improve their farming by linking them to the market. So may team din kami. We have a full-time staff already of about four people. Lahat po sila taga Brgy. Calawis. So iyon talaga ang isang layunin namin, makapagbigay ng trabaho and although apat pa lang iyong team namin. For us, that's already a very big achievement. Kahit na maliit pa lang ano, pero hopefully we continue to grow and stay on track so that we'll be able to provide more, give more impact to our community.

     

    TONYO SILVA: And isingit ko lang sana, ma'am, shout-out rin to our other co-founder who's also doing operations at the moment kaya hindi nakasali, si Ms. Celina Borromeo. So nag-aano siya ngayon, taking charge of our operations kasi we're delivering to mga community pantries as of the moment.

     

    VP LENI: Ang galing, nagdedeliver pa kayo sa Community Pantries.

     

    TONYO SILVA: Yes po.

     

    VP LENI: Tapos mayroon kayong parang—mayroon kayong parang isang konsepto na when you buy one box, another family is given a box, tama ba iyon?

     

    TONYO SILVA: Yes, Ma'am. Actually iyon po talaga ang layunin ng business, aside from helping the farming community. We also parang wanted gaya ng sabi ni Doc, access to fresh and healthy produce to the different communities. So ang start namin noong nag-launch po kami, ma'am, we had a program po. One box sold, is one box shared. So for every box of produce, good for one week na basically bibilin niyo from Gising Gising, automatic po iyon, we share another box to a family in need. Tapos iyon, nag-evolve siya hanggang ngayon since very relevant ang Community Patnries po. So ang program namin ngayon is really as a consolidator and to help people be able to share the goods some more. Basically, through out site, puwede po silang bumili ng Community Pantry packs and this is at no profit to Gising Gising, and then we help with the logistics etc, and then we distribute it to the Community Pantry. So it's really an effort between the customers and Gising Gising as well.

     

    VP LENI: Ang galing ng konsepto. Mayroon lang akong isang itatanong, kasi mayroon din kaming similar—mayroon kaming similar na program na ginagawa namin sa Bicol. Ang isa sa mga nakita namin na parang gap noong pumasok kami, parang ang mga farmer were not producing the crops na mayroong demand. Parang nasanay sila na ito ang aming tinatanim, ito na ang itatanim namin na tuloy-tuloy. Pero noong—kami kasi noong pumasok ang programa namin, ang pinakakonsepto namin, parang sa inyo din pero we're linking the farmers to institutional buyers. So ito ang mga hotels, mga restaurants, mga ospital. Tinatanong namin ano ba ang mga gulay na binibili niyo, parang may mismatch. Iyong binibili nilang gulay, that was the reason why bumibili sila  sa Baguio pa, sa ibang lugar kasi wala silang mahanap sa amin. Parang ang farmers nagpoproduce ng mga ganito klaseng gulay, pero hindi nila pino-produce ang gustong bilhin ng mga institutional buyers. Ako, curious lang ako, sa inyo ba mayroon ba'ng observation na ganoon? And kung mayroon, ano ang ginawa niyo to influence iyong mga farmers kung ano ang crops na itatanim nila?

     

    1. TJ MALVAR: Siguro ako nalang po ang sasagot dahil ako po ang nakatuon sa ganyang mga activities. Totoo po iyon ma'am ano that's also our experience. Siguro sa iyong farming talaga it's a way of life for a lot of these families. So kung daddy nila o iyong lolo nila na magsasaka ito ang tinatanim, kapag sila na po ang nagtatanim, iyon din po ang itatanim nila. So we're really trying to steer the community towards more market-driven approach. Pero tatapatin din po kayo ma'am na nakapahirap po baguhin noong kultura na iyon. So since we've been operating for 1 year, we've tried to work with several farmers and I'm in constant communication with several of them because we want them essentially to be models in the community. Parang isa-spotlight namin ang mga farmers na ito na naging reliable suppliers namin, tapos ibibida namin sila sa community na itong si, kunwari, isa sa mga farmers na nakausap ko kagabi lang sa Facebook Messenger, si John Mark. He's also a millennial katulad ko. Tapos talagang ano siya, very competent, nakapagtapos ng Agriculture pero hirap siya. Ang pangarap niya talaga kumita bilang isang magsasaka. So we're assisting farmers like John Mark because they're—as a millennial, medyo mas malawak ang pag-intindi. Pareho din kami ng wavelength. So through him and other farmers like him, we're able to influence more farmers na maging mas market-driven ang pagtatanim.

     

    VP LENI: Oo, kasi kami, Doc, ang na-face namin noon may resistance. May resistance ang farmers na magshift into crops na hindi naman sila sanay. So kami kaya curious ako kung na-encounter niyo ang ganoong difficulty kasi kami sa programa namin, iyon ang number one na hurdle na kailangan namin, ano iyon, kailangan naming malampasan. So kami, what we did was we took advantage na iyon nga, mayroong mga farmers na willing. Mayroong mga farmers na willing to take a risk. Kapag nakita na ng iba na siya pala dahil nagshift siya ng crops, mas malaki ang kita niya, saka lang sila susunod, di ba? So ako natutuwa ako na ito ang pinili niyo kasi kaunti nalang ang nasa farming na mga bata, di ba? Parang average age ng farmers sobrang ano, sobrang matatanda. Gustong sabihin, kakaunti na, di ba?

     

    1. TJ MALVAR: Halos 60 na yata ang average age ng mga farmers.

     

    VP LENI: Oo, di ba? Kaunti na sa mga bata ang gustong pumasok kasi siguro nakikita nila na hindi sya worth na i-pursue. Pero kami magpapasalamat kami sa inyo. Magpapasalamat kami sa inyo for thinking of this kind of project na in all levels ang daming natutulungan. In all levels—saka mas sustainable. Tama si Tonyo na mahirap ang umaasa sa donations, di ba? Kasi talagang dadating ang panahon na magkakaroon talaga ng overfatigue. Pero kung mayroong ganito, mas sustainable siya. Tapos mayroon ka pang isang sektor na natutulungan. Pero ito, wala na tayong oras kasi alas diyes na. Isa nalang ang tanong ko, papaano kayo mahahanap? Kung ano gusto kong bumili ng gulay, saan ako pupunta? Mayroon ba kayong Facebook page? Mayroong kayong site?

     

    TONYO SILVA: Okay. So for this po, ma'am, thank you for asking. So anyone who wants to support the cause and—or for anyone who just wants to eat healthier, you can go to our website www.gisinggising.ph or you could also visit our Facebook and our Instagram accounts, we have our personal produce shopper, si Shiela puwede kayo i-assist sa orders. And also, maisingit lang last, our Community Pantry initiative is still ongoing right now. So just log-on to our site and you can choose from the different Community Pantry packs out there. And then we'll take care of distributing to the different Community Pantries.

     

    VP LENI: Ang galing noon, kasi halimbawa ako. Gusto kong magdonate sa Community Pantry pero wala akong oras. Puwedeng mag-order nalang sa inyo, tapos kayo na ang bahala?

     

    TONYO SILVA: Yes po.

     

    1. TJ MALVAR: Correct.


    VP LENI: Ang galing! So sa mga nakikinig po sa atin, ang Gising Gising PH mayroon silang site, www.gisinggising.ph tapos mahahanap din sila sa Facebook saka sa Instagram. Ayon. Hindi ko pa kayo finafollow so after nito, hahanapin ko na kayo. Pero maraming salamat. Maraming salamat, Dr. TJ at Tonyo for all the you do. Sana dumami pa. Sana dumami pa ang kagaya niyo, sana marami pa ang ma-inspire na mga young people to choose this path. Maraming salamat sa tulong na binibigay niyo, at maraming salamat din sa pagbibigay sa amin ng inyong panahon on a Sunday morning.

     

    TONYO SILVA: Thank you so much!

     

    1. TJ MALVAR: Thank you po, ma’am!

     

    VP LENI: Ka Ely, sayang wala na tayong oras. Medyo nag-overtime na tayo. Pero ang galing ng konsepto, Ka Ely, ‘di ba? Ang galing ng konsepto na maraming natutulungan. Mga farmers, iyong mga mamimili mismo. Kaya dapat suportahan din ang mga endeavors na kagaya nito kasi ito talaga tingin ko ito ang future, eh. Ito na ang future na iyong tao mas aware na siya—mas socially aware na ang responsibility to take care of iyong mga mas nanagngailangan nandiyan. Nakakatuwa na isipin mo isang medical doctor, isang media and PR practitioner piniling pasukin itong gaya nitong activities.

     

    [END OF INP SEGMENT]

     

    ELY: Opo. Okay, Ma'am, at maraming nagpapaabot dito po sa ating Facebook page ng pagbati po sa inyong kaarawan at ka-birthday niyo pala si Jorge Carino ng ABS-CBN, iyong ating kaibigan.

     

    VP LENI: Oo, ka-birthday ko si Jorge Carino. Magkasabay kami ng birthday. So, Jorge, belated happy birthday! Kasabay ko din si Angel Locsin, Ka Ely. Pare-pareho kaming April 23. Iyong mga bumati po sa Facebook, pasensya na masyado kasing maraming oras na ginugugol natin sa Bayanihan E-Konsulta, pero sinusubukan ko pong sagutin iyong lahat ng mga birthday messages niyo. Ano lang po, kailangan lang ng kaunting panahon pero maraming, maraming salamat po sa lahat.

     

    ELY: Ma'am sa panghuli, mensahe po ninyo sa ating mga kababayan na nakikinig ho ngayon nationwide, netwide.

     

    VP LENI: Sa akin lang magpapasalamat ulit ako sa lahat natin na volunteers, non-medical, mga volunter natin na mga doktor. Hindi po mangyayari iyong Bayanihan E-Konsulta kung hindi sa inyo. Ka Ely, nakalimutan kong sabihin, kahapon iyong Swab Cab namin nasa  Imus. So bantayan nalang po kung saan kami sunod. Mayroon kaming schedule sa Marikina pero na-move nang kaunti. Tinitingnan din namin, mayroon ding request ng ilang communities sa Manila, so baka doon tayo sunod pero i-announce po namin. Iyong sa lahat, paalala lang sa lahat ng mga protocols. Iyong sa mga nagmessage po sa Bayanihan E-Konsulta na hindi pa po kayo nababalikan, baka po puwede akong i-tag kasi pasensya na po kayo, marami pong—maraming pagkukulang iyong aming sistema. Kung hindi pa po kayo naaasikaso, ipagbigay-alam lang sa amin. Iyong mga nagtatanong po papaano makakatulong, maraming nag-o-offer na tutulong ng cash, hindi pa po sana kami ngayon tatanggap ng cash pero iyong mga gustong tumulong iyong mga kailangan po talaga, halimbawa kailangan ngayon oxygen tanks. Marami pong pangangailangan ng oxygen tanks, at may problema tayo sa supply. So iyong mga gusto pong tumulong, iyon ang kailangan. Iyong oximeters kailangan din, pero nakatanggap pa lang tayo ng donations. So mayroon tayo as of now ng ganoon. Pero iyon, iyong oxygen tanks, iyong mga gamot para sa COVID, sa lagnat, sa ubo, sa sipon—iyon po ang mga kailangan natin. So iyong mga nakukuha po natin na messages, iyon po ang mga kailangan sa mga gustong tumulong.

     

    ELY: Opo. Okay, Ma'am, salamat po, ingat kayo palagi.

     

    VP LENI: Salamat, Ka Ely!

    ELY: Opo, good morning! Mga kasama iyan po ang ating nag-iisang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si madame Vice President Leni Robredo. Maraming salamat mga kasama sa inyong pagsubaybay dito po sa Biserbisyon Leni sa RMN! Muli po, isang magandang umaga, Pilipinas!

     

     

    - 30 -

    Posted in Transcripts on Apr 25, 2021