This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI Episode 196

    BISErbisyong LENI Episode 196

    ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Ito na po ang BISErbisyong LENI at siyempre ngayon po ay araw ng Linggo, February 7, 2021. Ako pa rin ho ang inyong radyoman Ely Saludar. Mula pa rin ho rito sa DZXL 558 Manila, tayo po ay napapakinggan sa RMN DYHP Cebu, RMN DXCC Cagayan de Oro, RMN DXDC Davao, RMN DWNX Naga, at siyempre sa lahat po ng inaabot ng ating broadcast nationwide, netwide. Ito na po, mga kasama, kasama natin ang nag-iisang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning!

    VP LENI: Good morning, Ka Ely! Good morning po sa lahat na kasama natin ngayong umaga at nakikinig po sa atin sa DZXL, nanonood sa ating Facebook Live, sa VP Leni Robredo na page at saka sa RMN page. Magandang, magandang umaga po sa inyo. Sa atin pong mga kababayan sa Bicol, marhay na aga saindo gabos. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag.

    Ka Ely, nagkaroon ng sunod-sunod na lindol. Noong isang araw sa Camarines Norte. Ngayong umaga lang, kaninang mga 7:30 sa Davao del Sur. So ipagdasal po natin na sana wala namang grabeng damage at walang nasaktan. So sana po nasa mabuti kayong kalagayan. At siyempre, tuloy-tuloy po ang pandemya dito po sa ating bansa at iba’t ibang panig ng mundo. So, Ma’am, kumusta po ang patuloy na pagtulong po ng Office of the Vice President dito po sa pandemya?

     

    VP LENI: Noong nakaraang linggo, Ka Ely, iyong lahat na programa namin tuloy-tuloy. Pero iyong pinaka parang tema ng aming linggo, iyong linggong nakaraan, ay pagbigay ng trabaho at livelihood sa ating mga kababayan. Noong Martes, Ka Ely, tama ba? Oo, noong Martes, nasa Rizal ako. Mayroon tayong ilang lugar sa Rizal na pinuntahan. Dalawang lugar sa Cardona, isang lugar sa Taytay, at isang lugar sa Rodriguez doon sa Montalban. Lahat ito, Ka Ely, patungkol sa sustainable livelihood assistance and training program ng opisina namin. Halimbawa, Ka Ely, iyong pinaka-unang pinuntahan namin sa Cardona—lumipat kami; sumakay kami sa bangka palipat sa Talim Island—pumunta kami sa Barangay Ticulio. Pinuntahan namin doon, Ka Ely, iyong mga mananahi. Mga isang grupo ng mga kababaihan na mananahi. Binabaan namin sila ng financial assistance. Kasi ngayon, Ka Ely, iyong ginagawa nila, pareho ito noong grupo sa Taytay, nagsa-subcontract sila. Iyong mga nakakuha ng mga kontrata sa pagtahi, sila iyong nababagsakan. Pero okay naman, Ka Ely, iyong subcontracting pero kung mayroon kasi silang kapital na sarili, puwede na silang dumiretso. Mas malaki iyong kitang makukuha nila. Iyong mga tinatahi nila, Ka Ely, iyon iyong tinitinda sa Taytay, sa Baclaran, sa Divisoria. Iyong sa Taytay na pinuntahan namin ganoon din. So nagbaba tayo roon ng financial assistance. Tapos lumipat tayo sa Barangay Looc. Ito naman, Ka Ely, grupo ng mga mangingisda. Iyong mga mangingisda kasi, Ka Ely, alam mo naman isa sila sa pinakamahirap na sektor sa atin. Hindi sila nakakapangisda all year round. Gaya ngayon iyong panahon ngayon ito iyong ano, maalon, mahirap mangisda, ang hirap magsupply ng isda. So binisita natin sila. Nagbaba rin tayo ng tulong. Ang gagawin naman nila, Ka Ely, parang multipurpose cooperative. Magtitinda sila ng mga essential goods gaya ng bigas, ng asukal, iyong mga araw-araw na pangangailangan doon sa community nila. Kasi kapag dumadating daw sa kanila medyo mahal na dahil malayo, malayo sila. So iyon iyong gagawin. Sa Taytay, gaya nga ng sabi ko kanina iyong mga mananahi din.

     

    Iyong nakakagulat, Ka Ely, iyong sa Montalban. Pumunta kami sa Kasiglahan Village. Sila iyong na-grabeng baha noong nag-typhoon Ulysses. Ito, Ka Ely, grupo ng mga padyak drivers pero ano ito, TODA, pero lahat sila babae. TODA na lahat babae. Pero sila, Ka Ely, wala silang sariling padyak. Wala silang sariling padyak so ang ginagawa nila parang boundary system. Iyong binigay namin, Ka Ely, na parang financial assistance, para makabili na sila ng sarili para hindi na sila nagba-boundary. Mas malaki na iyong magiging kita nila. Nakakatuwa, Ka Ely, nagkuwentuhan kami siguro mga isang oras ako roon. Nagkuwentuhan kami ng buhay nila. Iyong para sa kanila, makapaaral sila ng anak dahil sa ginagawa nila. Karamihan daw sa mga asawa nilang lalaki parang mga construction workers. Sila naman daw hindi raw kasya iyong kita so silang mga babae naghanap ng pagkakakitaan. Iyong problema lang nila, Ka Ely, iyong nag-lockdown kasi siyempre walang pasok, walang pasok sa eskwelahan, walang pasok sa opisina. Tapos dumami pa iyong kumakayod kasi nawalan ng trabaho iyong napakaraming tao. So ngayon, Ka Ely, pinagpaplanuhan ano iyong mga puwede nilang gawin. Halimbawa, puwede sila noong mga pabili, etc. etc. So Tuesday iyon, Ka Ely.

     

    Iyong Wednesday naman, Ka Ely, last day ng training. TESDA accredited ito, Ka Ely, para doon sa—kung naaalala mo, Ka Ely, partner namin iyong mga Kamuning TODA drivers din. Iyong mga Kamuning TODA drivers, ito iyong tinulungan natin sa Community Mart. So sila, Ka Ely, nag-five-day training sila na TESDA iyong training para magkaroon sila ng certificate sa pag-aayos, pag-aayos ng motorsiklo. Hindi lang, Ka Ely, para hindi sila nagpapaayos sa labas pero puwede rin itong additional na pagkakakitaan. So happy na happy sila, Ka Ely, na mayroon silang certificate na hawak kasi karamihan sa kanila hindi naman nakapag-aral. Tapos kinukuwento rin nila iyong mga kahirapan ng mga TODA drivers kagaya nila kasi nga mababa iyong kita ngayon so nagdedelivery sila. Karamihan sa kanila, Ka Ely, nagfu-Food Panda. Mayroon ding iba na parang nagga-Grab Food. So kinukuwento nila kung ano iyong mga kahirapan na may bogus buyers, etc. etc. Hinuhuli sila, iyong mga customer na ang tagal magpahintay na nawawala—bawat kasing, bawat nagpapahintay siyempre bawas iyon sa oras ng kinikita nila. So iyon iyong Miyerkules.

     

    Noong Huwebes naman, Ka Ely, nasa Bulacan kami. Nauna kami sa Pandi. Iyong sa Pandi, saan pa ba, sa Malolos, nakalimutan ko iyong isang lugar—Pandi, Malolos, ipaalala na lang sa akin noong team pero—

     

    ELY: Hagonoy—

     

    VP LENI: Ah, sa Hagonoy. Sa Hagonoy pala. Ito naman, Ka Ely, iba-ibang mga grupo. Halimbawa iyong sa Pandi, mga mananahi din. Itong sa Pandi, Ka Ely, ini-explore pa lang namin iyong livelihood assistance pero iyong kaya namin sila pinuntahan kasi isa sila sa mga grupo na nagtatahi ng aming PPE sets. Ito pala, Ka Ely, sa Pandi, doon ko lang nalaman na karamihan pala sa mga nandoon mga mananahi kasi marami yatang mga factory. Marami yatang mga factory na mga tahian doon. So iyong mga kausap namin na mga mananahi galing sila sa iba’t ibang mga probinsya. Napunta sila sa Pandi dahil sa pagtatahi. So, iyon, Ka Ely, pinagkuwentuhan namin iyong kahirapan kasi iyon talaga iyong pinagkukuhaan nila ng kita pero noong nag-lockdown wala talaga. Walang wala talaga sila so nagpapasalamat sila na mayroong tahi na PPE kasi kahit papaano mayroong kinakain iyong mga mananahi. Doon naman sa Hagonoy, ito, Ka Ely, very inspiring—pederasyon ito ng mga mangingisda. So ang gagawin naman nila, Ka Ely, nagbaba kami roon ng financial assistance. Iyong financial assistance na binaba namin, gagawa sila ng parang pito—pito na parang multi-purpose cooperative din pero ang ititinda nila hindi pagkain pero ang ititinda nila, Ka Ely, mga gamit sa pangingisda. Kasi iyong kinukuwento nila, iyong mga gamit gaya ng gill nets, ano pa rin, Ka Ely, every two weeks nagpapalit. Bumibili daw sila sa, parang sa bayan, mahal na raw bili nila. So nakahanap sila ng supplier sa Valenzuela para mabili ng mga members nila sa murang halaga. Tapos mayroon pang kita iyong pederasyon. Sa Malolos naman, Ka Ely, iyong binabaan din namin mga riders, mga motorcycle riders. Medyo hawig iyong mga problema nila sa Kamuning TODA dahil ang only na pinagkakakitaan nila ngayon, ito iyong mga ano, ito iyong mga delivery. Pero marami rin silang problema—problema dahil nahuhuli, problema sa mga customers, problema sa pinagtatrabahuan dahil maraming mga regulations na pakiramdam nila nakakasama sa kanila. So nagbaba din kami sa kanila, Ka Ely, ng tulong. Gagawa rin sila ng parang multi-purpose cooperative. So ito, Ka Ely, ginagawa natin kasi grabe talaga pagbuhay ngayon.

     

    Noong Friday naman, ito rin iyong parang pinaka-start, parang nag-launch na kami noong December pero ito iyong start ng training. Ang tawag namin sa programa, Ka Ely, TrabaHOPE. P17 million worth na project ito na ginagawa natin with Philippine Business for Education at saka USAID. Ito naman, Ka Ely, iyong ideya nito, popondohan namin iyong training ng 1,000 na out-of-school youth dito sa Greater Manila Area. Iyong training, Ka Ely, pineprepare sila para sa isang parang apprenticeship program na mayroon silang suweldo. So at the end of—guaranteed ito—at the end of the training, parang 30 days iyong training, mayroong guaranteed na suweldo. Ito, Ka Ely, USAID ang gagastos doon sa cost ng training. Kami naman doon sa mga pangangailangan. Mayroong package na parang mayroon siyang ibibigay sa kanila na magko-cover ng pamasahe, pagkain, cellphone load, iyong pag-ayos ng kanilang mga NBI clearance, medical certificate, kami iyon. So noong Friday, Ka Ely, iyong first batch natin ay parang 82, 82 na out-of-school youth iyong first batch. So ito, Ka Ely, tuloy-tuloy. Nagsa-start na sila ngayon ng training nila. At the end of this, binigay na namin iyong kanilang training fee, iyong training allowance pala. Tapos after this, magta-trabaho na sila.

     

    Pero ito, Ka Ely, exclusive ito sa out-of-school youth na 18 to 30 years old. So iyong mga interesado pong nakikinig sa atin, interesadong mag-apply, sumama sa training, hanapin lang po iyong entry namin about it sa VP Leni Robredo page. Mag-message po sa amin para mabigay namin sa inyo iyong mga requirements. So ito, Ka Ely, ito iyong pinagbusyhan natin this week at in the coming weeks, ganoon pa rin. Ganoon pa rin, lahat trabaho, lahat assistance sa communities iyong gagawin natin.

     

    ELY: Opo. Okay, samantala, mga kasama, ito na ho, oras na po natin 9:18 in the morning at, Ma’am, ito ho tayo sa mga isyu at mukhang sa mga susunod na linggo, bagama’t wala pa hong nakatakdang petsa kung kailan darating ito hong mga bakuna dito ho sa atin—pero mukhang mauuna po ang Pfizer at nasa 117,000. Naglabas na po ng listahan ng priority groups ang gobyerno, iyong NITAG, iyong National Immunization Technical Advisory Group. Ano, Ma’am, sa tingin niyo iyong listahan na ito?

     

    VP LENI: Sa akin, Ka Ely, okay na may listahan tayo. Ako, Ka Ely, iyong darating, ito to the credit ito ni Secretary Galvez na ito kasi, Ka Ely, iyong assistance ng WHO, parang naglagay sila ng COVAX facility, ‘di ba, parang iyong COVAX facility, ibibigay ng WHO sa mga developing countries o sa mga bansa na hindi kayang makipagsabayan doon sa mga mayayaman na bansa sa pag-avail ng vaccine. Ako tingin ko, Ka Ely, to the credit of Secretary Galvez na isa tayo sa mga unang makakatanggap na galing dito sa COVAX facility. Parang inaasahan yata, Ka Ely, kung hindi ako nagkakamali, parang mga 1,040,000, parang 400,000 thousand doses yata, Ka Ely, from Pfizer at saka 640,000 doses from Moderna ang matatanggap from the COVAX facility. Hindi ko lang alam, Ka Ely, kung sabay-sabay ito darating.

     

    ELY: Pero, Ma’am, sabi ng DOH ay 117,000 muna sa Pfizer pero hindi raw 400,000.

     

    VP LENI: Ito, Ka Ely, ito kasi iyong unang announcement, ‘di ba, 400,000 na Pfizer, 640,000 na Moderna. Sa akin  naman, Ka Ely, naglabas na sila ng sub-categories. Sinasabi na sa atin ito dati so hindi na natin uulitin. Iyong frontline workers, senior citizens, etc. Tapos noong nakaraang ilang araw, Ka Ely, sinabi na nila na iyong darating na una ang ipa-prioritize iyong mga COVID hospitals, iyong apat ba iyon. Iyong apat na COVID hospitals tapos kung may extra, iyong mga, other COVID-referral hospitals, DOH hospitals. Okay ito, Ka Ely, okay ito lahat.

     

    Pero sa akin lang, Ka Ely, mas mabuti yata mayroon nang mga pangalan. Mayroon nang mga pangalan kasi alam natin na parang time-bound kasi ito, Ka Ely, eh. Hindi siya puwedeng matagal. Kung naaalala mo, Ka Ely, nabasa natin sa news iyong last week ba iyon, na sa ano nga, sa America, may nata-traffic na mag-e-expire na iyong ano ito, iyong vaccine in six hours. Iyong mga nata-traffic na mga drivers iyon na iyong tinurukan nang tinurukan. Tapos sa akin, Ka Ely, kailangan sana may pangalan na. Alam na noong mga, halimbawa 117—hindi ko alam, Ka Ely, kung 117,000 people o 117,000—o kalahati ng 117,000 kasi ‘di  ba two doses. Two doses ito, Ka Ely. Pero sabihin na natin na 117,000 people, dapat alam na natin iyong mga pangalan. Alam na noong mga matuturukan na sila iyong first priority para hindi nagsasayang ng oras. Gustong sabihin, Ka Ely, ang pinaka-ayaw natin iyong nandiyan na, ibibigay na, tapos may kaguluhan pa kung sino iyong 117,000. Kasi madaling sabihin na healthcare workers pero ilan ba sila? Walang problema, Ka Ely, kung available na kaagad na sabay-sabay pero kung paunti-unti iyong pag-deliver, kailangan iyong tuturukan alam na niya iyong kaniyang schedule at dapat mayroon na rin tayong assessment kung sino iyong may resistance, sino iyong may resistance magpaturok para hindi nasasayang. Para hindi nasasayang. So sa akin, Ka Ely, mahalaga siguro na alam na ng tao na halimbawa, ito iyong darating, kasama ka sa first batch. O alam na niya na priority ka pero nasa second batch ka para walang confusion, walang—iyong maayos na lahat. Tapos alam ko, Ka Ely, parang nag-umpisa na rin—ito, very, very important—nag-umpisa na iyong parang time and motion na ensayo. Ako, Ka Ely, sana malawakan na ito lalo na sa mga LGU para nakaka-capacitate na talaga iyong LGU. Nakita ko, Ka Ely, iyong parang discussion dito na parang ang sinasabi iyong mga LGU na hindi preparado sa vaccine rollout, hindi bibigyan. Pero ito, nakaka, parang nakaka-worry ito, Ka Ely, kasi iba-iba iyong mga capacities ng LGUs. May mga LGUs na kaya, may mga LGUs na hindi, sana bahagi ng plano. Sana bahagi ng plano kung paano tutulungan iyong mga LGUs na walang capacity. Kasi hindi naman kasalanan ng tao kung iyong LGU niya walang capacity na sumabay doon sa mga ibang LGUs. So hindi pa klaro, Ka Ely, sa announcement nila kung paano ito gagawin.

     

    Tapos pangatlo, Ka Ely, alam natin, ‘di ba in-announce na dati na iyong mga negosyo, iyong mga private companies, allowed mag—pumasok sa isang tripartite agreement para mag-purchase din ng sarili nilang vaccines na ang kalahati ay ido-donate sa gobyerno. Ang kalahati gagamitin nila. Ako, Ka Ely, dapat siguro i-liberalize ito. Ako, okay naman iyong may required na donation pero para sa akin, huwag nang pahirapan iyong mga negosyo na gustong mag-purchase ng vaccine kasi para sa akin, Ka Ely, the more na may vaccine, nakakatulong sa atin lahat, eh. Mas mabilis natin maaabot iyong herd immunity. Sana hindi grabe iyong pagka-centralize kasi ang worry ko, Ka Ely, baka sobrang centralized na iyon tuloy iyong makakasagabal. Iyon tuloy iyong makakasagabal. Ito nga, Ka Ely, mabagal iyong rollout kahit sa mga bansa na mayayaman mababa iyong rollout. Kung pag-aralan natin, Ka Ely, ano iyong ginawa sa Israel, ano ba iyong ginawa sa United Arab Emirates, kasi itong dalawang bansang ito, ito iyong pinakamabilis iyong vaccination nila. Kanina, earlier, mayroong article iyong Bloomberg, iyong kuwenta nila sa bagal ng rollout baka it will take seven years bago ma-achieve natin, hindi lang tayo, pero bago ma-achieve natin iyong number na mava-vaccinate. Nakakatakot ito kasi the longer it would take, apektado iyong negosyo, apektado iyong ekonomiya, apektado iyong pag-aaral ng mga bata, apektado iyong trabaho. So sa akin, Ka Ely, the more people na puwedeng tumulong, itong mga private companies huwag nang pahirapan. Siguro maayos lang iyong protocols, maayos iyong regulation, pero huwag na silang pahirapan kasi iyong iva-vaccinate, iyong ipapa-vaccinate nila, Ka Ely, tulong iyon sa ekonomiya natin, eh. Tulong iyon para, ‘di ba, hindi na—kung mag-vaccinate sila nang mag-vaccinate, hindi na makikipagsiksikan doon sa ipo-provide ng gobyerno. So sana, sana hindi masyadong centralized. Ayusin lang nila iyong protocols. Sana ngayon, Ka Ely, na hindi pa dumarating, ayos na iyong logistical, ano ito, logistical, parang roadmap. Kasi gaya sa US, Ka Ely, naging presidente si President Biden, talagang iyong pag-asikaso nila sa vaccines, hindi lang ito iyong health pero talagang logistical problem iyong pagtreat nila nito kasi mahirap talaga. Halimbawa, Ka Ely, nakita ko iyong statement ni Secretary Duque na hindi siya pareho noong ibang pagbabakuna na pagbakuna sa iyo, puwede ka na agad bumalik sa bahay. Ito, Ka Ely, parang may required na mga 30 minutes to 1 hour na magse-stay ka roon sa facility para bantayan iyong mga, kung mayroong side effects. Ito, ito ano ito, Ka Ely, makakabuti naman ito pero dapat i-plantsa masyado kung paano siya gagawin. Pati iyong training ng mga magva-vaccinate, iyong training ng mga magva-vaccinate. Kasi ito, hindi siya ordinaryo kasi, ‘di ba, Ka Ely, ano nga ito, parang, hindi siya pareho noong ibang mga naunang mga vaccine natin na, ito parang emergency ito, eh. Emergency authorization.

     

    Ang pangatlo, Ka Ely, mababang-mababa pa rin. Mababang-mababa pa rin iyong confidence level ng tao sa vaccines. Tingin ko, Ka Ely, nagkukulang tayo. Nagkukulang tayo sa pag-communicate. Dapat sana, dapat sana parang maging aggressive iyong information campaign. Hindi masyadong naiintindihan ng tao kung— ‘Di ba? Parang iyong assurance na safe ito, sana mas pag-igtingin. Mas pag-igtingin iyong pagko-communicate, kasi kung walang confidence iyong tao, kahit pa nandiyan na iyong mga bakuna, hindi pa din natin maa-achieve iyong herd immunity. Iyong last na assessment, Ka Ely, iyong last na survey, parang 47%, 47% iyong ayaw. Nakakatakot ito, kasi kung 47% iyong ayaw, paano natin maa-achieve? Sa mga kuwentu-kuwentuhan ngayon, Ka Ely, parating iyon iyong tanong eh: “Kung dumating ba, magpapaturok ka ba?” Kaya para sa akin, Ka Ely, dapat seryosohin iyong kampanya para kumbinsihin iyong tao.

     

    Saka dapat, Ka Ely, health experts iyong pinapakinggan para—health experts pala iyong nag-aassure para kampante iyong tao. Iyong mga doktor, iyong mga nakakaintindi, dapat sila iyong naririnig. Hindi tayo, kasi tayo hindi naman tayo mga health experts. Pero iyong mga pinapakinggan, sila dapat iyong hikayatin na to go out in public para i-assure iyong tao na safe ito.

     

    ELY: Dapat nga ngayon nagkakaroon talaga ng malawakang... iyong information campaign, iyong mga benepisyo na maaaring mabigay ng bakuna sa isang indibidwal at sa kabuuan, sa ating ekonomiya.

     

    VP LENI: Totoo, Ka Ely. Totoo. Mahalaga iyong confidence-building. Mahalaga iyong confidence-building. At ito, puwede na natin itong gawin bago pa siya dumating, ‘di ba? Puwede na natin itong gawin bago pa siya dumating, kaysa maghihintay pa tayo kung kailan nandito iyong vaccine, saka tayo mangungumbinsi. Dapat gawin na ito, kasi ito iyong mga bagay na puwede na—iyong paglatag, pag-register, pagsabi kung sino iyong mga by-batch—para pagdating, Ka Ely, ano na lang talaga... iyong pagdating, pag-rollout na lang. Pero iyong roadmap, dapat nakakasa na lahat.

     

    ELY: Opo. Kasi talagang lahat po ay nagmamadali, lalo na po iyong sektor ng negosyo, dahil sa ngayon po, ang pinakahuling report, Ma’am, iyong inflation ng Pilipinas, pumalo na sa 4.2%. Ibig sabihin niyan ay talagang napakataas po ng mga bilihin. Tapos sa Lunes, bukas po, ay ipatutupad naman iyong price ceiling sa bentahan ng karneng baboy at manok dito po sa Metro Manila. Ngayon, marami na hong hindi na raw muna magtitinda bukas eh. So Ma’am, ano hong masasabi n’yo rito?

     

    VP LENI: Iyong una, Ka Ely, iyong inflation, more than expected, ‘di ba, kasi last year, ang estimate yata, kung hindi ako nagkakamali, Ka Ely, parang 3.3? Parang iyong pinaka-maximum na forecast ay 4%. 3.3 to 4. Ngayon, Ka Ely, 4.2. So gustong sabihin, talagang lumampas tayo sa pinaghahandaan natin. At iyong 4.2, Ka Ely, ano iyon, talagang nakaka... ano ito... nakakatakot, in the sense na gustong sabihin, taghirap tayo ngayon eh ‘di ba, taghirap tayo ngayon, tapos may inflation pa, mataas iyong inflation, iyong capacity ng mga tao na bumili, talagang mas mahirap.

     

    So ito, Ka Ely, alam natin na iyong pork in the last few weeks, pumapalo na ng 400 ang kilo. Iyong chicken pumapalo ng 200. Talagang— Ka Ely, lahat na baba ko sa communities, ito iyong reklamo ng tao. At hindi lang, Ka Ely, pork saka chicken. Pati isda. Pati isda saka gulay, napakamahal din. Siguro iyong gulay dahil sa sunod-sunod na bagyo.

     

    Sa akin, Ka Ely, iyong price ceiling—okay naman sana iyong price ceiling. Okay iyon. Okay iyong price ceiling. Pero parang ang nirereklamo ng mga negosyante, Ka Ely, hindi sila napakinggan. Ang nirereklamo nila, parang nag-price ceiling daw na hindi sila kinonsulta. Parang sinasabi yata, Ka Ely, parang iyong dahilan ng price ceiling, kasi marami iyong mga negosyanteng nagte-take advantage. Pero ang sabi ng mga negosyante, hindi ito totoo. Siyempre wala tayo sa capacity na magsabi kung sino iyong tama, pero Ka Ely, sa lahat naman na bagay, nakaka... parang nakakatulong na nagkokonsulta. Nakakatulong— Iyong nabasa ko, Ka Ely, maraming negosyante ang nagsasabi na “Kapag ganiyan, hindi na lang kami magtitinda.” So ito, nakakalungkot ito kasi ‘di ba, panahon nga ngayon... ang taas ng ating hunger statistics. Tama naman, Ka Ely, iyong proposal ng DA na gagawin nila, na tutulong, magsa-subsidize sila noong transport cost. Pero sana, Ka Ely, mag-usap, sana mag-usap iyong pamahalaan saka iyong siyempre iyong consumers saka mga suppliers, para iyong solusyon natin, parang wala namang nadedehado.

     

    Pero ako, Ka Ely, si Secretary Dar, saludo ako sa kaniya kasi nakikita ko na hindi politiko, talagang professional. Pero siguro, Ka Ely, iyon lang iyong kulang. Iyong kulang iyong consultation sa mga stakeholders. At puwede naman ito, puwede naman siguro itong ihabol. Baka hindi naman... ‘di ba? Baka ang dami naman puwedeng gawin. In fact, noong binabasa ko iyong mga statements nila, na kung ii-impose ito, kailangan tulungan sila ng pamahalaan. Kailangan tulungan sila ng pamahalaan kung paano sila makaka-cope. Nakita ko iyong earlier statements ni Secretary Dar, mukhang iyon naman iyong direksyon. So sana, Ka Ely, makahanap ng parang middle ground, kasi talagang hirap iyong tao ngayon. Maraming walang trabaho. Kahit nga iyong may trabaho, hindi sapat kasi hindi nagtatrabaho na araw-araw, hindi nagtatrabaho na tamang... alam mo iyon, iyong dati nilang ginagawa, much, much less iyong ginagawa nila ngayon, dahil nag-aadjust talaga lahat dito sa epekto ng pandemya. So sana, Ka Ely, sana makahanap ng solusyon—iyong subsidy ng pamahalaan sa suppliers, etc., etc. Sana mahanap iyon, Ka Ely.

     

    ELY: Opo. Okay, at samantala ay dito ho, iyong Malacañang, dumepensa sa panawagan n’yo po na pagbutihin ang COVID-19 response, ano po. Agad kayong pinagtulungan, Ma’am, ha. [laughs]

     

    VP LENI: [laughs] Lagi naman.

     

    ELY: Kinuyog kayo.

     

    VP LENI: Lagi naman. Lagi naman, Ka Ely. Ako, Ka Ely, kaya tayo nagkakaganito eh, kasi walang acceptance ng kakulangan. Pero sa akin lang, Ka Ely, iyong klase ng— Kung kailangang magdepensa, magdepensa, pero iyong klase ng pagdedepensa, Ka Ely, parang iyong nakakalungkot, kasi ito na ba iyong klase ng public servants natin? ‘Di ba? Ako lang, Ka Ely, para sa akin, hindi naman natin dine-deserve na iyong mga public servants natin mga bastos, hindi natin dine-deserve na ubod ng yabang. Ako— ‘Di ba, Ka Ely, may mga sinasabi iyong mga humaharap sa tao na mga unnecessary. Para sa akin, Ka Ely, hindi tayo masama dahil sa sinasabi ko, pero, Ka Ely naman, iyong lahat na mga datos, iyong mga statistics, na hindi naman ako iyong umimbento, nandiyan lahat.

     

    At Ka Ely, pati iyong pag-respond sa aking puna ay propaganda pa din. Isipin mo, parang pinapalabas nila bine-blame ko daw iyong ating health workers—baligtad iyon. Iyong health workers po natin ay mahuhusay. Sila iyong grabe na iyong sakripisyo, kaya iyong opisina namin grabe iyong suporta sa kanila. Sila iyong— Araw-araw sila iyong sumasabak. At kapag hindi tama iyong response ng gobyerno, lalo natin silang papahirapan. Hindi po natin pinupuna iyong health workers, kasi iyong problema natin hindi sila. Ang problema natin iyong response natin. Tayo iyong pinakagrabe iyong binagsak. Iyong GDP natin, tayo iyong pinakagrabe iyong binagsak iyong ekonomiya. Tayo iyong pinakamahabang lockdown. Iyong transmission natin ngayon, mataas pa din. Iyong projection sa atin—hindi ako iyong nag-project—iyong projection sa atin, tayo iyong pinakamatagal bago makaahon. Ano ba naman iyong hanapan ng paraan para ayusin ito?


    Ako, Ka Ely, ayaw kong patulan, pero ano ba naman iyan? Sa akin, Ka Ely, ang naghihirap iyong mga kababayan natin. Lalong palpak iyong response natin, laloing marami tayong mga kababayang naghihirap. So para sa akin, hindi kailangan... hindi kailangan iyong—alam mo iyon? Iyong lahat na datos, Ka Ely, nandiyan. Iyong lahat na datos nandiyan. Buksan lang iyong mata. Buksan lang iyong mata, na hanapan ito ng solusyon, kasi ang dami nating kababayan na kawawa. Pati mga negosyante. Pati mga negosyante, Ka Ely, hirap na hirap. So ano ba naman iyong hanapan ng paraan para iimprove iyong ginagawa?

     

    ELY: Opo. Okay, at samantala, Ma’am, ay talagang ngayon pa lang ay nangangamoy politika na ho, at mayroon na rin pong mga supporters n’yo na naglunsad ng signature campaign, na kayo po ay hinihikayat na sa 2022 elections. Ano ho ba ang inyong take ho rito? Kasi ngayon ho mayroong mga kumikilos, hindi n’yo ho ito puwedeng pigilan dahil sa pansarili nila itong kagustuhan eh.

     

    VP LENI: Ako, Ka Ely, nagpapasalamat naman ako. Nagpapasalamat ako sa suporta ng napakaraming tao. Pero ako, Ka Ely, aaminin ko sa iyo, panahon— Gaya sa amin, Ka Ely, sa pang-araw-araw grabe iyong ginagawa namin, kasi nasa gitna tayo ng napakalaking kahirapan. So sa akin, basta sa opisina namin, Ka Ely, tuloy iyong trabaho—parang hindi tama na ako mismo politika na iyong inaasikaso. ‘Di ba? Kasi grabe, Ka Ely, iyong taghirap ngayon.

     

    Ako nga, Ka Ely, noong may nagsabi sa akin na mayroon pang nagbabalak na mag-fundraising para sa 2022, iyong sabi ko, Ka Ely, huwag na muna. Huwag na muna. Kasi kung magfa-fundraise tayo, fundraising iyon para sa mga kababayan natin na naghihirap ngayon. Para sa akin, Ka Ely, baka hindi tama iyong panahon. Hindi tama iyong panahon na ginagawa natin iyong... alam mo iyon... iyong pagre-raise ng funds na nasa gitna tayo ng matinding krisis.

     

    So sa akin, Ka Ely, appreciative naman ako sa suporta saka sa paniniwala ng ating mga kababayan. Pero iyong sa akin lang, Ka Ely, baka iyong mga fundraising, huwag muna iyon, dahil— Ako, Ka Ely, dahil lagi akong nasa ground, ano talaga, marami tayong kailangang asikasuhin ngayon. Dapat iyong 2022, last iyon sa isip nating lahat, dahil ang dami po, ang dami po— Baka puwedeng i-channel muna natin, baka puwedeng i-channel muna natin iyong ating energies sa paghahanap ng mga paraan para matulungan, para matulungan.

     

    Pero hindi ko sinasabi, Ka Ely, na hindi ko ina-appreciate iyong effort ng lahat, kasi ako naman, Ka Ely, alam mo naman, nasa receiving end ako ng lahat na pang-iinsulto, pangungutya—bugbog na bugbog na—at kung mayroong mga taong naniniwala pa din sa atin kahit iyong paninira sa atin grabe na, ang laking bagay noon para sa atin. Kaya para sa akin, Ka Ely, ang laki ng appreciation ko sa paniniwala nila. Pero sa akin, hinihikayat ko, siguro iyong mga grupo, baka pag-isipan po natin, tulungan n’yo kami, kasi marami tayong mga kababayan na nangangailangan ngayon. Asikasuhin natin sila. Kung mayroon pong gustong mag-fundraise, okay naman iyon—pero hindi para sa akin. Gawin po natin para sa mga kababayan natin. Saka na natin— Matagal pa naman iyong eleksyon, next year pa. More than one year pa po bago mag-eleksyon. Kapag malapit-lapit na, saka natin pag-usapan iyon. Pero ngayon, ayaw po muna natin magpa-distract. Ayaw muna natin magpa-distract sa ginagawa sa atin. Mayroon pong tamang panahon para diyan. Para sa akin, iyong office po namin, welcome na welcome po maki-partner kahit kanino na gustong tumulong. Kasi sa amin po—panoorin n’yo po sa aming mga videos sa aming Facebook page, iyong sa communities na pinupuntahan, kasi maraming marami po talagang nangangailangan.

     

    Pero maraming salamat po sa tiwala n’yo. Maraming salamat sa sakripisyo n’yo din. Alam kong nagsasakripisyo kayo kasi iyong mga sumusuporta sa akin, Ka Ely, talagang nabubugbog din, nabubugbog din ng napakaraming mga trolls sa social media. So sila na nangangahas—saludo po ako. Saludo po ako na hindi iniinda iyong mga pangungutya, mga nadadamay dahil sa naninira sa akin. Maraming salamat po. Pero baka hikayatin natin, magtulungan po tayo para asikasuhin natin iyong mga kababayan nating naghihirap ngayon.

     

    ELY: Pero Ma’am, dito ho, simula pa lang ng pag-upo n’yo sa puwesto ay talagang walang tigil ang mga paninira ngayon, at marami ding nagsasabi, parang minamaliit kayo. Pero hanggang ngayon walang tigil. Eh ako, bilang tagamasid, ibig sabihin, bakit parang takot na takot pa rin sa inyo? Ano ba iyong sinasabi, parang dark horse o kung anuman. Kasi kung talagang minamaliit kayo, at sinasabi nila eh “Wala iyan”, bakit sila takot at nagkakaroon ng mga counter na mga kampanya laban po sa inyo, iyong mga paninira? Ano pong masasabi n’yo rito, Ma’am?

     

    VP LENI: Kaya nga, Ka Ely. Iyon nga iyong nagugulat ako. Kasi sinasabi nila “kulelat sa survey”, “wala iyan”, “walang pag-asang manalo”—eh bakit pinag-aaksayahan ako ng panahon? Ang pag-aksayahan na lang nila ng panahon iyong mataas sa survey. Pero ako, ‘di ba, ang baba ko naman sa survey, bakit kayo maggagastos? Ang daming ginagastos, Ka Ely, kasi nananahod iyong marami. Ang daming ginagastos. Bakit pinagkakagastusan n’yo ako? Sa akin, hayaan n’yo na lang akong magtrabaho, tutal sabi n’yo wala naman akong pag-asang manalo sa eleksyon. Magtrabaho na lang nang maayos. Kung gusto n’yo tulungan n’yo na lang ako. Kasi sabi n’yo nga, wala naman akong pag-asa, so bakit n’yo ako pag-aaksayahan ng panahon? Iyon naman sa akin, Ka Ely, eh. Tayo naman nandito para magtrabaho.

     

    Pero sa akin nga, Ka Ely, kahit ganoon iyong ginagawa, nakatayo pa din tayo ngayon. Ang dami na nilang binuhos na pera para siraan ako, pero nandito pa din tayo, nakakatulong pa din tayo. Iyon naman iyong mahalaga. Pero iyon nga, Ka Ely, pareho tayo, nagugulat ako na ang kantiyaw sa atin, ‘di ba... ang kantiyaw sa atin, “ay kulelat”, “wala iyang pag-asa”. Huwag n’yo na akong pag-aksayahan ng panahon. Pag-aksayahan n’yo na lang iyong sinasabi n’yong may laban at may pag-asa.

     

    [END OF GAP 1]

     

    ISTORYA NG PAG-ASA SEGMENT

     

    ELY: Okay, Ma'am, at siyempre tulad pa rin ng dati. Napakaimportante dito po sa ating palatuntunan ang Istorya ng Pag-asa na kung saan ay ito po ay nagbibigay ng inspirasyon sa mga Pilipino lalo na ho iyong sa gitna po ng iba't ibang mga suliranin, lalo na ngayon may pandemya, ‘di po ba? Nasa linya na natin—

     

    VP LENI: Alam mo, Ka Ely, napakahalaga, Ka Ely, ng ating bisita ngayon. Hindi ko na—kaibigan ko ito, Ka Ely, hindi ko na siya ma-reach. Kasi nakikita ko siya ini-interview na ng ABS-CBN—ano ito, parating na-i-interview ng national TV. Pero na-i-interview siya, Ka Ely, kasi napakainspiring ng story nito. Kaya lang may kasalanan tayo sa kanya, kasi nasa London siya ngayon, Ka Ely. Nasa London siya, ang pangalan niya Grant Gannaban-O'Niell. Grant, nandiyan ka na ba? Ayan na, nandiyan na siya—

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Nandito na po ako. May registration na ba? Nandito na ba tayo?

     

    VP LENI: Anong oras na diyan sa inyo, Grant? Ano'ng oras sa inyo?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: 1:45 AM, Ma'am Leni.

     

    VP LENI: [chuckles] 1:45AM, Grant. Bago kita tanungin, ikuwento mo sa kanila ang kuwento mo. Si Grant po ay taga doon iyan sa amin. Sa Bicol, sa Naga. For a very long time, ano iyan si Grant, hairdresser, nagpapaganda sa amin lahat. Pero hindi siya nakuntento. Hindi siya nakuntento sa kung asaan siya noon—sikat na sikat iyan sa amin, Ka Ely. In fact, Grant naalala mo, ikaw ang nag-make-up sa anak ko noong prom. Noong prom, Ka Ely—

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: At saka parang na-make-upan pa kita eh.

     

    VP LENI: Oo nga eh. Pero ‘di ba ako, bihira ako magpa-make-up, pero siyempre kapag may okasyon, so naalala ko. Pero naalala ko, Ka Ely, noong mine-make-upan niya ang anak ko, nagkukuwento na siya. Kasi noong nag-he-hairdresser siya, Ka Ely, nag-aaral siya ng nursing sa gabi. ‘Di ba, Grant, nag-aaral ka ng nursing sa gabi habang nagtatrabaho ka in the morning?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: That's true, that's true.

     

    VP LENI: Tapos, nag-aaral siya ng nursing sa gabi hanggang naging registered nurse siya. Tapos noong naging registered nurse siya, siyempre looking for greener pastures, nag-apply siya sa London. Ayon. Nag-apply siya sa London, so pumunta siya sa London as a nurse. Grant, ikuwento mo na sa amin kung ano ang naging buhay mo sa London.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Ay, bago po ang lahat magandang araw ng Linggo sa mga nanonood ng BISErbisyong LENI. At ako po ay natutuwa dahil for the second time, nag-guest na po tayo dito. At naging po akong—na-feature po ako dito noong pumunta kayo ng Istorya ng Pag-asa, at ngayon patuloy na nagbibigay ng pag-asa kasi sinisikap natin na maging tayong mabuti at tamang ginagawa kasi maraming tao ang nakatingin. Sa totoo lang ang BISErbisyong LENI ay nagbigay ng malaking impluwensiya sa aking buhay na magkaroon ng bigger audience. At dahil nagkaroon ka ng opportunity na magkaroon ng maraming audience, patuloy natin na sinisikap na lumalaban at pinapatunayan na tayong mga Pilipino ay handang lumaban sa hirap ng buhay. Ngayon sa kuwento po—sa kuwento niyo po, pumunta po ako as a student. Kasi noong panahon ko, wala pa po akong—wala pang chance. 10 years, magsasampung taon na ako dito, Ma'am Leni—

     

    VP LENI: Ang bilis, ano? Ang bilis ng panahon.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Sa April, sa April. Natandaan ko umalis ako ng Pilipinas araw ng Good Friday. Malungkot ako noon, Good Friday iyong flight ko. Dumating ako dito Good Friday pa rin. Tinawagan ko ang magsusundo sa akin, 1 hour silang late kasi nakiusap lang ako na sunduin niyo ako sa airport hindi ko alam kung saan ako pupunta. Pero ngayon very blessed po ako. Nabigyan po ako ng asawa, nagkaroon po ako ng asawa. Isa pong mabait na asawa, si Mr. Ian O’Niell, natutulog na. Natutulog na kasi sabi niya, may interview ka na naman ng madaling araw. Sabi ko don't worry, si Ma'am Leni ang kausap ko. He wants to extend his regards, Ma'am Leni sa inyo.

     

    VP LENI: Ayan, kumusta mo din ako kay Ian ha. Tapos Grant, pumunta ka parang student pero parang student nurse, ‘di ba? Kasi ang nagamit mo iyong degree mo sa nursing, tama ba iyon?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Nagamit ko ang degree ng nursing para mag-aral ulit dito ng master's degree. So iyon ang pinaka-way ko na pumunta ng England para mag-aral ng master's. Ang sa akin noon, talagang mag-aral at magtrabaho para matustusan iyong pag-aaral na gagawin ko dito sa London. Ang whatever that I would learn in England, maibabalik ko sa Pilipinas at maituturo ko dahil nagtatrabaho tayong nurse sa isang ospital diyan sa Naga. Ngunit iba iyong guhit ng panahon. Nagkaroon ka ng stability, nagka-asawa at ngayon po ay British na po ako. British passport. Pero sa araw na nagkaroon ako ng British passport, tumawag ako sa Philippine Embassy kasi I want to renew my Philippine Passport agad-agad kasi kailangan kong bumoto.

     

    VP LENI: Ah, dual ka na—

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Oo, gusto kong bumoto ng 2019 election. So senatorial elections iyon—

     

    VP LENI: Pero, Grant, pero Grant. Ako, witness ako. Witness ako na kahit mayroon kang British passport, sobra kang tumulong sa mga kababayan natin. In fact, iyong aming mga hindi ko nga alam, nakikita ko nalang. Nakikita ko nalang kasi hindi ka na dumadaan sa akin, ‘di ba? Dimidiretso ka na sa mga partners natin. Nagpakain ka nang nagpakain during the COVID—di ba, iyong ECQ, pati iyong mga bagyo. Parang nakikita ko na lang sa mga partners namin, ina-acknowledge ka. Ina-acknowledge na nagpapadala ka sa kanila ng pera. Tapos sila iyong nagluluto. Tapos dinidistribute sa communities natin. Kaya ang sa akin, sobrang inspiring na iyong giving back. ‘Di ba, iyong giving back, hindi sa iyon nawawala.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Thank you po.

     

    VP LENI: Pero ito, Grant, ito, Grant kasi ‘di ba, ang dami nang nangyari sa iyo. Ang dami nang nangyari sa iyo, kasi ikaw di ba binisita ka namin. Binisita ka namin diyan sa London, na-interview ka namin, and nakuwento mo na noong naghahanap ka ng trabaho, pinuntahan pa nga natin. ‘Di ba nakahanap ka ng isang parlor? Parang nakahanap ka ng isang salon na nagtrabaho ka doon, tapos iyong salon parang Pilipino din—tama ba? Pilipino ba ang may-ari?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Opo, Pilipino.

     

    VP LENI: Pilipino din ang may-ari, so nag-work ka doon habang nag-aaral ka ng master's. Pero eventually nakahanap ka ng parang combination nga siya ng trabaho ng—parang combination siya ng nursing background mo saka iyong kahusayan mo mag-ayos. Ang nahanap mong trabaho sa parang sa facility. Parang health facility for seniors, ‘di ba? Para siyang in effect, home for the aged. Anong ginagawa mo doon, Grant? Ikuwento mo sa kanila.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Ito ang kuwento kaya siguro ako nabakunahan kaya nasa ano tayo ngayon, nasa balita.

     

    VP LENI: National news.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Willing naman natin i-share kasi kailangan natin i-encourage ang lahat na magpabakuna. Now, I work for the home care in a 150-bed capacity. So dito po sa England, isa sa pinakaprayoridad magkaroon ng bakuna sa mga matatanda. Hindi lang po ang matatanda, kung hindi lahat ng health worker na nagtatrabaho sa loob ng facilities. Katulad po ng mga nurses, doctors, cleaners, at lahat po pati driver. At ako po ang hairdresser so nabigyan po ako ng opportunity na mabakunahan rin po sa unang linggo ng vaccination.

     

    VP LENI: Oo, grabe, Grant. Na-all over the news dito. Isa ka sa mga unang Pilipino na nasa ibang bansa na nabakunahan. Pero iyon kasi hairdresser ka, hairdresser ka sa facility. Kinukuwento mo sa amin noong nandiyan kami na inaayusan mo ang mga matatanda, ‘di ba? Iyong mga matatanda na nandoon sa facility ikaw ang taga gupit, taga ayos sa kanila. And because of that, isa ka sa mga pinakaunang nabakunahan. Kailan iyong first dose mo, Grant?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Nagkaroon po—nabigyan po ako ng first dose after a week kaagad ng unang bakuna na binigay dito sa England. That was, if I remember it right, December 21.

     

    VP LENI: Ah December ka pa nabakunahan?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Opo, December 21 pa po. Iyong unang bakuna, iyong first dose ng Pfizer. Pfizer vaccine.

     

    VP LENI: Ah Pfizer ka. Tapos after 21 days, iyong second dose?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Opo. Binigyan po ako ng ikalawang bakuna, iyong second dose, that was January 8. So ngayon pong araw, ika-30 days ko na pong nabakunahan.

     

    VP LENI: Ikuwento mo sa amin Grant, ano ba iyong mga—kasi tayo kahit flu vaccine, paminsan nagkakasakit tayo, ‘di ba. Ano ba ang mga naramdaman mo after ka binakunahan?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Well, ang bakuna po ay parehas ng ibinibigay sa anumang bakuna sa flu. So any bakuna, nagkakaroon po ng reaction ang katawan. Pero iyong reaction pong ito ay normal. Dahil binibigyan po ng ibang kemikal ang katawan para mag-adapt. I-ano ko lang po, bigyan ko lang po ng importansya na hindi po virus ang binibigay sa atin. Ang binibigay po sa atin is to recognize iyong virus para kapag pumasok kaya nang labanan ng katawan ng tao. So kailangan po natin i-encourage ang karamihan na magkaroon ng bakuna dahil po para magkaroon tayo ng herd immunity. Ang complication po ay normal. Magkakaroon kayo ng kaunting sakit sa pinagturukan, alam natin iyan kasi nurse tayo. Pagtinurukan ka, medyo masakit ang karayom. Pero iyong karayom wala iyon, pero ang after a day—

     

    VP LENI: Pangangalay—

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Medyo pangangalay. Iyon ang medyo, "Ay naku hindi ko maakyat ang kamay ko." Pero simple lang iyon. Tapos magkakaroon ka ng kaunting fever. Magkakaroon ka ng chills. Pero ito ay mga simpleng signs and symptoms ng bakuna na hindi na kailangan tayong maalarma. Ito po ay normal na parte ng pagkaroon ng product sa katawan ng tao.

     

    VP LENI: Iyong sa inyo ba, Grant, iyong mga workers sabi mo kanina binakunahan pero ang mga ano mismo, iyong mga inaalagaan niyo, puwede pa ba silang bakunahan kahit senior na siya? O hindi na sila—

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Actually sila talaga ang priority na bakunahan, iyong matatanda. Kasi ang masyadong apektado nito na tumataas po ang death ay masyado po sa matatanda. So ngayon po, I'm happy to announce na ang England po ay nasa 11.5 million na po ang nabakunahan sa araw na ito. So masyado pong mabilis. At nasabi po nila na by March, kasi nasa thir lockdown po kami ngayon, by March baka mag-opening na kami at almost parang ang target nila is half of the population is vaccinated already by April. By April. Pero kapag March, lahat ng matatanda nabakunahan na.


    VP LENI: Pero ito, Grant, kasi marami ang pangamba dito sa atin marami ang pangamba about the virus. Ang kinukuwento mo na pati matatanda binakunahan, okay naman sila? Ang gustong sabihin, wala bang extreme na reaction sila doon sa bakuna?

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Actually ang sabi ngayon sa news walang masama na epekto na grabe sa pagbabakuna. Actually sa totoo lang, bumaba nang bumaba ang cases ng virus ngayon. Dati umaabot sa isang araw po umaabot, two weeks ago umabot kami ng 60,000 cases every day.

     

    VP LENI: Oh my God.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Oo, pero kaya naman po ganoon kataas kasi marami po kaming testing. So sa mga healthcare providers, binibigyan po ng test at least two times a week. So the more the test, the more na test ang ginagawa dahil libre ito, the more na maraming makukuhang record. So umabot ng 60,000 every day. Pero ngayon po, I'm happy to say, na inaabot na lang kami ng almost 18,000 every day cases.

     

    VP LENI: Ang laki ng binaba ano.

     

    GRANT GANNABAN-O'NEILL: Ang laki po ng binaba dahil sa vaccine. At two weeks ago po ang deaths namin every day is 1,600. Every day iyon. Ngayon po, is 828 na lang ngayong araw na ito. So malaki iyong binaba. Kalahati iyong binaba. So ibig sabihin, ang kampanya po ng bakuna ay talagang very important. Gumugulong na talaga at darating ang panahon, malapit na po nating makita ang liwanag sa end of the tunnel.

     

    VP LENI: Ayon, buti, Grant, ikaw iyong aming na-feature ngayon kasi sobrang halaga, ‘di ba. From somebody na naturukan na, na-assure kami lahat na walang dapat ikatakot. Pero, Grant, mauubos na iyong time natin pero gusto ko lang isingit iyong iba mo pang ginagawa other than this. Alam ko nasa national news ka because of, parang you were among the first ones na naturukan. Pero, Grant, noong nandiyan ka na ang dami mo pang ibang ginawa, ‘di ba? Hindi ka lang hairdresser sa mga matatanda, hindi ka lang nurse, pero parang pinagbuti mo pa nang pinagbuti iyong sarili mo. Nag-aral ka, Grant, ‘di ba? Ano iyong tawag doon sa pag-make-up noong mga, parang ginagamit sa mga theater at saka mga cine? Anong tawag doon?

     

    GRANT GANNABAN-O’NEILL: Nag-aral po ako sa London School of Make-up for… for everything. Pinag-aralan ko na po para hindi tayo maistoryahan so—[chuckles]

     

    VP LENI: Kasi nakikita ko sa Facebook iyong mga gawa mo.

     

    GRANT GANNABAN-O’NEILL: Pati prosthetics inaral na po namin para iyon po ay parang back-up lang sa akin o parang dahil sa mga kagustuhan ko na pagbutihin pa kung ano iyong puwede nating maabot. Puwede po bang bumati bago matapos?

     

    VP LENI: Sige, sige.

     

    GRANT GANNABAN-O’NEILL: I want to thank our partners also, iyong Grupo Bicolnon dito sa UK tapos iyong Camarines Sur Filipino community na tumutulong din sa Angat Buhay na programa rin ng ating OVP, si Kuya Kim, Arthur, at sa kaniyang anak, Arthur Kim-Nieva at saka iyong mga members po at saka officers at saka si Tess. And we also acknowledge the UK-Pinoy for Good Governance, si Kuya Pet.

     

    VP LENI: Ayon, maraming salamat po sa inyo! Grant, sayang 10 o’clock na. Wala nang oras pero—

     

    GRANT GANNABAN-O’NEILL: Sige lang po.

     

    VP LENI: Maraming salamat for inspiring us! At saka maraming salamat sa lahat ng tulong mo sa communities. Hindi ka nakakalimot. Iyong ating mga kababayan na—

     

    GRANT GANNABAN-O’NEILL: Thank you, VP, for—basta po ikaw. Ang suporta po namin nasa inyo.

     

    VP LENI: Salamat! Kumusta na lang kay Ian. Ingat ka!

     

    GRANT GANNABAN-O’NEILL: Bye bye!

     

    ELY: Okay, salamat.

     

    VP LENI: Ayon, Ka Ely.

     

    ELY: Isa na namang inspirasyon.

     

    VP LENI: Nakalimutan kong ikuwento tungkol kay Grant, ano iyon, Ka Ely, painter. Every year, umuuwi siya sa Naga, dala niya iyong mga paintings niya. Mayroon siyang solo exhibit. Tapos iyong mga proceeds ng kaniyang mga paintings, Ka Ely, dinodonate niya. Dinodonate niya sa mga causes. So nakakatuwa. Nakakatuwa siya na talagang hindi nakalimot. Hindi nakalimot to give back. So proud na proud kami sa kaniya, Ka Ely, sa Naga.

     

    ELY: Ma’am, siya iyong na-interview natin sa London, ‘di ba?

     

    VP LENI: Oo, siya iyong in-interview natin. Iyong naalala mo, Ka Ely, kung saan iyong salon na pinagtrabahuan niya, doon iyong pinuntahan natin.

     

    [END OF INP SEGMENT]

     

    ELY: Okay, Ma’am, at bago tayo magpaalam, ano po ang inyong mensahe sa ating mga kababayan na nakikinig ho ngayon dito sa ating palatuntunan?

     

    VP LENI: Sa akin lang, Ka Ely, maliban doon sa mga dati nating paalala, kasi iyong pag-ikot ko, Ka Ely, talagang iyong sinisigaw talaga ng tao trabaho at saka kabuhayan, mayroon po kami ngayong mga existing na programa. Pumunta lang po kayo sa aming Facebook page sa VP Leni Robredo. Mayroon po tayong programa na Sikap.PH. Para po ito sa mga naghahanap ng trabaho. Hindi po kailangan na graduate ng mga kurso. Kahit po hindi nakapag-aral, kahit high school graduate lang, marami po tayong trabahong available. Mag-konsulta lang po sa amin. Iyon naman pong mga negosyanteng maliliit na hindi kayang magkaroon ng online presence, mayroon po tayong programa para diyan, iyong iskaparate.com. So mag-message lang po sa amin kung kailangan niyo ng tulong. Tapos iyong sinabi ko kanina na TrabaHOPE, kung kayo po ay 18 to 30 years old na naghahanap ng trabaho, mag-contact lang po sa amin kasi mayroon po kaming programa para diyan. Iyong mga nagnenegosyo naman po na kailangan ng tulong sa kapital at saka kung anong klaseng tulong, ng gamit, mayroon po kaming sustainable livelihood and training program. Mag-message lang po kayo at may magko-contact po sa inyong team para i-discuss kung ano iyong mga requirements at kung magka-qualify po kayo sa programa. So iyon lang, Ka Ely, kasi lahat na baba namin iyong sigaw talaga ng mga tao, “ang hirap ng buhay.” So ito po iyong kino-concentrate-an namin ngayon.

     

    ELY: Okay, Ma’am, salamat po. Ingat kayo lagi!

     

    VP LENI: Ingat, Ka Ely! Maraming salamat po.

     

    ELY: Okay, mga kasama, iyan po ang ating Bise Presidente Leni Robredo. Maraming salamat po sa inyong pagsubaybay dito po sa BISErbisyong LENI sa RMN. Muli po, isang magandang umaga, Pilipinas!

     

    - 30 -

    Posted in Transcripts on Feb 07, 2021