This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    BISErbisyong LENI Episode 195

    BISErbisyong LENI Episode 195

    ELY: Good morning! Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! At siyempre, mga kasama, ngayon po ay araw ng Sunday, January 31, 2021. Magandang umaga, Pilipinas. Ako pa rin ho ang inyong Radyoman Ely Saludar, at siyempre, mula po dito sa DZXL Manila ay tayo po ay napapakinggan sa DYHP Cebu, DXCC Cagayan de Oro, DXDC Davao, DWNX Naga, at siyempre sa lahat po ng inaabot ng ating broadcast nationwide, netwide. Mga kasama, napapakinggan din ho tayo at napapanood via Facebook Live sa DZXL—mga kasama, iyong aming Facebook page, “RMN DZXL 558 Manila”—at siyempre sa “VP Leni Robredo”.

    Siyempre, mga kasama, sa umagang ito ay kasama na natin ang nag-iisang Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Madam Vice President Leni Robredo. Ma’am, good morning.

    VP LENI: Good morning, Ka Ely. Good morning po sa lahat na nakikinig sa atin sa DZXL ngayong umaga. Sa lahat na kasama po natin sa Facebook Live sa “VP Leni Robredo” saka sa RMN. Sa atin pong mga kababayan sa Bicol, marhay na aga saindo gabos. Sa ating mga kababayan sa Visayas at Mindanao, maayong buntag.

    Ka Ely, quarantine ako nang buong linggo. Ngayong—kaninang umaga, kaninang early morning ay nag-swab test na ako, kasi iyon iyong protocol namin. Hopefully by tomorrow, balik na ako sa opisina, kung lumabas na iyong resulta ng swab test. Nag-iingat tayo. Kami, Ka Ely, sa opisina, nag-adjust kami ng protocols kasi fina-follow namin iyong mga advice ng mga doktor. Dati kasi, Ka Ely, five days lang iyong quarantine namin, iyong ika-fifth day nagsu-swab na kami, kapag galing sa mga provincial visits. Pero ngayon, Ka Ely, inextend na seven days. So matagal-tagal nang naka-quarantine ako dito sa bahay. Pero tuloy naman iyong trabaho. Iyong ating paperwork ay pinapadala na lang dito. Iyong mga Zoom meetings tuloy pa din. Challenge lang talaga, Ka Ely, iyong signal, so sana hindi na tayo mahintuan ng signal ngayong umaga. Pero iyon nga, hopefully by tomorrow, okay na lahat, para back to work na tayo. Mas mahirap, Ka Ely, magtrabaho sa bahay.

    ELY: Tama. [chuckles] Opo. At ako, sinubukan ko, Ma’am, iyong sa saliva, iyong bago sa Red Cross. Napakabilis po ng resulta, at mas kombeniyente ho. Hindi susundutin ang ilong.

     

    VP LENI: Oo nga eh. Sana nga, sana nga saliva na, para— Alam mo, masakit rin sa ilong eh, lalo kami na paulit-ulit. Hindi ko alam kung pang-ilan na namin iyon. Pero mas mabuti din na nag-iingat. Kasi siyempre kapag nagko-community work, iyong exposure, kahit pa sinusunod natin iyong lahat na protocols, iyong exposure ganoon pa din. Strict kami sa office, kasi mahirap kung kami iyong magdala, kami iyong maging spreader. So kami, Ka Ely, nagsu-swab kami bago mag-groundwork, pabalik ganoon din. Mabuti na iyon. Mabuti na iyong nag-iingat. Ano lang talaga, Ka Ely, mahirap lang talaga. Mahirap—halimbawa, ako, mahirap kung nasa bahay. Kasi maraming panahon kapag nasa opisina ako, talagang mga courtesy call ng mga bisita. Siyempre kapag nasa bahay, Ka Ely, mahirap iyong courtesy call. Iyong mga puwedeng i-Zoom, Zoom. Pero iyong mga hindi puwede, talagang maghihintay para matapos iyong quarantine. So sana, sana mamaya or early tomorrow morning, makuha na namin iyong result.

     

    ELY: Okay, opo. Para sa kaalaman po ng ating mga listeners, at siyempre, patuloy na sumusubaybay po, ano, sa inyong mga aktibidad, kumusta po, partikular po iyong patuloy na pagtugon ng Office of the Vice President dito po sa COVID, sa pandemya po?

     

    VP LENI: Dito sa Greater Manila Area, Ka Ely, tuloy-tuloy kami. Nakuwento ko na yata ito sa programa natin dati, na since last year, noong nakaraan, 2020, ni-reassess namin iyong aming budget at nagbigay tayo ng mas malaking budget, una para sa medical assistance, dahil sa mga nagkakasakit—lalo kapag COVID, Ka Ely, ang laki talaga ng gastos sa ospital. So nilakihan natin iyon. Pangalawa, iyong ating sustainable livelihood saka training, training program, inexpand din natin ito, Ka Ely. Inexpand natin siya para mas marami na iyong matulungan namin dito sa Greater Manila Area. Hindi na lang sa malalayong probinsya, kasi iyon iyong dati naming emphasis. Pero ngayon inexpand na namin sa Greater Manila Area kasi ang dami talagang naghihirap ngayon. Parang sumabay, Ka Ely, iyong mga nawalan ng trabaho—o kahit hindi nawalan ng trabaho, nagbawas ng araw na nagtatrabaho, so bawas din iyong livelihood—iyong mga maliliit na negosyante na talagang grabe iyong binagsak ng kita, tapos tumaas pa iyong mga bilihin. Kaya iyong sa amin, iyon iyong emphasis namin ngayon, Ka Ely.

     

    Marami kaming teams on the ground, ina-assess iyong mga humihingi ng tulong, iyong mga communities na dapat tulungan. Noong nakaraang— Bago mag-weekend, Ka Ely, may dalawa kaming teams, iyong isa pumunta ng Cebu, iyong isa pumunta ng Iloilo for the same reason: una, imo-monitor iyong dati na naming projects doon; pangalawa, titingnan kung papaano pa kami makatulong, as far as livelihood assistance, iyong assistance to local government units, is concerned. So araw-araw namang nagre-report iyong aming mga teams. Tuloy-tuloy sila. Ina-assess namin. Habang nandoon sila, ina-assess namin kung paano pa kami lalo pang makatulong. Kasi, actually, Ka Ely, halos last year na namin ito sa office, itong 2021. Kasi 2022, patapos na kami. So gusto naman namin na sa huling taon namin sa opisina—kasi hanggang June na lang kami next year—iyong huling taon namin sa opisina ma-maximize talaga iyong budget namin. Ngayon, Ka Ely, nilakihan iyong budget namin. Iyong budget namin ngayon, 900 million [pesos] na. Kami pa din iyong isa sa pinakamaliit, pero sobra na iyong inilaki niya compared to before. Nakakatulong din talaga, Ka Ely, na nakikita ng Congress, nakikita ng Senado, na maayos iyong paggastos namin ng pera. So hopefully iyong dagdag na pera na binigay sa amin ng pamahalaan, ng Congress, ay magamit talaga nang maayos para matulungan iyong mga kababayan natin na naghihirap ngayon.

     

    ELY: Opo. At siyempre, dito po sa Metro Manila, kasi ngayon ay huling araw ng Enero, at bukas ay panibagong buwan na naman, Pebrero. Mananatili, Ma’am, ang Metro Manila at 12 lugar pa sa bansa na nasa GCQ. Mayroon pa ring travel ban sa mga bansa na may kaso ng COVID-19 UK variant. So ano ho ang tingin n’yo dito, Ma’am?

     

    VP LENI: Ito kasi, Ka Ely— Tingin ko tama naman na may mga lugar na under GCQ pa. Pero sa akin kasi, Ka Ely, again, while tama siya dahil mataas pa iyong transmission, iyong sa atin talaga, iyong pinaka-problema natin, mukhang hindi natin nakokontrol. Kasi parang ang tagal na natin, Ka Ely, na hindi bumababa sa thousands. Parang ang tagal nang hindi tayo bumababa sa thousands. Kapag nakita natin iyong performance ng mga kalapit natin na mga bansa, sila second, third wave na eh. Mayroon pa din sa kanila, pero may mga panahon na long stretches wala na silang transmission, tapos bumalik na lang ulit. Parang sa atin, iyon iyong naging problema natin—wala tayong ganoon. Hindi tayo napahingahan.

     

    Iyong nangyari lang sa atin, Ka Ely, bumaba, bumaba siya, pero more than a thousand pa din. Gustong sabihin, marami pa din iyong nahahawa. Parang December yata, Ka Ely—November, December—medyo na-achieve na natin iyong target na, alam mo iyon, ang R-naught natin ay 1 and below, iyong number of cases medyo bumuti. In fact, parang December, Ka Ely, may ilang araw na—siguro tatlong araw na nag-below 1,000 tayo. Pero hindi natin na-sustain. Hindi natin na-sustain. In fact, kahapon yata—January 30 ba?—kahapon more than 2,000 ulit tayo. Tapos iyong R-naught natin, Ka Ely, dumagdag ulit. Dumagdag ulit, more than 1 ulit. Gustong sabihin, nag-speed up na naman iyong transmission. So hanggang hindi natin ito naaayos, talagang extended iyong ating quarantine.

     

    Alam naman natin, Ka Ely, ano ba iyong implications ng extended iyong quarantine. Una, hindi pa buwelo bumukas iyong mga negosyo. Pangalawa, iyong public transport hindi pa buwelo. Iyong trabaho hindi pa buwelo. Alam mo iyon? Lalo na iyong pag-aaral ng mga bata, extended pa din, extended pa din iyong pag-aaral nila sa loob ng bahay—at alam natin hindi ito madali. Hindi ito madali kasi maraming mga bata na kailangan talaga ng face-to-face dahil marami silang... ano ito—maraming tulong na kailangan. Iyong mga non-readers, iyong mga hirap sa Math. Mahirap pa kasi karamihan naman walang gadget. So ang daming kaakibat na mga implications kapag extended quarantine.

     

    Ngayon, Ka Ely, hindi ko alam kung ano iyong... Ngayon yata wala pang eksaktong date kung kailan dadating iyong vaccines. Pero iyong last na update sa atin, parang by February, expected na may dadating, iyong Sinovac. Pero wala pa siyang FDA [approval], so hindi natin alam kung ano iyong implication noon.

     

    ELY: Opo.

     

    VP LENI: Sige, Ka Ely.

     

    ELY: Yes, Ma’am, at iyon nga, pinag-uusapan dito ang pagdating ng bakuna. Sa ibang bansa ay nagsimula na po silang magbakuna, kahit iyong ating mga kapitbahay. Kaya ito po, ang Pilipinas ay pang-79 mula po sa 98 na bansa dito po sa pandemic response index. So talagang lumilitaw, Ma’am, base po ito sa pagsasaliksik, ay ang Pilipinas ay ang pinakamabagal, mahina, sa pagresponde dito po sa pandemya. Natalo tayo, Ma’am, ng Vietnam. Pangalawa ang Vietnam at pang-apat iyong Thailand.

     

    VP LENI: Totoo. Actually, Ka Ely, matataas iyong Asian countries. Matataas, magaganda iyong performance ng Asian countries. Tingin ko, Ka Ely, hindi naman— Baka sabihin nila sinisiraan na naman ng oposisyon. Hindi naman po oposisyon iyong nag-ranking nito. Ang nag-rank nito ay independent at international na body. Hindi talaga maganda. Hindi talaga maganda iyong performance natin.

     

    And sana, Ka Ely—parati na natin itong sinasabi, para tayong sirang plaka—sana iyong mga ganitong mga assessment, seryosohin. Instead na depensahan, tanggapin, hanapan ng solusyon. Kasi hanggang ngayon, Ka Ely, kapag pinakinggan natin, dinedepensahan pa din. Mahirap kasi kapag dinedepensahan, kasi ikaw kuntento ka na sa ginagawa mo eh. Kapag kuntento ka na sa ginagawa mo, hindi ka nag-iimprove. Iyon iyong mahirap sa atin.

     

    Ako, Ka Ely, marami akong mga press conferences ng mga ibang bansa na sinusubaybayan. Iyong bago kong dinagdag sa mga sinusubaybayan ko iyong US, kasi ngayon, Ka Ely— Noong pumasok si Biden, ang pangit ng response ng US, mas mababa pa sila sa atin—parang doon sa ranking, mas palpak pa sila sa atin. Pero parati nating sinasabi, dapat kinukumpara natin iyong sarili sa maaayos, ‘di ba, hindi doon sa mga palpak. Pero iyong kabutihan noong pumasok si President Biden, araw-araw iyong press conferences nila, na kapag— Ako, Ka Ely, parati ko siyang pinapanood kasi inspiring eh, tapos magkakaroon ka ng mga lessons na nakalatag, nakalatag iyong plano, iyong detalye ng plano. Gaya noong sa vaccine, Ka Ely, hindi lang supply iyong inaasikaso nila, pero nakalatag talaga iyong distribution. Gaya ngayon, Ka Ely, frustrated sila na mababa pa iyong kanilang performance as far as deployment is concerned. Kahit pa nakikita natin sa Facebook na iyong mga kababayan nating nandoon, halos nabakuhanan na iyong mga nagpo-post sa Facebook. Pero hindi pa din sila satisfied.

     

    Ito, Ka Ely, iyong sinasabi ko eh: na mas mabuti iyong hindi tayo satisfied sa ginagawa natin, para lalo pa nating pinagbubutihan. Gaya noong pinapanood ko si President Biden, sabi niya, “dapat iyong treatment natin dito, giyera,” kasi iyong mga namatay na mga Amerikano ngayon na COVID, mas malaki pa sa namatay na Amerikano noong panahon ng World War II. Iyon iyong sabi ni President Biden. So sa kanila, Ka Ely, nakalatag iyong distribution, nagte-training sila kasi hindi sila satisfied na mga doktor lang saka mga nurses iyong magbabakuna. Mayroon talaga silang mga tine-train outside of them. So ano talaga, parang tinreat nila ito na logistics na problem, na mahusay, mahusay in the sense na— Tingin ko kaya mahusay dahil may pagtanggap. Mahusay dahil may pagtanggap ng kakulangan.

     

    Halimbawa, Ka Ely, marami tayong nakakausap on Facebook na nagko-comment. Kasi kahapon, Ka Ely, pinost ko sa Facebook iyong sinabi ng kapatid ko. Iyong kapatid ko, Ka Ely, nurse siya, ICU nurse sa Amerika. Ang tagal na niya, Ka Ely, nag-aalaga ng mga COVID patients sa ICU ng tinatrabahuan niyang ospital. At one point, 25—mga ganoon, 20-plus iyong kanilang mga pasyente lagi. Tapos marami silang mga COVID na ward, mga COVID na ICU units. Ang sabi niya sa ospital daw nila ngayon, isa na lang iyong isang bukas na COVID ICU, at iyong isang bukas na COVID ICU, isa na lang iyong ICU na pasyente. So sabi niya baka nagwo-work nga iyong vaccine. Sabi ko magandang balita ito, na kung ma-sustain— ‘Di ba, Ka Ely? Kung ma-sustain na ganito iyong takbo, mas magiging confident iyong tao sa vaccine. Kasi maraming side na kwento na ang mga tao natatakot sa bakuna. May nag-comment, Ka Ely, doon sa post ko na Pilipino na nurse din, sa California, ganoon din daw sa kanila. Noong tuloy-tuloy na nagbabakuna, bumaba na iyong number of cases. So sana tuloy-tuloy na. Sana, Ka Ely, tuloy-tuloy na.

     

    Iyong kapatid ko, Ka Ely, na isa—ako lang kasi, Ka Ely, sa magkakapatid iyong nandito; matagal na silang... mga OFW iyong mga kapatid ko. Iyong isa kong kapatid, sa Canada naman, Ka Ely, hindi siya health frontliner, pero alam na niya kung kailan siya mababakunahan. Naka-receive na siya ng parang notice na siya August. Kasi sa Canada, Ka Ely, hindi masyadong grabe iyong kaso. Hindi kagaya ng US. Hindi siya kasing lala ng US. So I think sa kanila hindi kasing urgent ng sa US. Siya, alam na niya kung kailan siya.

     

    Pero pinapanood ko, Ka Ely, iyong mga press conferences ngayon noong bagong administrasyon, parang ang target nila, 1 million a day, 1 million a day iyong kanilang nababakunahan. Tapos by spring—ang spring, mga April—ang target nila lahat na gustong magpabakuna, mayroon nang access sa bakuna. So at least, Ka Ely, assurance sa tao, assurance sa tao kailan sila mag-eexpect na mababakunahan, kailan dadating iyong bakuna. Parang sobrang maayos.

     

    So sana ganoon, sana ganoon din tayo. Sana— Hindi natin alam lahat na paghahanda ngayon, pero sana ganoon din. Sana kung dumating— Sana okay na iyong supply. Tapos kapag dumating iyong supply, alam na natin iyong gagawin, alam na kung— May targets tayo every day. Alam na natin iyong deployment ng vaccine. Sana ganoon, kasi nakakabigay siya ng assurance na may hihintayin tayo in the very near future.

     

    ELY: Opo. Tama. Okay. Pero bagamat siguro... alam naman natin na ito ay kinokontra ng Malacañang, itong pandemic response index ng Australia. Pero sabi n’yo nga, Ma’am, dapat magsilbi itong parang gabay sa atin, na lalo pa nating pagbutihin. Kasi wala namang perpekto. Kahit na mga bansa na mayayaman, Ma’am, ‘di ba. Iyong US, hindi nila sinasabi na sa kabila ng kumpleto at may mga resources po sila, eh talagang patuloy iyong kanilang pagpapabuti dito sa pagresponde sa COVID.

     

    VP LENI: Totoo, Ka Ely.

     

    ELY: Yes, Ma’am.

     

    VP LENI: Ito nga, Ka Ely, binabasa ko ngayong umaga, habang papunta ako sa ospital para magpa-test, iyong binabasa kong balita, parang press conference naman siya sa Denmark, Ka Ely. Iyong Denmark, maayos iyong response, pero alarmed pa din siya. Parang ang sinasabi noong sa press conference ng Denmark, Ka Ely, sini-sequencing nila iyong lahat na infections sa kanila. Maganda iyong numbers niya ngayon, pero ang sinasabi niya, Ka Ely, “Naghahanda na kami. Naghahanda na kami kasi ang prediction namin, gagrabe iyong kaso by March dahil dito sa mga bagong variants, particularly iyong UK variant.” Pero sinasabi na nila, Ka Ely, “ganito iyong plano”, “ganito iyong mga susunod”, “ganito iyong aasahan”, “ayaw natin na mabigla tayo; ngayon kakaunti iyong ating kaso, pero mag-expect tayo.” Sila, Ka Ely, bukas na iyong kanilang mga grade school, iyong mga primary school. Hanggang ngayon bukas pa din, pero sinasabi na nila na, “maghanda tayo kasi kapag gumrabe ito, hihintuin ulit.” So para sa akin, Ka Ely, nakakatulong siya. Nakakatulong siya kasi kahit may pangamba iyong tao, at least alam niya na maayos iyong plano at may maaasahan siya.

     

    Maganda, Ka Ely— Halimbawa, ikinuwento ko na ito, Ka Ely, sa inyo before, na araw-araw ko pinapakinggan iyong New Zealand na press conferences. Iyong New Zealand, Ka Ely, number one siya sa pandemic response, pero magkaroon lang siya ng kaunting kaso ay ano na siya, parang lahat sila haharap na sa tao, sasabihin kung ano iyong response na ginagawa.

     

    Sana, Ka Ely, sana dahil sobrang baba ng score natin sa efficiency ng pandemic response, sana matutu—may mga aral na mapulot tayo doon sa mga better-performing na mga bansa. Kasi nakakatulong talaga, Ka Ely. Nakakatulong na pag-aralan iyong mga ginagawa nila.

     

    ELY: Opo. Okay, siyempre, dito ho ay pinakamatindi rin iyong—may kinalaman pa rin sa pandemya—iyong bagsak natin na ekonomiya. Negative, ano. -9.5%. At ito po iyong pinakamababang naitala mula pa noong World War II, ayon po sa PSA. So—

     

    VP LENI: Iyong -9.5 [percent], Ka Ely, ano ito, parang full year.

     

    ELY: Opo, buong 2020.

     

    VP LENI: For 2020. So grabe talaga. Pinost ko yata ito sa Facebook, Ka Ely—hindi ko alam kung ako iyong nag-post o nabasa ko lang. Pero again, may comparative. May comparative sa Asia, sa mga bansa sa Asia. Ang nakaka-alarm dito, Ka Ely, tayo iyong... ang prediction, tayo iyong pinakahuling makaka-recover, dahil sa quality ng ating pandemic response.

     

    Again, Ka Ely, ang sinasabi ko lang, sana instead na magdepensa tayo, tanggapin natin. Tanggapin para maaksyunan nang maayos. Kasi, Ka Ely, nakita ko iyong... Nakita ko, Ka Ely, iyong mga response, parang defensive pa din tayo. Parang jina-justify pa din natin kung bakit mababa iyong response. Sa akin, Ka Ely, mas mabuti sana na hanapan na ng paraan. Hanapan na ng paraan para iyong mga forecast sa atin na masama, hindi mangyari, ‘di ba? Kasi iyong forecast talaga, Ka Ely, hindi maganda. In fact, iyong... ang sinasabi sa parang historical na GDP natin, ito na iyong worst natin, ito na iyong worst since 1947. Ito iyong worst since 1947—iyon, giyera iyon. Giyera iyong panahon na iyon. Pero ito na iyong worst.

     

    Ito lang, Ka Ely, sasabihin natin, “dahil may pandemic.” Totoo. Worst ito dahil may pandemic. Pero pagpapakita din ito ng quality ng response natin. Kasi iyong mga katabi nating bansa, may pandemya din sa kanila eh. Lahat naman tayo tinamaan ng pandemya, pero bakit sila mas maayos kaysa sa atin.

     

    So para sa akin, dapat sana iyong response— Huwag na tayo sa propaganda. Iyong response dapat, tinutugunan kung paano mare-resolve nang mas maaga. Kasi mas matagal iyong ganito, mas marami tayong mga kababayan na maghihirap. Talagang marami— Ako, Ka Ely, iyong buong week ko last week—kinuwento ko na ito noong Sunday—nag-ikot ako. Maraming munisipyo sa Laguna, maraming munisipyo sa Quezon iyong inikutan ko. Ilang munisipyo sa Bicol. Pare-pareho, Ka Ely. Pare-pareho iyong reklamo ng mga tao: na grabe na talaga, grabe iyong presyo ng bilihin. Iyong baboy lang, Ka Ely, parang 400 ang kilo ngayon. Grabe talaga. So sana, Ka Ely— Eh inabutan pa tayo ng maraming bagyo. So pati iyong agriculture natin, Ka Ely, nag-negative. Iyong agriculture sana iyong positive growth natin noong first two quarters, pero dahil bumagyo, negative na siya noong fourth quarter. So maraming problema.

     

    Maraming problema pero mayroong solusyon. Iyon sana dapat iyong tutukan natin: iyong solusyon.

     

    ELY: Okay. At siyempre, ang talagang makatutulong, Ma’am, para lalong sumigla iyong ating ekonomiya eh talagang bumalik po sa normal iyong atin pong kalakalan, negosyo, at trabaho. Pero talagang dapat ay magkaroon talaga ng maayos na pagbabakuna dito sa atin. Pero iyong sinasabi nga, Ma’am, iyong tiwala po, marami po ang walang kumpiyansa sa bakuna, at sinasabing dapat iyong mga lider ng ating bansa ay magpabakuna. Eh si Pangulo, mukhang ayaw magpabakuna in public, ayaw ipa-televise, kasi sa pige, sa pwet daw magpapabakuna. Pero ‘di ba, Ma’am—may mga pag-aaral na kasi ako na nabasa ko ito sa US Center for Disease Control and Prevention, na pinaiiwasan na na magpabakuna sa pwet dahil sa baka, ‘di ba, iyong mga nerves daw eh, baka may tamaan?

     

    VP LENI: Nabasa ko rin iyon, Ka Ely. Actually, nabasa ko iyong statement ng CDC, Ka Ely na mayroon… parang hindi lang ngayon, pero even before, dini-discourage na nila iyong pagbakuna.

     

    Pero ito kasi, Ka Ely, hindi rin natin alam kung ano iyong totoo. Hindi natin alam kung biro ba ito. Mahirap kasi. Again, dahil hindi natin alam kung alin ang totoo, kung bakit may resistance na magpabakuna in public... pero hintayin na lang natin, Ka Ely. Mahirap mag-comment kasi hindi naman natin alam.

     

    Ang sinasabi natin, Ka Ely, kaya iyong mga world leaders nagpapabakuna in public kasi malaking bagay ito para ma-boost iyong confidence ng mga tao. Actually, Ka Ely, noong nag-post ako about sa post ng sister ko sa bakuna, ang daming nagtatanong. Ang sabi nila, ano ito, “masama ito sa senior citizens”, ang sabi nila “masama ito sa may hypertension saka diabetes”. So ang daming tanong, Ka Ely. Tapos maraming nagsasabi na “ayoko nung galing dito sa bansang ito, gusto ko iyong ganito.” So kailangan sana, Ka Ely, iyong mga issue na ito, maplantsa, ‘di ba. In fact, Ka Ely may nagtatanong sa akin, “ikaw magpapabakuna ka ba?” So sabi ko siyempre magpapabakuna ako. Tapos iyong susunod na tanong, Ka Ely, “okay ba sa iyo na magpabakuna kahit na galing sa bansang ito iyong bakuna?” So ang sagot ko, Ka Ely, ako basta FDA-approved, kailangan tayong magtiwala sa FDA. Kasi hindi naman ito kung saan siya nanggaling eh, pero alam natin na iyong FDA, hindi siya mag-a-approve ng kahit anong bakuna na hindi siya sigurado kung mabuti para sa atin. So para sa akin Ka Ely, kung FDA approved, kailangan walang pangamba. Dapat alam natin iyong threats, kasi lahat naman ng vaccination, Ka Ely palaging may room sa kung anong contraindication—dapat naiintindihan natin iyon. Pero sana hindi dumating, again, hindi maging propaganda iyon pagdating sa bakuna, kasi ngayon, Ka Ely, kung anu-ano na, kung anu-ano na ang naiisip ng tao. So iyong sinabi ko nga, Ka Ely, sa thread na magtiwala tayo sa FDA.

     

    ELY: Yes, Ma’am…

     

    VP LENI: Magtiwala tayo sa FDA na iyong iaapruba nito, iyong mabuti para sa atin. So kapag FDA approved, dapat kampante tayo, Ka Ely.

     

    Pero ang sa akin nga, Ka Ely, alam natin na grabe iyong effort na ginagawa ng DTI para magbukas na iyong mga negosyo. Grabe iyong ginagawa ng Department of Tourism para i-boost na ulit iyong local tourism. Pero ang reality, Ka Ely, hangga’t hindi natin naaampat iyong transmission, hindi tayo mag-iimprove. Kung mayroon mang improvement, paunti-unti. Pero iyong sikreto talaga nito Ka Ely, makontrol iyong transmission, magkaroon na tayo ng bakuna. Ito iyong magiging game changer. Pero hanggang ganito pa iyong sitwasyon natin, kahit ano iyong effort natin na ayusin na iyong ekonomiya, talagang kapag ang tao nangangamba— Nakikita natin iyon sa figures, Ka Ely, na talagang bagsak iyong demand, eh consumption economy pa naman tayo,

    ‘di ba? Consumption economy tayo. Mahina tayo sa manufacturing, malakas tayo sa consumption. So kung takot iyong tao, grabe talaga iyong epekto sa ekonomiya natin.

     

    ELY: Opo... Okay, napakalamig ho diyan sa Baguio City ah.

     

    VP LENI: 13 degrees yata kahapon Ka Ely eh.

     

    ELY: Ten… Ngayon Ma’am naitala 10, ngayong umaga, opo… Pero mainit ho diyan, siyempre na may nasa kontrobersiya, itong si Mayor Magalong. At nagresign na po siya bilang contact tracing czar at irrevocable pala ito. Ma’am, ano po ang take n’yo dito sa nangyari diyan sa Baguio?

     

    VP LENI: Ako, ang sa akin Ka Ely, obviously mayroong lapse, pero ang sa akin, bilib naman ako, Ka Ely, kay Mayor Magalong, na malakas iyong sense of accountability. Iyong sa akin nga, ako Ka Ely, kung mayroon mang nagawang lapse, iyong sa akin, iyong response—dapat ganito iyong response ng mga public officials na nalalagay sa ganitong sitwasyon. Ang alam ko, Ka Ely, kahapon hindi tinanggap iyong kanyang resignation, pero nag-iinsist yata si Mayor Magalong. At napakaganda noong kaniyang statement—napakaganda noong kaniyang statement, na sinasabi niya na iyong mga opisyal na kagaya namin, parang iyong standard na hinihingi sa amin mas mataas. Ako, Ka Ely, kapag ganito iyong ating mga public officials, iyong respeto ng tao sa institusyon mabu-boost. Na kapag may kasalanan, inaako iyong kasalanan, walang pagdepensa sa sarili. Ang sinasabi lang inaako, mananagot. Tingin ko, Ka Ely, napakagandang example nito. Hindi natin sinasabing wala siyang lapse, kasi siya nga mismong nagsasabi na mayroon. Pero iyong response niya doon sa lapse na nagamit ay tingin ko ito iyong dapat.

     

    ELY: Opo.

     

    VP LENI: Parang nakakalungkot kasi alam natin na okay siyang magtrabaho. In fact, iyong recent na problema sa Bontoc, tumulong talaga siya para ma-improve iyong contact tracing. So nakakalungkot na mawawala siya doon sa assignment, pero iyon iyong isang banda doon. Iyong isang banda, napaka-admirable sa isang public official—kasi wala namang perpekto, Ka Ely, talagang somewhere along the way may magagawa tayong, ‘di ba, parang nagkakaroon nga ng lapses—napakahusay noong pag-ako ng accountability. Para sa akin, Ka Ely, karapat-dapat tularan na kapag may pagkakamaling nagawa o mayroong mga hindi nagawa, iyong ganito iyong, para sa akin, pagrespeto sa opisina, iyong ginawa ni Mayor Magalong. Sa akin Ka Ely, hindi naman nabawasan iyong ating respeto sa kanya. Totoong may lapse, pero iyon nga Ka Ely, iyong response—iyong response tingin ko ano siya, admirable iyong naging response niya.

     

    ELY: Okay, Ma’am, dito pa rin ho sa pandemya, mukhang nakakaapekto po sa voter registration para sa halalan sa 2022.

     

    VP LENI: Ito iyong nakaka— Hinahanap ko nga, Ka Ely. Ito. Ito iyong nakakapag-alala, kasi ang estimate na unregistered pa, Ka Ely, 4 million. Four million pa iyong unregistered ngayon, pero iyong statement ng Comelec noong isang araw ay 1.17 [million] pa lang. Hindi pa nga nangangalahati—hindi pa nangangalahati iyong nagpaparehistro. At napakaimportante, Ka Ely, napakaimportante noong registration. Nakita natin ito, Ka Ely, noong 2019. Halimbawa noong 2019, nakita natin, maraming, maraming mga kabataan iyong eligible to vote na pero hindi nag-register. O iyong ibang nag-register hindi bumoto. Ako, ang naaalala natin, Ka Ely, iyong eleksyon ni President Trump noong 2016, ganoon din. Noong election ni President Trump noong 2016, sobrang dami din, sobrang daming hindi bumoto sa US. Marami doon sa mga hindi bumoto, mga minorities. Kaya kung napansin mo, Ka Ely, iyong eleksyon noong 2020, grabe talaga iyong kampanya nila para bumoto lahat.

     

    Sa atin, Ka Ely, marami namang paraan. Alam natin, naiintindihan natin na takot iyong tao na lumabas, pero maraming paraan para i-adjust iyong registration process. So hinihikayat natin, Ka Ely, na mag-register iyong mga eligible to vote na. Ang registration period, Ka Ely, hanggang September 30 na lang.

     

    ELY: Yes, Ma’am.

     

    VP LENI: Hanggang September 30 na lang iyong registration period.

     

    ELY: Opo. At siyempre napakaimportante, lalo na iyong ating mga kababayan na kabataan at iyong mga hindi nakaboto nang dalawang sunod yata, Ma’am, ano, na eleksyon eh kinakailangang magparehistro para gamitin nila iyong kanilang kapangyarihan sa pagpili ng lider. Naku, ang daming problema ng bansa, Ma’am. Dapat importante iyong kanilang pipiliin, ‘di ba. Ang bigat ng problema, ang daming walang trabaho, bagsak ang ekonomiya. Talagang kinakailangan talagang pumili ng matinong lider, Ma’am.

     

    VP LENI: Totoo. Para sa akin, Ka Ely, kailangang humingi ng tulong sa mga LGU eh, para magkaroon ng sistema na matulungan iyong mga hindi pa naka-register, mag-register. Siguro, Ka Ely, maglagay ng mas maraming mobile na registration booth o kung ano man. O pwedeng mag-provide ang LGU ng sasakyan para sa mga voters, sa pagdadala sa kanila. Whatever it is, kailangang pagtulungan, Ka Ely, kasi sayang. Sayang kung hindi magre-register, sayang kung hindi makakapagboto.

     

    [END GAP 1]

     

    ELY: Okay, samantala. Okay na ba? Okay nasa linya na po natin, ma'am.

     

    VP LENI: Okay na yata, Ka Ely, nandiyan na ang ating Istorya ng Pag-asa. Ka Ely, ang bisita natin ngayon dalawa. Itong dalawang ito, dalawa sila sa mga mananahi natin ng PPE. Nabisita ko sila ng personal. Nabisita ko sila ng personal noong pumunta ako sa Calamba. Sa Calamba, Laguna, taga Calamba sila, Ka Ely. Miyembro sila ng isang multi-purpose cooperative. Ang pangalan noong multi-purpose cooperative ay La Mesa San Isidro Multi-purpose Cooperative. Pero tanungin natin sila, Ka Ely, kung paano nagsimula ito, papaano nila nakilala---kasi kinuwentuhan na nila ako, inspiring ang kanilang kuwento. Ang bisita natin ngayon si Leonie. Si Leonie Branuevo. Leonie, magandang umaga sa iyo.

     

    LEONIE BRANUEVO: Magandang umaga po, VP Leni.

     

    VP LENI: Si Leonie ay co-founder---co-founder si Leonie.

     

    LEONIE BRANUEVO: Opo, tama po.

     

    VP LENI: Saka Treasurer, di ba, ng La Mesa San Isidro Multi-purpose Cooperative. Iyong katabi ni Leonie, si Gerry. Si Gerry De Chavez, siya ang supervising mananahi. Ayan si Gerry. Nakakuwentuhan ko ito si Gerry nang matagal-tagal noong pumunta ako diyan kasi inspiring ang kuwento ni Gerry. Pero siguro unahin natin si Leonie. Leonie, papaano ba nag-umpisa? Papaano nag-umpisa ang La Mesa San Isidro Multi-Purpose Cooperative.

     

    LEONIE BRANUEVO: Nag-umpisa po ang La Mesa San Isidro na may 12 groups po ng mga magsasaka sa aming barangay. So dahil dito po sa barangay La Mesa na may katabi po kaming industrial park, so ang mula po doon sa amin, pinag-meeting po ang 12 grupo na makabuo ng cooperative. So dahil medyo may mga kaidaran na po sila, mga malapit na mag-60, senior. So may lima po silang napili, kasama po ang inyong lingkod sa limang napili nila. So noong una, ayaw ko pong sumama kasi parang iniisip ko boring. Mayroon po akong alagang bata, may anak na akong dalawa. Opo. Pero pinilit ako ng nanay ko, kasi ang nanay ko po mahilig din sa magjoin sa mga projects ng barangay. So natuloy po ang aming seminar, two days. Pagdating hindi na naman ako tinantanan ng grupo. Nag-iisip na agad ng project para kami'y may capital shares. Membership fee, capital share. Nagpunta po kami kay Kapitan Eddie Silva, hindi ko po iyon malilimutan. Binigyan po kami ng 500 pesos. Siya po naming ginamit doon sa fundraising. Ang fundraising po na ginawa namin is cartolina. Ginawa po namin siyang ano, iyong ticket, raffle ticket, ma'am. Ang unang tatamaan siya ay [makakatanggap] ng baboy. Five thousand [pesos], may baboy na noon. Tapos ang pangalawang—second prize ay 2,000 [pesos], third prize 1,000 [pesos], at may consolation prize din. So 20 years na po kami, hanggang ngayon dala po namin iyon, iyong tradition na iyon.

     

    VP LENI: So Leonie, year 2000 kayo nag-umpisa, di ba?

     

    LEONIE BRANUEVO: Yes po.

     

    VP LENI: 20 years na kayo noong 2020. Pero nakakatuwa naman, iyong cartolina—iyong 500 [pesos] na binigay sa inyo, ginamit niyo siyang—binili niyo ng cartolina, iyon ang ginamit niyong mga ticket. Pero saan niyo nasolicit iyong presyo—mga pampremyo? Mga pampremyo, saan niyo na-solicit?

    LEONIE BRANUEVO: Doon sa pinagbentahan namin ng ticket, ma'am.

     

    VP LENI: Ah galing sa benta ng ticket, iyon din ang pampremyo?

     

    LEONIE BRANUEVO: Yes, ma'am. Kasi iyon pong—naging 17 po kami. Iyon pong bawat isa may isang booklet worth 200 [pesos]. So doon sa mga kakilala, binenta po namin sa kakilala kasi hindi naman nakakahiyang ibenta. Dahil maraming tatamaan, nag-enjoy po talaga kami, ma'am. Kumita pa nga po kami ng 12,000 [pesos]. So doon sa 12,000 [pesos] na kinita namin, so hinati-hati po namin iyon sa aming 17 members nagkaroon na kami ng capital share na 705 [pesos].

     

    VP LENI: So ano, Leonie, gusto mong sabihin iyong share ninyo doon sa 12,000 [pesos], iyon ang parang capital na binigay niyo doon sa cooperative? Ganoon ba iyon?

     

    LEONIE BRANUEVO: Opo. Iyon pong kinita namin hindi namin kinuha, kinonvert namin. Hinati-hati namin para mayroon kaming initial na puhunan, ma'am.

     

    VP LENI: Okay, tapos noong mayroon na kayong cooperative, pagkatapos noon ano ang pinakauna niyong proyekto pagkatapos ng raffle na iyon?

     

    LEONIE BRANUEVO: Napagkasunduan po ng grupo na magtayo ng isang sari-sari store. So tulong-tulong din po kami, wala kaming halos ginastos na materyales kasi may mga nagbigay-bigay ng mga sawa-sawali, dahon ng niyog, doon po kami nagsimula. Nag-inauguration po kami, ininvite po namin ang mayor ng Calamba, si Mayor Severino Lajara. Na-touch po siya sa amin, binigyan kami ng 30,000 [pesos]. On the spot para daw maipasimento namin kasi lupa. Ang ginawa po namin hindi po namin ginamit pang simento, ginawa po namin, nag-lending operation po kami. Iyong 30,000 [pesos], iyong 20,000 [pesos], may apat po kaming— Po?

     

    VP LENI: Sa mga miyembro niyo rin pinahiram?

     

    LEONIE BRANUEVO: Opo, ma'am. Ginamit po na puhunan. May nagtanim po ng balinghoy, may mga pechay at mustasa. So apat na member po ang gumamit ng 20,000 [pesos]. Then iyong 10,000 [pesos], pangdagdag po sa mga tinda namin sa tindahan. Ang nakakatuwa ma'am, iyong tindahan namin, rotation lang po ang bawat miyembro, tigdadalawa. Ang ganda ng experience nila. Kasi na-expose sila sa mga tao, maagang ligo, laging nakangiti kasi nagtitinda. Tapos pagdating sa bahay, ako kasi ang treasurer, sala-sala ang mga tuldok, sabi ko ano iyan may benta na tayong milyon. Kasi medyo may mga edad nga nga po [chuckles] kaya nakakatuwa po.

     

    VP LENI: Ito Leonie, medyo pambihira iyon di ba. Kasi maraming nag-uumpisa ng cooperative pero hindi masyadong maayos ang pagmanage ng pondo. Ano ang sikreto niyo sa maayos na pagmanage ng pondo niyo? Napalago niyo ang pera niyo?

     

    LEONIE BRANUEVO: Siguro po, ako sa personal na ano ko po, naaawa po kasi ako doon sa matatanda. Kaya talagang sinisinop ko ang bawat sentimo tapos kami po volunteer talaga. As in volunteer ang mga galaw namin. Iyong mga nagtitinda, volunteer sa pasimula, tapos nag-iisip kami kung ano ang karagdagan. Tapos year 2003, ma'am mayroon kasi kaming isang bading. 12 ang babae, 4 ang lalaki, isang bading. Nagproject po kami ng summer girl para doon sa mga border sa amin, marami kasing mga border mga magagandang dilag at saka mga binata, pinakamasaya po iyon sa kasaysayan sa aming barangay. Naipon lahat ang tao sa barangay, ma'am. Ayon nakaka-excite po talagang balikan ang mga alaalang iyon.

     

    VP LENI: So ito, fundraising din ito? Iyong summer girl, fundraising din?

     

    LEONIE BRANUEVO: Opo, ma'am. Fund raising din.

     

    VP LENI: Tapos kailan kayo—kasi di ba, Leonie, pag punta ko diyan sa inyo parang kinukuwento niyo na kaya kayo napunta sa pagtahi kasi nakakuha kayo ng parang pagsubcontract sa isa sa mga—hindi pala subcontract, parang kontrata sa isa sa mga tech companies na nandiyan sa malapit sa inyo. Tapos ang ginagawa ninyo, parang dati kasi wala pang COVID noon, pero ang mga nagtatrabaho noon nakasuot na sila ng mga PPE di ba? Mga PPE sets, tapos sabi mo ginagamit lang iyon ng ilang beses ba, dalawa, tatlo? Ilang gamit ang PPE nila?

     

    LEONIE BRANUEVO: PPE po nila siguro mga 2 months po.

     

    VP LENI: Ah. Tapos pagkatapos ng 2 months na gamit, binibigay na sa iyo, di ba? Binibigay na sa inyo, parang pinapalitan lang nila, binibigay sa inyo. Tapos ang ginagawa niyo, parang nirerecycle niyo ito at ginagawa niyong mga foot cover, di ba? Anong tawag doon, shoe cover?

     

    LEONIE BRANUEVO: Opo.

     

    VP LENI: So doon nagsimula ang pagtahi niyo. Ito naman ang tinatanong ko sa inyo, at ito ang magandang kuwento, papaano niyo nakilala si Gerry? Papaano niyo nakilala si Gerry?

     

    LEONIE BRANUEVO: Nakilala po nain si Gerry noong time na down na down kami. Kasi nagkasakit po ang supervisor ng aming tahian, iyong maalam, si Ate Luning. May kasama po siya na isang senior citizen din. Medyo matanda na rin nagkasakit. Hanap kami ng hanap, masisira kami sa kontrata namin sa company. Tapos bigla na nga po ito po si kuya Gerry naglalakad-lakad, nakarating po sa aming lugar. Doon po kami nagka— Actually hindi po ako ang nakakilala sa kanya. Iyon pong mananahi kasi malayo po ang bahay ko doon sa mananahi. So kilala ko po siya sa pangalan, pero hindi ko po kilala ng personal. Noong susuweldo, saka ko lang siya nakilala. Napakahusay pala ni Gerry.

    VP LENI: Tapos iyong kinukuwento niyo, Leonie, di ba, parang si Gerry umiikot-ikot lang, nalaman na may patahian ka, nag-apply tapos sabi niyo ininterview niyo siya, tapos noong pinasubok niyo magtahi, nagulat kayo kasi sobrang husay pala magtahi. Di ba, iyon ang kuwento niyo?

     

    LEONIE BRANUEVO: Opo.

     

    VP LENI: Si Gerry na ang tatanungin natin. Kasi inspiring ang kuwento mo di ba, ikuwento mo sa kanila ang kinuwento mo sa akin. Papaano ka natutong magtahi?

     

    GERRY DE CHAVEZ: Bata pa po Ma’am ako… pero nung Grade 1 to 3, po Ma’am, eh di binabalewala ko pa po. Patingin-tingin lang po ako sa nanay ko sa pananahi. Nung time na wala kami mabaon, wala kaming makain halos, dahil kahit kami ay nasa bukid, ay sa amin naman po ay puro mga baha, puro kalamidad po ang nadating sa amin. Kaunti lang ay baha na po sa amin. Eh di ngayon po Ma’am nagkainterest po Ma’am ako na tumapak ng makina. Padyak pa po nung una ang makina. Wala pa pong high-speed. Eh di ngayon po Ma’am ay umupo ako sa makina ng nanay ko at nakita po ng nanay ko ako’y nagpapatakbo ng makina. Sabi ng nanay ko “pwede ka na siguro magbanhay.” Eh di nagpaturo ako magbanhay ng tahi. Sabi ko’y “ina, ako na po magbanhay nito’t kaya ko na mag straight-straight pa lang naman. Grade 4 po ako nagstart po akong katulong na ng nanay ko hanggang sa dumirediretso na po. Nakita na po kami ng nanay ko. Nakuha na kami sa aming bayan ng tahi, sa mga apparel po na baby dress.

     

    VP LENI: Baby dresses.

     

    GERRY DE CHAVEZ: Baby dresses po Ma’am tsaka mga panting payakyak po kung tawagin. Katulong po ako ng nanay ko, sabay po kami magdeliver pa-bayan. Kung sasahurin laang po naman ay wala pang isandaang piso, isang sako na nung panahon po na iyon. Pagkamura-mura naman po. Wala pang dalawang piso ang baby dress. Eh pagkahirap-hirap pong gawin.

     

    VP LENI: Sakto, Gerry, nung kinukwentuhan mo ako. Nahalata ko agad yung punto mo. Sobrang Batangueño. Eh nasa Calamba ka. So tinanong kita, paano ka napunta sa Calamba na Batangueño ka?

     

    GERRY DE CHAVEZ: Opo, Ma’am. Eh personal problem po yun, gawa nung… dala po ng kahirapan sa amin eh di ako po ay pumunta ng Calamba. May kapatid naman po akong nakapangasawa po ng tagarine. Ay ngayon po Ma’am eh nagbakasakali po ako baka ako ay makahanap ng trabaho.  Nagpunta po ako dine nang walang wala. Eh di three days po akong nakatengga po dine sa bahay. Eh halos wala rin naman po makain, wala rin naman pong… ang madatnan din ko pala ay gutom din po pala ang aking aabutin. Tricycle driver po yung bayaw ko. Kulang pa rin naman po sa mga bata at apat po anak nila. Kulang pa po sa pang gatas.

     

    Ngayon ba’y ako’y nag-uliuli dahil papunta pong malapit marami namang uulian papunta pong sa park, nag-uliuli po ako, may tinanungan po akong tindahan na kung may tahian dito dahil yung po ang aking lebel, tahian. Sabi nung napagtanungan ko, “maglakad-lakad ka utoy diyan. Dirediretsohin mo yang daan na yan”. Hanggang sa natagpuan ko nga po itong tahian na ito, na di ko naman po alam na ito’y tahian po ng coop. Ngayon may founder nga po, si Inay Luning, na nadatnan po namin nung hapon. Sabi ko’y “ma’am, ‘nay, ako po’y mag-a-apply ng pananahi”, sabi ko, dahil nalaman ko pong may tahian. Ang sagot po sa akin ni Inay Luning, “Diyos ko po, ikaw siguro ang sagot sa aking dasal,” sabi po ni Inay Luning. Nagulat din po ako. Sabi ko “aba’y kailangan na kailangan din ng mananahi.” Kinaumagahan bumalik po ako. Wala naman po palang mananahi. Ako lang nag-iisa. May sakit po yung isa, siyang nag-iisa. Halos dalawang linggo po akong nananahi dine dahil shoe cover na po ang tahi. Napakadali naman tahi nun.

     

    VP LENI: Yung pagdating mo diyan, Gerry, meron silang kontratang pinatapos?

     

    GERRY DE CHAVEZ: Diretso po ang kontrata nila. Kaso nga lang po, wala na po silang mananahi, na hindi ko po alam nung pagkakataong yun… Natimbre lang po ako ng pagkakataon, dahil ang kita ko po dito sa place po ng kapatid ko ay malakas magtinda sa tingin ko, Ma’am. Ako yung nangangailangan po ng puhunan para masarap ang tinda ng mga ihaw-ihaw dahil ang dami pong nadaan pag lumalabas na po sa factory. Ngayon ako po’y naka dalawang linggo, nakaipon po ako ng halagang ganun. Nagsimula akong magtinda, hanggang sa namaalam din ako dito kay Inay Leonie sa panahian na pahiramin po ako ng makina para dirediretso yung pananahi po [technical difficulty]—may tinda po.

    [technical difficulty]

     

    VP LENI: Ang gusto mo sabihin, Gerry… Gerry ang gusto mo sabihin, pinagsabay mo. Pinagsabay mo, nagtatahi ka at nagtitinda ka rin.

     

    GERRY DE CHAVEZ: Opo. Pag wala na po… pag free hours na po ako, nasa makina na po ako, dirediretso na ng pananahi ko po. Kaya po ang co-op po ng… ang… naka survive po ng deliveries po ng co-op sa company. Hanggang sa nakilala ko po sila, lahat ng miyembro, hanggang sa dumating ang PPE. Ang sabi ko po, Ma’am, kahit anong uri ng tahi, kukunin natin, walang problema, kaya natin yan. Kaya ko yan. Volunteer naman po ako mag supervise, walang problema, basta dirediretso lang ang tahi namin. Basta’t matulungan ko lang sila, hanggang sa sumanib na rin ako sa co-op.

     

    VP LENI: Ah, ngayon miyembro ka na ng co-op? So, Gerry, nung pumunta kasi ako, pinanood kita eh. Pinanood kita nagtatahi. Sobrang bilis mo magtahi. Parang sobrang dali sayo tahini yung PPE. Para sa iyo, papaano ba nakatulong sa iyo, paano nakatulong sa grupo niyo ang pagpapatahi namin sa inyo ng PPE?

     

    GERRY DE CHAVEZ: Ano po, Ma’am?

     

    VP LENI: Paano sa inyo nakatulong yung pagtahi ng PPE?

     

    GERRY DE CHAVEZ: Napakalaking tulong po Ma’am ang pagtahi po ng PPE dahil talagang dala po ng kahirapan at pandemyang dumating po ngayon… Alam ko naman pong maganda-gandang pagkakitaan, eh di pinagtulungtulungan namin at ginawan namin ng paraan. Pagdating po… alam ko po may due date po noon eh. Kaya ginawan na po namin ng paraan para maganda ang yari… para masiyahan po kayo. [technical

     

    VP LENI: Oo, kasi alam mo naman—

     

    GERRY DE CHAVEZ: [technical difficulty]

     

    LEONIE BRANUEVO: Kami po Ma’am ay kabalikat ninyo…

     

    VP LENI: Saka ano, di ba, si Leonie tsaka si Gerry, bago din kami nagpatahi sa inyo… bago kami nagpatahi sa inyo, talagang dumaan muna kayo sa pagpapa-approve, di ba?

     

    LEONIE BRANUEVO: Ma’am nagpuputol-putol po kasi yung dating dito, Ma’am.

     

    VP LENI: Oo. Gustong sabihin… gustong sabihin, mahusay talaga. Saka nakakatuwa noong pagbisita ko sa inyo, na iyon nga, ilan na kayong mananahi. Ilan na kayong mananahi, nagsu-supervise si Gerry. At yung promise namin sa inyo, kahit patapos na yung PPE, maghahanap pa tayo ng iba. Maghahanap pa tayo ng iba para tuluy-tuloy ang mga trabaho…

     

    LEONIE BRANUEVO: Inspirado kami.

     

    VP LENI: Maraming salamat. Nagpapasalamat kami sa inyo, na nakilala namin kayo. Nagpapasalamat kami sa pagtahi niyo ng mga PPE. Siguro alam niyo naman, bawat PPE na tinatahi niyo, buhay yung nasasalba natin. Buhay ng ating mga health workers. Kaya maraming salamat sa inyo.

     

    Sayang wala na tayong oras. Wala na tayong oras, Leonie tsaka Gerry, pero gusto ko kunin ulit yung pagkakataon na masaya ako nung pagbisita ko sa inyo, nakilala ko kayo. Dasal ko na sana tuluy-tuloy na, Gerry. Tuluy-tuloy na yung hanapbuhay. Kinuwento mo kung gaano kahirap ang buhay para sa iyo… Sana yung co-op maging successful para mas maraming tao yung matulungan. Maraming salamat sa inyo.

     

    ELY: Maraming salamat kay Leonie at Gerry.

     

    GERRY DE CHAVEZ: Salamat.

     

    ELY: Salamat po sa inyong Istorya ng Pag-asa. Sana po’y nakakuha tayong lahat ng aral at inspirasyon sa kanilang natatanging Istorya ng Pag-asa, Ma’am, ano? At sa panghuli, Ma’am, ang inyo pong mensahe sa ating mga kababayan na nakikinig ho ngayon sa ating palatuntunan?

     

    VP LENI: Hihingi lang tayo uli ng paumanhin, Ka Ely, na hindi na natin mababasa iyong mga mensahe nila. Next week na lang. Next Sunday na lang. Pero Ka Ely, iyong mga bisita natin kanina, si Leonie saka si Gerry, napaka-inspiring ng kwento noon, Ka Ely. Napaka-inspiring kung paano lumaki iyong kanilang multi-purpose coop. Halimbawa, si Gerry kung paano siya nakahanap ng mas stable na trabaho. Kwento niya, Ka Ely, depressed na depressed na siya dati kasi sobrang hirap ng buhay pero nahanap— Ito iyong hinahanap natin, Ka Ely, na communities, ‘di ba? Na tulungan mo nang konti, iyong konting tulong mo, napakalaking pagkakataon na para sa kanila. So sa atin, Ka Ely, nagpapasalamat tayo sa kanila for the partnership.

     

    Sa mga nakikinig naman sa atin, ganoon pa rin, paalala. Paalala na mag-iingat. Ayaw natin na may magkakasakit. Susundin iyong lahat ng health protocols. Makakatulong na mag-abang sa mga balita, para updated sila sa mga announcements. Iyong sa atin lang, iyong dasal natin na pagtiisan, pagtiisan itong pinagdadaanan natin. Kung mayroong mga nangangailangan ng medical assistance, kung mayroong mga nangangailangan ng livelihood assistance, iyong amin pong opisina ay handang tumulong. Mag-contact lang po sa amin. Kahit po mag-message lang sa aming Facebook page, iyong “VP Leni Robredo” na official Facebook page, kami po, handang handang tumulong.

     

    ELY: Okay, Ma’am. Salamat po. Ingat po kayo lagi.

     

    VP LENI: Maraming salamat. Ingat, Ka Ely.

     

    ELY: Okay, mga kababayan, isa na namang edisyon ng BISErbisyong LENI dito po sa RMN, at mula po dito sa DZXL Manila. Ako pa rin ho ang inyong Radyoman Ely Saludar. Muli po, isang magandang umaga, Pilipinas!

     

    - 30 -

    Posted in Transcripts on Jan 31, 2021