This website adopts the Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.0) as the accessibility standard for all its related web development and services. WCAG 2.0 is also an international standard, ISO 40500. This certifies it as a stable and referenceable technical standard.

WCAG 2.0 contains 12 guidelines organized under 4 principles: Perceivable, Operable, Understandable, and Robust (POUR for short). There are testable success criteria for each guideline. Compliance to these criteria is measured in three levels: A, AA, or AAA. A guide to understanding and implementing Web Content Accessibility Guidelines 2.0 is available at: https://www.w3.org/TR/UNDERSTANDING-WCAG20/

Accessibility Features

Shortcut Keys Combination Activation Combination keys used for each browser.

  • Chrome for Linux press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • Chrome for Windows press (Alt+shortcut_key)
  • For Firefox press (Alt+Shift+shortcut_key)
  • For Internet Explorer press (Alt+Shift+shortcut_key) then press (enter)
  • On Mac OS press (Ctrl+Opt+shortcut_key)
  • Accessibility Statement (Combination + 0): Statement page that will show the available accessibility keys.
  • Home Page (Combination + H): Accessibility key for redirecting to homepage.
  • Main Content (Combination + R): Shortcut for viewing the content section of the current page.
  • FAQ (Combination + Q): Shortcut for FAQ page.
  • Contact (Combination + C): Shortcut for contact page or form inquiries.
  • Feedback (Combination + K): Shortcut for feedback page.
  • Site Map (Combination + M): Shortcut for site map (footer agency) section of the page.
  • Search (Combination + S): Shortcut for search page.
  • Click anywhere outside the dialog box to close this dialog box.

    Kapihan sa Manila Bay with Vice President Leni Robredo

    Host and moderator: Marichu Villanueva

    Café Adriatico, Malate, Manila

    MARICHU VILLANUEVA: Good morning, ladies and gentlemen. This is our first ever for the year 2020 of our Kapihan sa Manila Bay and I am, with honor and privilege, that we have finally with us no less than the number two highest elected official of our country, the Vice President no less, former Congresswoman Leni Robredo. Good morning, Ma’am.

    VP LENI: Good morning, Ichu. Thank you for having me, finally. The invitation was— They started inviting me since last year pero ngayon lang yata nagkatagpo iyong ating mga schedule.

    MARICHU VILLANUEVA: Yes, Ma’am. Kasi noong last time, hindi ka pa na-appoint na ICAD. Tapos noong na-appoint ka ng ICAD, tinext ko na si Paulo, “Siguro puwede na kami ni Vice President.” And speaking of ICAD—hey, quiet; boys and girls, settle down—and speaking of ICAD, Inter-Agency Committee on [Anti-Illegal] Drugs, anyways, the Vice President here has been quiet since yesterday and the last comment that we heard yesterday was sort of… I don’t want a he said/she said to start the conversations, but I would like the Vice President to make her own rebuttals to this 40-page report as ICAD co-chairperson. Madam?

    VP LENI: Ako kasi, Ichu, I don’t know if I’ve read everything, pero the comments that I’ve read, mukhang iyong mga nagko-comment, hindi pa nababasa iyong report. Hindi pa nababasa iyong report kasi maraming concerns na nire-raise na actually, sinasagot noong report. Halimbawa, may mga nagsasabi na hindi… hindi binibigyan ng recognition iyong magagandang nangyari. In fact, if you read the report, nandoon iyon. If you read the report, talagang sinasabi na “marami namang mabuting ginawa, pero ito iyong mga nakita natin na pagkukulang, ito iyong mga nakita nating diperensya.” Kapag sinabing unfair ito doon sa mga ginagawa ng… sa mga ginagawa iyong kanilang trabaho, iyon nandoon iyon sa report.

    In fact, ang pinaka-sadya noong report, ma-protect iyong mga institutions, ma-recognize iyong kabutihan ng mga ginagawa at ma-penalize iyong mga tao na nagpapasama sa institusyon. Iyon iyong ating hinihingi.

    So ang atin lang na pakiusap, sana basahin iyong buong report, kasi iyong buong report naman exhaustive. Kahit nga 18 days lang tayo sa ICAD, talagang wala tayong tinapon na oras. Kahit 18 days lang tayo, sinubukan talaga nating mapag-aralan iyong kampanya, sinubukan natin na magbigay ng policy recommendations.

    MARICHU VILLANUEVA: Yes, Ma’am. In fact, I’m trying to look for it in my iPhone kasi somebody tweeted to me the link, nasa internet na.

    VP LENI: Inupload talaga namin. We gave away copies—iyong hard copies—pero we realized na hindi siya sapat dahil mas mabuti accessible siya to everyone. So iyong PDF file inupload namin, and the link is available in our official Facebook page.

    MARICHU VILLANUEVA: Natanggap ko dahil hinahanap ko para patotohanan na available naman iyon. So offhand, siguro, Ma’am, napanood niyo iyong interview kay Presidente. I know that you shy away from commenting on presidential comments on—but offhand, Ma’am, what do you think gave him that impression that you were a “colossal blunder”, quote, unquote?

    VP LENI: Ako kasi, Ichu, ever since, kapag pang-iinsulto, ayaw kong sagutin. Sumasagot lang talaga ako kapag mayroong facts na sinabi, na iyong fact na sinabi, fake news o walang basehan. Pero iyong impresyon tungkol sa akin, karapatan niya iyon, karapatan niyang isipin iyon. Hindi ko dedepensahan iyong sarili ko, kasi iyong pinaka-proof naman kung nagtrabaho ako o hindi, iyong members of the media, halimbawa, sinubaybayan ako for 18 days, alam na nagtrabaho ako nang maayos. Iyong report namin, kung titingnan, alam na nagtrabaho ako nang maayos. We were very, very careful sa pag-finalize ng report, na hindi kami gagamit ng datos na hindi nanggaling sa mga ahensya. Naalala ko lang sa buong report, may isa lang na datos na ginamit na hindi galing sa ahensya, pero galing sa official na publication ng USAID dahil iyon lang ang available.

    MARICHU VILLANUEVA: Ano po iyon, Ma’am?

    VP LENI: Ito iyong ano iyong mga nangyari sa mga nag-surrender. Kasi kapag tiningnan natin iyong buong latag ng anti-drug campaign, iyong pinaka—‘di ba iyong Tokhang, iyong Tokhang iyong pinaka-end na tinitingnan niya, makumbinse iyong mga drug users na mag-surrender. So nakalatag sa anti-drug campaign, kapag nag-surrender iyong mga users, ano iyong gagawin sa kanila? Nakalagay, kailangan magkaroon ng assessment, magkaroon ng drug dependency examinations to be conducted by DOH. Pagkatapos ng drug dependency examination, kailangan mabigyan sila ng appropriate intervention. Ilang beses kong hiningi iyong data patungkol dito—ano iyong nangyari doon sa 1.3 million na nag-surrender? Walang nabibigay sa akin. So naghanap kami ng ibang available data, iyong nakuha namin data ng USAID. If I am not mistaken, as of July 2019 iyong data. Meron siyang assessment na of the 1.2, 1.3 million na nag-surrender, 32 to 50% pa lang ang naa-assess; of the 1.2 [million] na nag-surrender, about 10%—10 to 15%—pa lang ang nabibigyan ng intervention. Iyon iyong only data na hindi nanggaling sa agencies, pero the rest, we were really very careful na hindi namin isasali… hindi namin isasali sa discussion iyong mga data na hindi nanggaling sa agencies. Marami kaming gustong isali, halimbawa, extrajudicial killings. Kapag tiningnan niyo, hindi namin diniscuss nang malalim iyon kasi wala kaming nakuhang data from the agencies. So kapag tiningnan niyo iyong buong report, talagang iyong mga data na ginamit namin, from the agencies. Kapag sinabi nila na mali iyong data ko, eh galing iyon sa kanila.

    MARICHU VILLANUEVA: Ang number one na nagde-deny niyan ay si PDEA [Dir. Gen.] Aquino, na sinasabi ni DG Aquino na “it’s like comparing apples and oranges” because you based your—the basis is the PNP Drug Enforcement Group. Tapos kino-compare sa PDEA, which has a different set of data.

    VP LENI: Pero inappoint ako sa ICAD. Ang ICAD, it’s an inter-agency committee. Iyong PDEA saka PNP, hindi lang sila miyembro pareho ng ICAD, pero pareho silang kabahagi noong Enforcement Cluster. So kapag may binigay na data iyong PNP, dapat tanggapin iyon ng PDEA. Kung palagay ng PDEA mali iyong data ng PNP, kailangan niya i-correct.

    Halimbawa, iyong sinasabing estimate lang daw kasi iyong binigay na data ng PNP. Binigay nila iyon November of 2019. Ano iyong binigay ng PNP? Ang sabi ng PNP, ang estimated number of users nila, as of November, was 3 million. Three million. Ang estimated number of consumption nila, 3 tons of shabu every week. Tapos ang sabi nila, iyong 3 tons of shabu every week na consumption, equivalent iyon to 25 billion pesos per week. Sinabi iyon ng PNP. Very public iyong statement. Sinabi ng PNP na ito iyong estimate nila. Kung mali iyong estimate na iyon, dapat kinorrect ng PDEA. Wala naman silang ginawa. Wala silang ginawang correction. Kung hindi nila iyon i-correct, gustong sabihin, iyon iyong tinatanggap na data ng ICAD.

    MARICHU VILLANUEVA: Okay. The PNP is under the supervision of DILG Secretary Año and he’s now refuting this data that you’re now referring, because he is now saying that would make all Filipinos drug addicts if that 3 tons a week—

    VP LENI: Pero huwag ako iyong sabihan nila. Ang sabihan nila iyong PNP, kasi hindi namin imbento iyong data. Iyong data, galing sa kanila. So baka mas mabuti, mag-usap-usap muna sila. Ano ba talaga? Kapag nag-usap-usap na sila kung ano ba talaga, eh ‘di ipresenta nila kung ano ba talaga iyong figures. Kasi ito nga iyong pino-point out ko, kung nadaanan niyo iyong report, ito iyong pino-point out ko na isa sa pinakakulang, o isa sa pinakamali, sa buong kampanya, dahil hindi nag-a-agree ang mga agencies patungkol sa datos. Halimbawa, iyong DDB, iyong datos niya na pinakahuli, 1.8 million users. Ang ICAD, ang datos niya, 4 million users. Si Presidente, ang datos niya, 7 to 8 million. Ang PCOO, na kabahagi ng ICAD, ang sabi niya rin 7 to 8 million—na hindi ko ito maintindihan, kasi during the ICAD meeting, PCOO was represented, and during the ICAD meeting, sinabi ng mga agencies, iyong figures ng Presidente na 7 to 8 million, wala iyong basis. Kaya ang ginagamit nila, 4 million, which is an extrapolation of their data from Tokhang and the surrenderers, etc. So kung hindi niyo nga mapag-agree-han kung ano talaga iyon datos, ang gulo, eh, ‘di ba. Eh ako, dahil ako, na-appoint akong ICAD co-chair, kung ano iyong ipresenta sila sa akin, meron akong presumption na tama iyon kasi iyon iyong pine-present nila.

    MARICHU VILLANUEVA: Assumption of regularity. Anyway, Ma’am, here comes now the Dangerous Drugs Board, headed by Secretary Cu, and he was saying, in fact, they’re now preparing—they’re going to release it by the first semester of this year—the unified data. Do you have any idea of that, Ma’am?

    VP LENI: Totoo iyon. Kasi under the law, dapat iyong scientific survey, nangyayari every three years. Iyong last na survey was made in 2015, released in 2016. So dapat sana kung masusunod iyong every three years, dapat sana noong 2018 nagkaroon ng another survey, pero na-delay iyon. Nangyari iyong survey ngayon lang, towards the end of 2019. Ito iyong sinasabi natin na kailangang scientific iyong survey. Ano ba iyong huling data na scientific na survey na ginawa? 1.8 million [drug users]. That was in 2015. Pero kung 1.8 [million] nga, binago na ito, binago na ito ng agencies. Pero iyong basehan doon sa bagong figures, medyo malabo. Kaya iyong sa akin nga, kung hindi niyo gagamitin iyong 1.8 [million], at ginagamit niyo iyong 4 million, kailangan ma-explain natin, nasaan iyong 4 million? Iyong report nila sa akin, 4 million daw iyong estimate, pero ang accounted for is 1.5 [million]. Iyong 1.5 [million] na iyon, 1.2 [million] na surrenderers saka 300,000 na arrested. So ang tanong ko, kung 1.5 [million] ang accounted for, nasan iyong 2.5 [million], kung 4 million iyong estimate? Hindi ako nasasagot.

    Hindi puwede na galing lang sa ere iyong datos kasi paano tayo susukat kung tama iyong ginagawa natin. Marami nang ginawa—ako, nandito iyon sa report na ina-acknowledge natin iyong efforts ng maraming agencies. Pero kapag tiningnan natin iyong figures, parang sinasabi niya na despite na maraming ginawa, lumobo pa nang grabe. So ang recommendation ko dito, ayusin iyong datos. Kasi ano ba talaga? Araw-araw nagpapalit. Halimbawa, during the ICAD meeting—first meeting yata ito—iyong report nila sa akin noong namatay because of the drug war, 6,000-plus. Ito, official report.

    Tapos one month after, may bagong report, 5,000-plus. So hindi ba tayo nagbibiruan? Na bakit depende kung sino iyong nagsasalita, depende kung anong period of time? Bakit paiba-iba? Hindi ba dapat na mayroon tayong unified na datos na pinag-uusapan, kasi paano natin malalaman kung tama ang ginagawa natin? ‘Di ba malalaman lang natin kung tama ang ginagawa natin kapag sinukat natin, nagbawas na talaga.

    Kasi, halimbawa, iyong anti-illegal drugs campaign, marami iyang aspeto. Ano ang mga aspeto noon? Iyong una, iyong demand reduction. Iyong demand reduction, kapag hindi mo alam iyong datos, o walang datos o walang baseline, papaano mo malalaman na nag-reduce iyong demand? Kasi kapag tiningnan mo iyong figures ngayon, hindi mo na-reduce iyong demand, kasi from 1.8 [million], naging 4 [million]—and ayon sa Presidente, 7 to 8 million. So gustong sabihin, instead na nag-decrease iyong demand, hindi.

    Kapag pumunta ka sa supply constriction, iyong pinakahuling figure yata lumobo na nang grabe kasi kapag kwinenta mo iyong claim nila na 3 tons a week, sobrang laki noon. ‘Di ba, sobrang laki. Kapag sinabi mong 25 billion [pesos] a week iyong ginagamit, 1.3 trillion [pesos] a year iyon. Iyong 1.3 trillion [pesos], ang report ng PCOO, during an event in Davao, in 2017 to 2018 daw, ang nasalat ay 1.4 billion—

    MARICHU VILLANUEVA: Worth?

    VP LENI: —worth… Oo, 1.4 billion [pesos] worth ng shabu. Napakaliit noon compared sa 1.3 trillion [pesos].

    Pero iyong point ko lang dito, kung mali ang estimate ng PNP, ano iyong tama? Pero hindi niyo— Kung walang basehan, dapat hindi niyo nire-report. Kasi kapag hindi kayo sigurado, siyempre iyong taumbayan, maniniwala sa kung anong sinasabi ng pamahalaan. Kung mali iyong sinabi ng PNP, ano iyon? Parang… nililinlang ba ang taumbayan?

    MARICHU VILLANUEVA: Sugarcoating?

    VP LENI: Hindi natin alam. So iyong sa akin, kung mali ang figures, ano iyong tama? Kasi iyon iyong ni-report ninyo. At kami, nakabase lang kami kung ano ang nire-report ninyo.

    MARICHU VILLANUEVA: Ma’am, balikan ko lang iyong report mo, iyong assessment. Sabi rin ng DDB, in their official statement, they are coordinating with the DSWD on the assessment of the drug rehabilitation. And that data will also come out in the first semester of this year. Are you welcoming such—

    VP LENI: Yes. Actually, nakita ko in my work—in my very short stint in ICAD—napakaayos ng DDB. Napakaayos. Whole of government approach iyong ginagawa. Iyong lenses na ginagamit, hindi lang law enforcement, pero tinitingnan from—iyong whole spectrum, ginagamit niya. Iyong policy-making, maayos. Iyong ginagawa niya ngayon na survey na involved ang DSWD, tama iyon. Kaya tayo, ina-await natin.

    Pero sana—sana hintayin tuloy ito ng mga government agencies. Hindi gagawa ng estimate na walang scientific basis. Kasi nalilito lang tayo, eh. Kung si Presidente, sinasabi niya 7 to 8 million, iyong ICAD na supposedly under him, iba din iyong figures, so anong papaniwalaan ng tao?

    MARICHU VILLANUEVA: Nasabi mo rin, Ma’am, na iyong gusto mo, iyong post—iyong mga rehab. Eh ang dami-daming pinut up na drug rehabilitation centers. Ano namang report sa iyo doon sa mga nare-rehab na iyon?

    VP LENI: Maraming aspeto. Ano ba iyong… ano ba iyong datos na binigay sa atin? Ang datos na binigay sa atin, of those na nag-undergo ng assessment at drug dependency examination, 90% are just mild users. At ang sinasabi ng DOH, iyong mga mild users, hindi iyon kailangang i-confine sa rehabilitation centers. Ang kailangan ng mild users, community-based rehab program. Iyon iyong 90%.

    Mayroong another 6 to 8%—I’m not sure of the figures, pero 6 to 8% yata—na moderate users. Ang moderate users, hindi din kailangang i-confine. Ang kailangan ng moderate users, mas intensified na rehabilitation, pero outpatient. Ang kailangan lang na i-confine sa rehabilitation center, 1 to 3%—ito iyong mga severe users. So mayroon tayong mga rehabilitation centers. Ang dapat na i-confine doon, iyong mga severe users.

    Ang problema, mayroong, parang, plea bargaining na nangyayari sa court. Sa plea bargaining, ang nag-aavail, hindi lang iyong users pero pati iyong pushers. Ang problema sa nag-aavail ang parehong pusher saka iyong users, in lieu of the penalty, kailangan may minimum na six months na rehabilitation. Ang reklamo ng DOH—at makikita ito sa minutes ng aming meetings—ang reklamo ng DOH, sa mga rehab centers nila, magkakasama na iyong mga users at pushers. At maraming instances na nagkakaroon ng mga bagong drug networks. At iyon ay report iyon ng DOH.

    Ang PDEA, mayroon silang Balay Silangan. Iyong Balay Silangan, dapat sana reformatory institute iyon for users—ay, no, for pushers. Ang PNP, mayroon din. Ang PNP, mayroon naman siyang Bahay Pagbabago. Pareho siya ng Balay Silangan, na ang intent din for pushers. Pero kapag tiningnan mo iyong both Bahay Pagbabago saka Balay Silangan, naghahalo-halo din iyong users saka pushers.

    So iyong sa akin—again, nasa recommendation natin iyon—na sana i-rationalize. Iyong pag-rationalize, tingnan ulit nasaan ba ang mga rehabilitation centers ng DOH, nasaan ba ang mga Bahay Pagbabago, nasaan ba ang mga Balay Silangan? Para ma-plano natin ano ba iyong latag nito, saan irerekomenda? Kung user siya, hindi siya dapat doon sa DOH rehabilitation center; kailangan doon siya sa reformatory, kasi ibang intervention iyong kailangan sa kaniya. Kapag pinaghalo mo iyan, instead na nabawasan mo iyong problema, lumaki pa, dahil iyong mga hindi naman nagpu-push, mate-tempt pa.

    Iyong pinakaproblema dito, one of the reasons why naghahalo-halo, wala tayong sistema para i-assess kung iyong surrenderer ba, pusher or user. Ilang beses ko rin itong tinanong during the meeting. Ang sabi nila, mahirap daw kasing, parang, maglagay ng delineation kung user ba o pusher. Marahil totoo. Pero kahit mahirap, kailangan hanapan natin ng paraan, kasi iba ang intervention na kailangan. Hindi pwedeng one-size-fits-all ang intervention. Iyon ang isa.

    Number two. May mga rehabilitation centers na sobrang laki. Halimbawa, iyong Mega [Drug Abuse Treatment and Rehabilitation Center] sa Nueva Ecija, masyado siyang malaki. Hindi talaga siya pinupuno. Hindi siya pinupuno kasi hindi—ang sabi nila, hindi advisable. 10,000 yata iyong—kung hindi ako nagkakamali, 10,000 iyong capacity. So ngayon, less than 50% iyong gamit niya, kasi hindi nga advisable. Halimbawa, nakausap ko si Sen. Migz Zubiri, may napakagandang rehabilitation center sa Bukidnon, 8,000 bed capacity. Ang sabi ni Senator Migz, parang less than a thousand yata ang nilalagay.

    Pero para kasi sa akin, hindi masyadong pinlano. Kasi base sa pag-aaral, base sa inputs ng mga ahensya, hindi talaga advisable na mayroon isang napakalaki. Ang advisable, na sa isang region dapat mayroong several na maliliit.

    Bakit ganoon? Ganoon, kasi part of the rehabilitation is iyong sessions with the family and the community. Kapag masyadong malayo iyong pamilya sa rehabilitation center, hindi sila makakapunta. Kapag hindi kasali sa programa iyong pamilya, iyong incidence of relapse, napakataas. Kasi iyong addiction naman is a relapsing disease, ‘di ba? Iyong incidence ng addiction napakataas, dahil ang experience natin, kapag bumalik siya sa exactly the same na environment, talagang most probably, babalik din ang kaniyang problema. So talagang ang nire-rehabilitate mo dito, hindi lang iyong pasyente, pero ang nire-rehabilitate mo, ang pamilya. Kung mayroon lang isa per region, mahirap talaga. Under the law, ang requirement niya, one per province. Pero hindi iyon nasunod. Kasi ang mayroon tayo ngayon, halos lahat na regions, except two, mayroon. So ito, kailangang i-rationalize—nandoon iyan sa recommendation—para mailatag natin: nasaan ba iyong DOH, nasaan ba iyong Bahay Pagbabago, nasaan ba iyong Balay Silangan, sino ba ang mga nandito?

    Halimbawa, iyong BJMP, kailangan bigyan siya ng mas maraming pondo, i-equip siya, kasi marami iyong naka—parang, detention prisoners, na kailangan ng rehabilitation while in detention. Pero walang capacity ang BJMP to do rehabilitation. So dapat tingnan iyon. Nasa recommendation iyon lahat.

    MARICHU VILLANUEVA: Yes, Ma’am. And one of your good points na ni-recommend is for the DDB—Dangerous Drugs Board—to be the chair, not the PDEA. Pero ang sagot naman ng DDB, under Executive Order [15] that created the ICAD, it was precisely stated there na—

    VP LENI: Kaya iyong recommendation sana natin to amend the Executive Order, dahil nakita talaga natin na base sa mandato—base sa mandato, iyong DDB iyong mas malawak iyong pag—mas malawak iyong kaniyang pagtingin. Inamin ng DDB sa kaniyang statement na sila iyong implementor ng Philippine Anti-Illegal Drugs Strategy. Iyong PDEA, enforcement siya. Iyong DDB saklaw niya iyong lahat.

    MARICHU VILLANUEVA: Policy making ito, eh.

    VP LENI: Policy-making body saka lahat ng aspeto ng kampanya sakop niya… So ako, para sa akin— Nasa kanila iyon kung susundin ang recommendation, pero para sa akin, it would do the campaign a lot of good kung DDB iyong chair.

    MARICHU VILLANUEVA: And then asked about that recommendation, the President, as usual… he said that if you become President, you can do your own thing; do not tell him what to do. In that context?

    VP LENI: Iyong sa akin naman… iyong sa akin naman, binigyan niya ako ng trabaho. Pinag-igihan ko iyong trabaho ko. Ito iyong report ko sa assignment na binigay niya sa akin. Nasa kaniya naman iyon kasi siya iyong Pangulo. Nasa kaniya kung may susundin siyang rekomendasyon o wala. Pero sa akin lang, kung seryoso talaga tayo, kung seryoso talaga tayo na gusto nating matapos iyong problema sa ilegal na droga, dapat bukas tayong makinig—bukas tayong makinig sa suggestions ng iba. Kasi ito naman, iyong report ko naman, kapag tiningnan niyo, hindi siya basta criticism, pero sinasabi kung ano iyong nakita natin na mali, ano iyong nakita natin na needs improvement, at ito iyong aking rekomendasyon. Nasa kanila iyon kung susundin nila.

    MARICHU VILLANUEVA: A day before the President made that comment, Panelo says that the President has no regrets in appointing you as ICAD. And when the President was asked, I think, my only impression was that he was talking to himself in the mirror when he said, “She’s a colossal blunder.”

    VP LENI: Iyong sa akin kasi, Ichu, if you recall, the day I accepted the appointment, sinabi ko na if I can save only one life, I would consider my appointment a success already. Eh iyong PNP mismo iyong nagsabi na during my 18-day stay at ICAD, there were zero killings. So iyong sa akin, kahit doon na lang, marami na akong na-achieve. Kasi iyong pagtanggap ko naman ng appointment, I was aware, I was aware na hindi sila seryoso sa paghingi ng tulong sa akin. I was aware na papahirapan ako. I was aware na mahihirapan ako to get the support of everyone. Pero despite that, ginawa ko pa din iyong lahat na kaya kong gawin. At para sa akin, walang tapon doon sa oras na binigay sa akin. Nagpapasalamat pa din ako sa Pangulo na binigyan ako ng ganoong pagkakataon. Ngayon na nakita ko na maraming puwedeng gawin, may posisyon man o wala, patuloy kong ia-advocate iyong mga paniniwala kong puwedeng may ma-contribute ako—even without the position. So iyon, gagawin ko iyon. Pero kung ako ang tatanungin, wala akong regrets. Kung ako ang tatanungin, wala akong regrets, nagpapasalamat ako sa opportunity. Ito ang aking ambag. Pero nasa kanila siyempre iyon.

    MARICHU VILLANUEVA: Pardon me for being the devil’s advocate. Maraming smart alecks diyan, eh. So your measurement of success is not a single killing?

    VP LENI: Iyon iyong— Hindi lang iyon. Hindi lang iyon. Iyong sa akin, hindi measurement of success, pero accomplishment kung walang killings. Pero kapag sinabi mo kasing measure of success, it’s not just the killings, eh. Pero iyong measure of success, gaya ng sabi ko, marami nang aspeto iyon. Kung binigyan sana ako ng maraming pagkakataon at maayos iyong datos, sana nasukat ko kung napabawas ko ba iyong demand, sana nasukat ko kung na-constrict ko ba iyong supply. Mayroon pang isang sinasabi na fund interdiction—

    MARICHU VILLANUEVA: Iyong sa AMLC. Money laundering.

    VP LENI: Mayroon din akong proposals about AMLC, kasi tingin ko iyong AMLC, ano sana siya, eh… marami sana siyang puwedeng maging papel, pero dahil sa constricted din siya sa limits ng kaniyang mandato, hindi siya nakakabuwelo. So dito, mayroon akong proposals. Ano iyong proposals ko as far as AMLC is concerned?

    Ang number one proposal ko, bigyan siya ng mas maraming financial investigators. Kasi ngayon, kakaunti ang kaniyang financial investigators. At iyong PNP saka NBI, hindi naman trained for financial investigations. Iyon iyong number one.

    Number two, sana bigyan siya ng mandato na directly siya na ang puwedeng mag-prosecute. Kasi ang nangyayari ngayon, kapag nag-imbestiga iyong AMLC, ipapadala niya pa sa Office of the Solicitor General. Ang Office of the Solicitor General, siya ang magpo-prosecute. Eh based on our research, paminsan doon natatagalan. Naitakbo na noong suspect iyong kaniyang assets at kaniyang pera, wala pa ring aksyon dahil natatagalan—natatagalan sa Office of the Solicitor General.

    So iyon ang aking recommendations: na sana mas makabuwelo ang AMLC to prosecute, kasi sayang ang pagkakataon. Kapag tiningnan rin natin, ilan ba ang na-freeze, ano iyong interdiction… napakababa. Napakababa. Tingin ko hindi iyon dahil inefficient iyong AMLC, pero dahil maraming limitasyon iyong kaniyang mandato.

    MARICHU VILLANUEVA: Ma’am as a news editor, namo-monitor talaga ako ng news, ano. During your 18-day stint, zero killing. Pero nagtataka naman ako, I thought talagang ganoon ka-intensified ang anti-drug campaign. Pero bulto-bulto ng shabu ang pumasok. At mga Chinese nationals mostly. In fact 25 billion, may isang 16, all over the Philippines.

    VP LENI: Actually, isa iyon— Kung titingnan natin ang report, mayroon akong mga policy recommendations about it. Iyong isa doon, ito nga, protection ito sa mga law enforcement agents na gumagawa ng trabaho. Kasi, Ichu, ang katotohanan talaga, halimbawa pulis, mas marami ang mahuhusay, eh. Mas marami ang matitino. Pero iyong mga mahuhusay at matitino, nadadamay sila, as far as iyong integrity ng institution ang concerned, noong mga iilan na nag-aabuso sa kanilang trabaho. So ako nga, policy recommendation ko na mas i-equip, mas isuporta ang mga law enforcement agencies na magawa nila nang husto ang kanilang trabaho. Halimbawa, ang sinasabi nila, marami raw nakakapasok kasi napaka-porous ng ating borders. Hindi tayo equipped na—

    MARICHU VILLANUEVA: Nangunguna sa airports…

    VP LENI: Kaya nga. Maraming pumapasok na legitimate na paraan.

    MARICHU VILLANUEVA: Hindi porous iyon.

    VP LENI: Pero iyon nga, eh. Iyong corruption sa agencies, iyong internal cleansing ng agencies. At kapag sinabi natin na agencies, hindi lang ito pulis, pero lahat ng mga agencies na mayroong say sa pag-protect ng ating borders. Halimbawa iyong mga airports natin, all over the country, kulang naman ng equipment para makapag-detect. Wala tayong enough na K9 [units]. Wala tayong enough na—pati iyong body cameras. Ito, proteksyon din ito, hindi lang sa ordinaryong mamamayan, pero proteksyon ito sa law enforcement agencies, na… ‘di ba, hindi sila maging subject of baseless na mga complaints. Ito, rekomendasyon ko ito, eh. Bakit hindi natin… hindi tayo mag-invest para siguruhin na nagagawa natin iyong dapat nating gawin?

    MARICHU VILLANUEVA: Ma’am, how would you reconcile the fact sa mga opinion polls—SWS, Pulse Asia—the people generally, mga 70%, support the anti-drug campaign, and yet, iyon na nga iyon—

    VP LENI: Actually, Ichu, kahit naman ako—80-plus percent ang supportive. Kahit naman ako supportive ako, eh. I am part of the 80-plus percent. Pero kapag tiningnan natin in the same survey, halimbawa, SWS December 2018: 80-plus percent are supportive—I am a part of the 80-plus percent. Pero 78%, takot na maging biktima sila ng extrajudicial killings; 78% naniniwala na nire-recycle iyong drugs na nahuhuli. So iyong sa akin, sa akin, mahalaga na tinitingnan natin iyong surveys. Pero huwag natin pipiliin lang iyong nakakabuti sa atin o hindi. Titingnan natin iyong buo. Kasi talagang— Ako, naniniwala ako na majority ng Filipinos, talagang gustong magkaroon ng maayos na anti-drug campaign. Ako, I’m sure, ikaw, in favor ka rin doon. Ako, in favor ako doon. Pero iyong sinasabi lang natin, ayusin natin. Kasi sa akin naman, iyong nagsasabi kung ano ang tama o hindi, hindi naman iyong surveys. Ang nagsasabi kung tama o hindi, ano iyon, eh, universal ‘di ba?

    Halimbawa iyong patayan. Kahit pa very popular iyong campaign, kapag grabe iyong patayan, mali pa din iyon. Iyong popularity, hindi niya naitatama iyong mali. At hindi niya din namamali iyong tama. So iyong sa atin, dapat klaro sa atin what is right and what is wrong. Whether popular iyan o hindi, iyong tama, tama; iyong mali, mali.

    MARICHU VILLANUEVA: Perhaps this is my last two questions before I open the floor, Ma’am. How would you try to convince the President na getting—reading the statements of the—well, actually, wala pa siyang PNP chief, eh—“I want each drug lord killed! No one is being spared, iyong mga drug lords”, apparently. Because the victims are the mayors who were slain and all the rest, the late, all those who were killed, kasi nga walang benefit of trial, na counted as extrajudicial killing. How will you try to convince the President that there can be a strong anti-drug campaign without having to deliver such strong, very strong—kasi nagkakaroon ng parang state-sanctioned na ano, killings.

    VP LENI: Ako, kasi sa akin, Ichu, siguro directly I can’t do that. Kasi halimbawa, I was in ICAD for 18 days. Every week that I was there, nagpapadala ako ng report kay Pangulo—what transpired, ano iyong mga nakita kong mali, ano iyong recommendations. Pero sabi ni Secretary Panelo, hindi man lang binasa. So iyong sa akin, kaya I made public the report, kasi hopefully mapakita ko—

    MARICHU VILLANUEVA: Combination of the three reports ito.

    VP LENI: Actually, two reports, because the third one that I sent, tinatanong ko siya kung ano iyong limits ng aking responsibilities. So nakadalawang reports lang talaga ako of the 18 days. So ito, ito, combination of everything that transpired.

    Pero iyong sa akin, gusto kong mapakita sa tao na mayroong—puwede nating ma-achieve ito na walang maraming buhay na mabubuwis. Kasi sa akin nga, ang dami-dami nang namatay, pero bakit ganito pa iyong amount ng… ganito pa kalaki iyong consumption? ‘Di ba? Ang dami-dami nang pinatay pero ang gusto bang sabihin napaka-senseless noong deaths, na hindi man lang naapektuhan—

    MARICHU VILLANUEVA: If there were drug lords, they killed drug lords?

    VP LENI: Ang ano kasi— Halimbawa, ang sinasabi nila, “marami nga kaming na-dismantle na laboratories.” Okay iyon, ‘di ba? Okay iyon. Talagang it was an accomplishment. Marami ngang nahuli na… etc. Pero iyong punto ko, bakit ba tayo nagdi-dismantle? Bakit ba tayo nanghuhuli? Bakit natin ito ginagawa? ‘Di ba ginagawa natin para ma-constrict natin iyong supply? Para wala nang supply na available na gagamitin ng ating mga kababayan? So kahit pa dinismantle natin iyong lahat na laboratories, kung ang supply pataas pa nang pataas, so parang walang saysay iyong pag-dismantle.

    Iyon naman iyong punto ko. In fact, I discussed this with DDB. Sinabi ko na let us not be focused on activities alone, but let us focus—and use as metrics—iyong mga outcomes that we want to achieve. Kasi kahit pa ang dami nating drug operations, kung hindi naman nabawasan iyong supply, sayang iyong resources, ‘di ba? So iyong sa akin, parati kasing ang sukat, kung ano iyong outcome. Hindi naman sukat iyong ang dami mong activities, eh, kasi iyong activities are just activities kung hindi niya na-achieve iyong targets. Kaya ko parating ini-insist, Ichu, na ayusin natin datos natin, para nasusukat natin nang maayos. Halimbawa, baka naman marami na tayong na-a-accomplish, hindi lang natin nasusukat nang maayos kasi hindi maayos iyong datos natin. Kasi kapag tiningnan talaga natin iyong available na data ngayon, it would seem na walang nangyayari, kasi tumataas pa lalo.

    MARICHU VILLANUEVA: Nabanggit mo, Ma’am, iyong metrics. Naalala ko tuloy iyong mga matrix. Nawala iyon bigla, eh—

    VP LENI: Pero iyon nga, halimbawa iyong high-value targets. Kapag sinabi natin na “marami kaming nahuli na high-value targets”, okay naman iyon. Pero ano iyong effect ng paghuli—anong effect sa supply ng paghuli ng high-value targets? Kasi… kasi kahit ang dami nating nahuli na high-value targets, kung walang epekto iyon sa supply, wala din. Kaya kapag sinabi mong “mayroon kaming nasamsam na 4,000 kilos of shabu”, okay iyon, ‘di ba? Pero ang tanong: 4,000 of what? Kasi kung 4,000 or 5,000—kung 4,000 iyon sa universe na 5,000, wow, ‘di ba? Pero kapag sinabi mong 4,000 iyon sa, ‘di ba, sa napakadaming—ang computation nga natin, 1%—paano natin masasabi na we are accomplishing something? So parating— Ganoon naman, ‘di ba, kahit government office, kahit private office: at the beginning of the year, parati tayong may, ‘di ba, mayroon tayong ginagawang KRAs, key result areas, ano ba iyong sukat natin sa accomplishment. Mayroon tayong TGS, iyong mga standards na kailangan. Lahat naman ganoon, eh, kasi kailangan natin ma-justify iyong resources na ginagamit natin.

    Pero kung gusto nating bayaan na iyong universe, huwag nang mag-estimate—“basta kapag may mahuli ako, accomplishment iyon”—tingin ko mali iyon, eh. Tingin ko mali, kasi hindi natin alam, eh.

    MARICHU VILLANUEVA: Okay, definitely my last question: Uma-attend ka naman ng PMA graduation and iyong PNPA. You are always—you have religiously attended these. Are you going to attend and meet with the President at the event?

    VP LENI: Kapag inimbita ako. Kapag inimbita ako, parati naman akong pumupunta. Mayroon lang akong few na hindi napuntahan kasi late iyong invitation, mayroon na akong commitments. Halimbawa, mayroon akong kasal noong Saturday na sobrang tagal nang na-oo-han. Tapos very late in the week, na-receive ko iyong invitation to the turnover, AFP turnover. Hindi ko na napuntahan, pero I made representations with AFP na nagre-request ako ng meeting with them, nagre-request ako ng courtesy call. Ano naman iyon… Ako— Sanay na ako, Ichu, sa mga… sanay na ako sa mga sitwasyon na—

    MARICHU VILLANUEVA: Politiko ka na rin.

    VP LENI: [laughs] Trabaho, eh. Hindi ko puwedeng paibabawin iyong emosyon if it will get in the way of the work I am expected to perform. So iyong sa akin, ang pagbigay naman ng report na ito, alam ko na kukuyugin ako, eh. Alam ko na iyong pagtutuligsa sa akin magiging personal. Sana iyong pagtutuligsa, ang tuligsain iyong report, ‘di ba. Pero alam ko kasi na kabahagi iyon. Pero it doesn’t mean na dahil may danger na kukuyugin ako, hindi na ako magre-report, ‘di ba? Gagawin ko pa din iyong aking trabaho. Kahit ayaw nilang marinig iyong sasabihin ko, gagawin ko pa din kasi trabaho ko iyon.

    MARICHU VILLANUEVA: Sabi nga ng best friend mo, si PDEA chief, si DG Aaron Aquino, it’s just a “political attack,” quote and unquote.

    VP LENI: Tingin ko baligtad. Tingin ko baligtad kasi kapag binasa mo iyong report, walang anything political sa report. Iyong sa akin, pinagpaguran ko ito. pinagpaguran ko, pinagpaguran ng staff namin. Iyong footnotes lang namin diyan, Ichu, 168, eh.

    MARICHU VILLANUEVA: [chuckles] Galing sa iba’t ibang agencies.

    VP LENI: Kasi talagang siniguro ko na ma-footnote namin lahat, para kapag kinuwestiyon, alam kung saan galing iyong datos.

    MARICHU VILLANUEVA: Proper attribution.

    VP LENI: Oo. Kaya iyong sa akin, ano naman iyon… Ako, sana iyong mga magko-comment, basahin muna iyong report.

    MARICHU VILLANUEVA: Okay. On that note, the first question, I will give it to Helen, our Star reporter at the OVP.

    PHILIPPINE STAR: Hindi related sa report, Ma’am; regarding po sa Kuwait: Kasi some people were pushing for the total deployment ban of household workers sa Kuwait. Are you in favor of that?

    VP LENI: Ako, in favor ako sa suspension. If we remember, last year nagkaroon na ng ganitong situation. Pumasok na tayo sa isang memorandum of agreement. Pumasok tayo sa isang memorandum of agreement na para ma-prevent iyong situations na ganito. Tapos even with the memorandum of agreement, nangyari ulit. Naiintindihan natin na marami iyong mga kababayan na magbe-benefit kung mayroong ganitong employment, pero tingin ko obligasyon ito ng pamahalaan na proteksyunan, na siguruhin iyong safety ng ating workers. So kung kailangan tayong magsakripisyo nang kaunti, magsakripisyo tayo. Kasi wala talagang kapalit iyong buhay. Walang kapalit iyong buhay ng ating mga kababayan.

    MARICHU VILLANUEVA: I-segue mo na iyong Middle East na gusto mong itanong.

    PHILIPPINE STAR: Iyong sa Iraq mo, iyong they raised the alert level to 4, meaning mandatory evacuation na po. Is your office providing help also for the people who will be repatriated?

    VP LENI: Yes. Parati naman. It’s the same… it’s the same help that we give to victims of calamities, kasi calamity iyon, eh. Halimbawa, in the last, I think I already mentioned this during the last discussions, iyong buong December namin, halos naubos iyong karamihan sa aming staff, deployed sa mga areas na nagkaroon ng sakuna. ‘Di ba nagkaroon tayo ng North Cotabato quake, nagkaroon tayo ng Tisoy, nagkaroon tayo ng Davao del Sur quake, nagkaroon tayo ng Ursula. Talagang hindi kami huminto. Hanggang ngayon nasa—mayroon kaming staff sa Eastern Samar, mayroon kaming staff sa Mindoro, mayroon kaming staff sa Northern Iloilo, mayroon kaming staff sa Capiz, doing DRR work. So kapag nangyari na iyong repatriation, that’s what we’re going to do.

    Ang opisina namin, sobrang kaunti ng pondo, pero talagang tipid na tipid kami, 600 [million]—

    MARICHU VILLANUEVA: For this year?

    VP LENI: Yes.

    MARICHU VILLANUEVA: And how much of it is devoted for this kind of work?

    VP LENI: Halos mga… mga more than—siguro mga 300 to 400 [million]. Pero hindi lang kasi doon limited, kasi we have a lot of partners.

    MARICHU VILLANUEVA: How about iyong staff mo, personal?

    VP LENI: Personal? Wala akong personal—

    MARICHU VILLANUEVA: Sa OVP.

    VP LENI: Ah, sa OVP… Mga 200-something.

    MARICHU VILLANUEVA: Dispersed all over the country.

    VP LENI: Hindi lahat. Hindi lahat, pero iyong mga Advocacy saka Local Affairs staff namin, sila talaga iyong naka-deploy. And ito, ginive up talaga iyong kanilang mga bakasyon, kasi iyong— At parang nagiging yearly na ito, pero parating Christmas may sakuna. So ito, paghahandaan natin iyong mga repatriated na mga kababayan natin. Ngayon iyong inaasahan natin iyong Iraq, pagdating noon, paano iyong mga pamilya, ‘di ba? Paano iyong mga pamilya?

    So kami, tumutulong kami sa livelihood, tumutulong kami anti-poverty, mayroon kaming locally funded projects, mayroon kaming medical assistance, mayroong burial assistance. So all those things. Siguradong… siguradong we will be helping.

    MARICHU VILLANUEVA: So you’re supportive of the forced evacuation?

    VP LENI: Oo, kasi, again, pinapahalagahan natin ang buhay ng bawat isa.

    MARICHU VILLANUEVA: [to reporter] Please introduce yourself first.

    RADYO PILIPINAS: Lawrence po ng Radyo Pilipinas, Ma’am. Iyong explanation niyo po regarding data po nitong nakuha niyo, kung saan nakabase iyong 1/100, since hindi po ito malinaw at hindi rin po ito—kumbaga magulo iyong data na nakuha niyo—do you still consider basing naman doon sa mga accomplishment? Will you still consider na 1/100 pa rin iyong grado niyo sa drug war?

    VP LENI: Actually, malinaw siya. Malinaw siya. Hindi siya malabo. Kasi iyong numbers namin galing sa agencies. Iyong… iyong estimated consumption, galing siya sa PNP. Iyong actual na seized ay galing sa PDEA. So hanggang hindi nila binabago iyong figures, we stand by our figures, kasi galing ito sa kanila. Kapag sinabi nilang namali iyong estimate nila, eh ‘di bigyan tayo ng bagong estimate. Pero hindi siya malabo kasi galing sa kanila, eh. Baka— Kung nagkamali man sila sa estimates, eh ‘di i-correct nila iyong estimate. We’ll make another computation kapag binago nila iyong estimates nila. Pero hanggang hindi nila binabago iyong figures nila, we stand by our computation.

    RADYO PILIPINAS: Thank you po.

    RADYO INQUIRER: Hi, Ma’am, I’m Ricky from Radyo Inquirer. Ma’am, kasama ba doon sa report ninyo iyong reward system? Kasi isa ito sa mga accomplishments na sinasabi ng PDEA. In fact, bino-broadcast nga po nila kapag nagbibigay sila ng reward doon sa mga tipster daw ng shabu laboratory, mga drug den, etc. Kasama po ba iyon sa report ninyo?

    At pangalawa po sa tanong ko, prosecution doon sa mga filed cases laban sa mga drug syndicates?

    VP LENI: Iyong reward system, dinaanan lang, pero hindi naman diniscuss nang mas malalim kasi mayroon kaming mga information na nakuha na unvetted. Hindi ito galing sa agencies. Mayroon kaming mga information na nakuha na salungat siya sa report ng law enforcement agencies. So iyong aming… iyong aming—hindi actually siya report; report siya pero mas kuwestiyon sa Pangulo. Kabahagi siya doon sa private letter na ibibigay namin sa Pangulo. Kasi we decided to remove from the entire report all the unofficial information, all the information na hindi galing sa agencies, iyong mga information which were given to us in private—kasi maraming ganoon, eh. Maraming ganoon na, “Ganito iyong information namin pero huwag niyo na kaming i-quote”—

    MARICHU VILLANUEVA: Mga intelligence iyon.

    VP LENI: —so ngayon, mayroon kaming ginawa na separate. Hindi pa namin binibigay kasi patuloy pa siyang pumapasok. Pero ibibigay namin, hopefully no later than next week, sa Presidente. Nandoon iyong lahat na unofficial.

    MARICHU VILLANUEVA: Kumbaga chismis lang? Level of chismis?

    VP LENI: Kasi wala sa… wala akong capacity para alamin kung totoo o hindi. So kaya ang sinasabi ko, lahat ng nakapalaman dito are data coming from the agencies.

    Iyong pangalawa—

    RADYO INQUIRER: Iyong prosecution percentage po natin.

    VP LENI: Iyong prosecution ay nandito. Iyong prosecution, we discussed it. We discussed it in toto. Ang sinasabi natin, mayroon tayong mga policy recommendations. Mayroon tayong… mayroon tayong discussion on— Kasi maraming problema. Halimbawa iyong plea bargain. Iyong plea bargain kasi nangyayari ito, halimbawa, accused ako of pushing, ‘di ba? Accused ako of pushing, aakuin ko iyong lesser crime. Iyon iyong plea bargain, eh, ‘di ba? Parang nagkakaroon ng— Para hindi na ma-clog iyong courts, ma-settle na kaagad iyong kaso, nagkakaroon ng plea bargain. Diniscuss namin iyon dito in toto, kasi maraming problema out of it. At ito, diniscuss din namin ito during the ICAD meetings.

    Mayroon tayo ditong mga recommendations, na halimbawa, kailangan magkaroon ng database iyong lahat na dumaan sa plea bargain. Kasi ang nangyayari ngayon, dahil walang database, maaari na iyong nag-plea bargain na dati, paglabas niya, nag-commit ulit siya ng similar crime, magpi-plea bargain ulit siya. Dapat sana hindi na. Dapat sana… parang probation. ‘Di ba iyong probation, puwede mo siyang ma-avail once lang. Pero ngayon, hindi kasi maayos iyong data, so iyong courts, wala siyang way of knowing kung naka-avail na ba itong taong ito before or hindi pa.

    MARICHU VILLANUEVA: Recidivist pala.

    VP LENI: Oo. Iyon nga, iyong mga recidivist, iyong mga repeaters ng crime. So iyon iyong isa nating… iyon iyong isa nating proposal. Iyong isang proposal, magkaroon ng unified na procedure para iyong lahat na agencies na kabahagi ng ICAD, o lahat na agencies na mayroong mandato sa anti-illegal drugs campaign, mayroon lang isang sinusunod. At in fairness to the Justice Cluster ng ICAD, even during the time that I became ICAD co-chair, they were already in the process of doing it. Hopefully soon makalabas na iyon. Nagkaroon na sila ng mga prior meetings with the courts, with the Supreme Court, para maayos iyon. Iyong custody ng evidence, diniscuss din natin kasi mayroong mga problema iyong sa chain of custody. Kasi ‘di ba, halimbawa iyon, mayroon pang pagtatalo, habang hinihiling ba iyong kaso, habang dinidinig iyong kaso, sino dapat iyong may hawak ng ebidensya? So lahat iyan diniscuss dito.

    RADYO INQUIRER: Thank you, Ma’am.

    MARICHU VILLANUEVA: Any more questions?

    RADYO PILIPINAS: Yes, Ma’am. Follow-up lang po ulit doon sa data po. Ma’am, nakuha niyo po ba iyong mga data na binibigay po ng Real Numbers PH?

    VP LENI: Oo.

    RADYO PILIPINAS: Iyon din po ba iyon?

    VP LENI: Actually, iyong Real Numbers PH, nakuha namin iyong data, pero hindi kasi siya— Very general. Halimbawa, sa Real Numbers PH, nakalagay kung ilan iyong surrenderers, ‘di ba, ilan iyong arrested. Pero wala siyang numero kung among the surrenderers, sino na iyong nabigyan ng intervention. Wala siyang numero kung ilan na ba iyong nakapag-rehab, ilan na ba iyong nag-undergo ng community-based na required na intervention. Wala iyon. So part of our recommendation is ayusin iyong data na iyon.

    Mayroon ngayon na… mayroon ngayong process of, parang, measuring if the Philippines is already drug-free. Iyong drug-clearing operations—drug-clearing proceedings sa barangay. So iyong sabi nila ngayon, parang about 50% already has been declared drug-free. Mayroon din kaming suggestions doon, kasi kapag tiningnan mo iyong requirements for a barangay to be considered drug-free, there is no mention of the surrenderers. Parang ang sinasabi niya lang, kung wala nang user, kung wala nang pusher, kung wala nang drug dens, drug-free na ang barangay. Pero iyong suggestion namin, isali sa… isali sa, ano ito, sa requirements iyong discussion on what happened to the surrenderers. Kasi kailangan nating intindihin na iyong drug addiction is a relapsing disease, na iyong… hindi mo siya masusukat na one-time, ‘di ba. Kailangan mapakita mo, iyong mga admitted ba na drug addicts sila, drug users, binigyan mo ba iyon ng karampatang tulong para hindi na ulit sila mahulog doon sa dati nilang problema? Iyon iyong pagkukulang doon sa Real Numbers.

    RADYO PILIPINAS: Last naman po. Iyong sinabi niyo hindi nabasa ng Pangulo iyong dalawang reports po—

    VP LENI: Hindi ako ang nagsabi. Si Secretary Panelo.

    RADYO PILIPINAS: Sorry, sorry. Hindi pa nababasa ng Pangulo as per Secretary Panelo. Puwede po bang— May panawagan po ba kay President na basahin man lang itong report niyo or something?

    VP LENI: Tingin ko kasi hindi naman ako kailangang manawagan. The mere fact na pinadala ko sa kaniya, the mere fact na mayroon akong reports—kasi kung ayaw ko namang basahin niya, hindi ko na iyon isa-submit, ‘di ba? So the mere fact na sinubmit ko, ang expectation ko babasahin.

    Pero iyon nga, kaya nag-decide ako na iyong final report ko, to make it public, kasi iyong first two reports ko, ano iyon eh, it was a personal communication to the President, na ang inaasahan ko sana, tayo na lang ang mag-usap. Iyong mga rekomendasyon ko, hindi ko naman kailangang ihayag pa, aksyunan niya na lang. Pero noong sinabi ni Secretary Panelo na hindi naman binasa, that was the time that I decided to make the final report public. Kasi ina-accuse ako na wala akong ginagawa. So kailangan—hindi naman sa dedepensahan ko iyong sarili ko, pero sayang naman. Sayang naman iyong ibinuhos ko na— Kasi sa akin, in all sincerity, gusto ko naman talaga makatulong. Until now, kahit hindi ako welcome, naghahanap pa din ako ng paraan kung papaano mapapagpatuloy iyong advocacy.

    MARICHU VILLANUEVA: Ma’am, iyong sinabi mo kamo na “mag-usap na lang tayo”, was there any effort on your part na tawagan siya? Trying to get in touch?

    VP LENI: Walang ganoon. Iyong sa akin, iyong third letter ko, iyon sana iyong ating— Kahit nga hindi kami mag-usap, basta i-clarify lang. Kasi mukhang hindi naman talaga ako welcome. Pero sa akin, okay lang iyon, basta naiintindihan ko lang ano pa ba iyong limits ng aking… ano ba iyong limits ng aking responsibility. Kasi iyong mandato ko naman, siya iyong nagbigay. Kung naaalala niyo, what triggered my third letter was hinihingi ko iyong listahan ng mga high-value targets. Kaya ko lang naman iyon hinihingi kasi gusto ko sanang maging part siya ng pag-set ng sukat.

    MARICHU VILLANUEVA: Saka iyong mga specifics.

    VP LENI: May mga statements noon si Presidente na hindi ko naman daw iyon trabaho. So sinulatan ko siya, na tinatanong ko saan ba—“Saan mo ako gusto? Ano ba iyong gusto mong ipagawa sa akin? Ano iyong limits?” Pero again, hindi rin sinagot.

    MARICHU VILLANUEVA: Okay, we have last five minutes. Channel 2, Channel 7?

    REPORTERS: Okay na kami.

    MARICHU VILLANUEVA: Tribune?

    THE DAILY TRIBUNE: Tribune, Ma’am. Ma’am, ganito, eh. May sinabi si PDEA [DG] Aquino, dine-deny na may nasabi ka raw na pinipigilan ka niya. Hindi naman daw totoo na—

    VP LENI: Ika-claro ko iyon.

    THE DAILY TRIBUNE: I-klaro niyo nga iyon, Ma’am.

    VP LENI: Ito, noong sinabi niya iyon, ang daming nakarinig. Noong sinabi niya iyon, iyong buong board niya nandoon. Pero ngayon, siyempre ine-expect ko iyong board niya ipo-protect din siya. But my Chief-of-Staff was there. Mayroon akong—wala pa akong ganoong ano, eh. Actually, that particular day, papunta ako sa DDB—kasi I was doing the rounds, eh; galing akong DILG, galing akong DOH—that particular day, mayroon akong meeting with DDB. Eh, ‘di ba iyong PDEA saka DDB, same building? So noong nalaman ng PDEA na papunta ako sa DDB, they requested—ang request lang nga nila, 15 minutes. They requested for 15 minutes before the DDB meeting to meet with them. So sabi ko, “Okay.” Ang meeting ko sa DDB—if I am not mistaken—9 o’clock in the morning. I was there 8:30, I was there 8:30 [a.m.]. Dumiretso sa PDEA, sa first floor. Dumiretso ako sa PDEA sa first floor. Pagpasok ko— Ito na grabe na iyong controversy about the high-value targets. Pagpasok ko, nandoon iyong buong board ng PDEA, kaming dalawa— Parang ang itsura noong table, long table siya pero parang U… parang U-shaped. Nandoon kami sa kabisera, nandoon kami sa kabisera ni Director General Aquino. Iyong Chief-of-Staff ko was on my right, Usec. Boyet Dy. Mayroon siyang mga—sa la mesa mayroon siyang mga makakapal na mga folders na iyon daw iyong listahan ng high-value targets, tapos mayroon daw siyang presentation. Naka-ready na, naka-on na iyong… iyong Powerpoint. Pero pinigilan ko siya. Sabi ko, “Teka muna, mayroon akong letter kay Presidente, asking for the limits of my mandate. Puwede bang hintayin na lang natin iyon?” Sabi ko, “Ayaw kong buksan iyong pinapakita mo sa akin na folders ng high-value targets, kasi kapag sinabi ng Presidente na hindi ko iyan trabaho, hindi ko na iyan papakialaman.” So, I refused to open the folders, and that was the time that he said, “Basta, Ma’am, huwag mo kaming iiwan.” Hindi ko alam, pero iyon, eksakto iyon na pagkasabi niya. And ang sabi ko—tumatawa nga ako, ang sabi ko sa kaniya, “Hindi ko kayo iiwan, puwera na lang kung ako iyong tanggalin.” Tapos sinasabi niya na, “mahirap kasi na Usec. lang ako,” implying na mahirap magpasunod sa lahat na Usec. lang siya. Nakatulong sana na ako iyong nagbibigay ng direksyon. Iyon iyong pagkasabi niya. Pero hindi ko ma-imagine—marami sa aming nakarinig. Hindi naman… hindi naman kaming dalawa lang iyong nag-uusap. Nandoon iyong buong board niya, nandoon iyong aking Chief-of-Staff.

    THE DAILY TRIBUNE: Ma’am, baka pabulong?

    VP LENI: Hindi pabulong, eh. Hindi pabulong kasi—

    MARICHU VILLANUEVA: Paano niya sinabing “huwag mo kaming iiwan”?

    VP LENI: Nag-uusap kaming ganiyan, pero I think narinig naman ng lahat. Pero sa akin nga, my word against his. Hindi naman iyon importante dito, eh. [gestures to copy of Ulat sa Bayan] Hindi na siya importante. Pero sa akin, hindi ko lang ma-imagine na… magsisinungaling ka about it.

    THE DAILY TRIBUNE: Sinabi niya, eh, nagmakaawa—iyong sinasabi niyo raw parang iyong salita niyo, “nagmakaawa” raw na huwag iwan.

    VP LENI: Hindi naman nagmakaawa. Ang sabi niya lang, “Ma’am, huwag mo kaming iwan.”

    THE DAILY TRIBUNE: [laughter] Hindi intrigue iyon, kina-klaro nga, eh. Thank you, Ma’am!

    MARICHU VILLANUEVA: Mga regulars ko iyan, iyong matatanda dito. Ikaw, Aya? Aya Yupangco?

    DWIZ RADIO: Sandali lang, ang nagiging problema kasi masyadong magaan ang batas sa Pilipinas, eh, lalo na iyong parusa doon sa involved sa drugs. Ma’am, pabor na po ba kayo doon sa dapat mayroong bitay na talaga doon sa mga involved sa sindikato ng drugs?

    VP LENI: Ako kasi, Sir, again, evidence-based. Tingnan natin iyong experience ng ibang mga bansa na pumasok din sa ganitong kampanya. Hindi talaga naging deterrent ang death penalty. Hindi talaga siya… hindi siya iyong naging dahilan para mawala iyong problema. Kapag titingnan natin iyong experiences from other countries, talagang naging matagumpay iyong kampanya noong binigyan ng maraming investment iyong prevention, iyong rehabilitation, at iyong reintegration. Hindi— Naalala natin iyong experience ng Thailand. ‘Di ba iyong experience ng Thailand grabe iyong patayan? And then noong nagkaroon ng investigation, more than half of those who were killed were, apparently, hindi naman drug personalities. Kahit iyong mga… kahit iyong mga bansa na may death penalty, hindi iyon nangangahulugan na… hindi nangahulugan na na-resolve nila iyong problema nila sa drugs.

    So iyong sa akin— Kaya sa akin, napakahalaga na data-driven, napakahalaga na… napakahalaga na evidence-based, kasi kailangan nating matuto from the lessons of other countries. from their experiences. Kapag titingnan natin iyong aking report, nag-cite ako ng ibang best practices, kasi talaga namang dito sa Pilipinas, marami nang LGUs iyong magaganda iyong ginagawa. Halimbawa iyong Quezon City, iyong information system ng Quezon City, sobrang husay. Na sa akin lang, ma-approximate lang natin iyong information system on a national level, ano, eh, marami tayong mare-resolve na mga problema.

    So iyong sa akin, pag-aralan natin ano ba iyong mga nagwo-work at ano iyong hindi. At iyong mga hindi nagwo-work, huwag na tayong—huwag na nating paulit-ulit na gagawin kasi proven na ngang hindi nag-work.

    MARICHU VILLANUEVA: Iyon nga nakikita ko, talagang ikaw saka iyong Presidente, ikaw iyong treat the drug problem as a health problem, si Presidente as a law enforcement problem.

    VP LENI: Okay naman iyon. Pero tingin ko kasi sa kahit anong problema, makakabuti na nakikinig at bukas na matuto sa iba. Kasi halimbawa, one of my recommendations is for ICAD to open its doors to private sector participation. Kasi when I was with ICAD—and until now that I am no longer with ICAD—nag-engage kaming marami with private groups who are pushing for the same advocacies. Ang tingin ko magbe-benefit iyong kampanya kapag pinakinggan iyong iba. Kapag ayaw kasi nating makinig sa iba at ini-insist natin iyong pinapaniwalaan natin—kahit iyong datos pinapakita na iyong pinapaniwalaan natin hindi nagde-derive ng results that we want—eh mas mabuting buksan natin iyong sarili natin. Tingnan natin papaano kaya mapapalitan iyong ganito. Kasi hindi lang naman ako iyong nagsabi na hindi tayo nagsa-succeed. Si Presidente mismo nagsabi, eh. Si Presidente mismo ang nagsabi na talagang failing iyong kampanya.

    Ang sa akin lang, para sa akin kasi, hindi naman ito laban lang ng administrasyon, eh. Laban ito nating lahat. Na it will benefit the country na pagtulung-tulungan natin. Sana iyong suggestions, hindi siya tingnan na magpapasama, pero sana iyong suggestions tingnan niya na nagsa-suggest tayo kasi we want to [make] better what we already have.

    MARICHU VILLANUEVA: So you believe, like the President, he believes we are now in the verge of a narco-state?

    VP LENI: Ako, tingin ko malaki iyong problema natin sa droga, pero hindi siya insurmountable. Napakalaki— Kaya ako, supportive ako sa anti-illegal drugs campaign, eh. Kasi tingin ko, talagang malaki iyong problema natin pero hindi siya—

    MARICHU VILLANUEVA: Not a narco-state yet?

    VP LENI: Kapag sinabi mo kasing narco-state, parang droga na iyong nagpapalakad. Halimbawa, iyong mga barangay captains, mas marami naman iyong mga barangay captains na matitino. ‘Di ba may mga statement kasi na karamihan sa barangay captains—hindi naman ganoon. Iyong sa akin lang, kung i-inspire lang sana natin iyong mga taong magtulung-tulong, mas marami tayong ma-a-achieve.

    MARICHU VILLANUEVA: Okay, my last question to wrap up everything: So you think all of these things are related to 2022?

    VP LENI: Mahirap… mahirap magsabi. Pero ang 2022 is still so far away. Mayroon pang two and a half years. Tingin ko kapag 2022 na iyong nasa isip natin, sinasayang natin iyong two and a half years. Mayroong two and a half years na lang. At iyong two and a half years na lang, ang dami pa nating puwedeng gawin. Kahit ano na, papunta na tayo sa finish line, marami pa tayong puwedeng gawin para ma-resolve iyong mga problema. Pero kapag 2022 na iyong iisipin natin, ang tingin natin sa lahat kalaban, ‘di ba. Kapag tiningnan natin iyong lahat na kalaban, hindi na talaga tayo magiging bukas.

    MARICHU VILLANUEVA: So are you saying you are not an enemy in 2022?

    VP LENI: Hindi ako enemy—period. Ako, the mere fact na tinanggap ko iyong hamon, I was extending my hand to help. And until now, I am still extending my [help]—despite the many insults that I had to bear, ako, para sa akin, kailangan ko iyong i-set aside kasi may responsibility akong tumulong, eh.

    MARICHU VILLANUEVA: Last na talaga, Ma’am, ha. Kasi iyong sinabi ni Presidente, 200,000 lang ang margin?

    VP LENI: Hindi ko na iyon papansinin. [laughs]

    MARICHU VILLANUEVA: Hindi, kasi ‘di ba sa PET nag-submission na kayong both sides.

    VP LENI: Siguro sa akin, Ichu, 200,000 ang margin. Hindi basta-basta iyong 200,000.

    MARICHU VILLANUEVA: Yeah, is that the final—iyong filing niyo kahapon, is that the final leg or still ano?

    VP LENI: Sana final na, kasi dapat matagal nang naging final, eh. Nagkaroon na ng pangalawang bilangan, dumagdag pa iyong aking panalo, hindi ko alam kung magkakaroon pa ng ilang bilangan para makumbinse na talagang ako iyong nanalo.

    MARICHU VILLANUEVA: Iyong filing na iyon, Ma’am, last na iyon?

    VP LENI: Ano ito, eh, dapat last na mula pa noon. Pero tayo naman sumusunod—

    MARICHU VILLANUEVA: A closure to that?

    VP LENI: Sa atin, sumusunod tayo, pero nakakalungkot na walang pagtanggap. Pero iyong sa atin, kung— We will see how things will evolve, pero iyong paniniwala natin, dapat sana matagal na itong tapos na.

    MARICHU VILLANUEVA: On that note, Ma’am, I would like to reiterate my privilege and honor to have you here. But if you would like to give final words, if you have any last things to say.

    VP LENI: Sa akin lang, nagpapasalamat ako sa iyo, Ichu, and your program for giving me the opportunity to deepen the conversation on the report. Napakahalaga sa akin na mabigyan ng pagkakataon na ma-eksplika. Kasi kapag hindi nabibigyan ng pagkakataon, sometimes may naha-highlight lang na iba, na marami kasi ngayon ayaw nang magbasa ng 40 pages, eh. Binabasa na lang headlines. Pero sa akin, kahit one page a day—

    MARICHU VILLANUEVA: Hard copy iyong hingin ko sana.

    VP LENI: Oo, iwan na lang kami ng hard copy. Pero sa akin lang, baka iyong mga— Open naman kami sa criticisms, eh, pero sana mag-criticize after mabasa. Kasi iyong criticisms na binabasa ko kahapon—actually, lahat siya sinasagot ng report.

    Iyong sinasabing hindi natin ina-acknowledge iyong mga magagandang nagawa, actually nasa report. Nasa report. Sinabi ko nga diyan, specifically, sinabi ko pa iyong mga ahensyang mabubuti iyong ginawa. Sinabi iyong DDB, DILG, DOH. Talagang I really mentioned these agencies na nakikita ko naman na buhos na buhos iyong pagtulong.

    Pero again, kaya ko ito ginagawa kasi ayaw nating masayang iyong mabubuting ginawa. Kasi kapag hahayaan natin na walang direksyon iyong kampanya, sayang naman iyong binubuhos na efforts noong mga kawani ng pamahalaan na committed to contribute to the campaign. Ayaw natin na ma-overpower iyong buong kampanya noong iilan na mga nang-aabuso. Kasi tingin natin, mas marami iyong mas mabuti, eh. Mas kaunti naman talaga iyong nang-aabuso. Pero kapag hindi natin ito ayusin, mao-overpower tayo.

    So iyong sa akin, iyong proteksyon noong mga institusyon. Halimbawa, gusto nilang palabasin na tinitira natin iyong Philippine National Police. Kabaligtaran, eh. Ang sinasabi nga natin sa Philippine National Police, pagtulungan natin na i-protect iyong institution. Huwag nating hayaan na iyong mga nang-aabuso, siya iyong magka-cast ng doubts sa integrity ng buong institution. Parang unfair ito doon sa mga kawani ng PNP na very committed sa role na pine-play nila.

    Kaya iyong sa akin, kung babasahin lang iyong report, enough recognition is given to those na talagang nagbubuhos ng kanilang oras at commitment. Pero iyong report kasi parating ang pinaka-objective how to make things better, ‘di ba.

    So kapag tiningnan mo iyong report, iyon iyong pino-point out—five points. Sabi ko nga, i-upload namin sa aming Facebook page iyong, parang, summary noong five points at iyong enumeration ng policy recommendations. Kasi kapag tiningnan mo ito, sobrang layo niya sa pagiging political. Sobrang layo. Talagang ito, trabaho. Walang— Kapag tiningnan mo iyong report, wala ditong politika. Ito, trabaho, suggestions, on how to make things better.

    At ako, ang aking paniniwala, iyong mga miyembro ng ICAD na very professional, na gusto naman talagang ayusin, maiintindihan iyong recommendations na binibigay natin. Maging bukas lang sana iyong ating Pangulo sa suggestions. Hindi natin sinasabing kailangan niyang gawin iyong recommendations, pero iyong maging bukas lang sa puna, harapin iyong katotohanan na mayroon talagang mga pagkukulang at pagtulungan natin kung papaano mapupunuan at babaguhin iyong mga pagkukulang.

    MARICHU VILLANUEVA: On that note, I would like to thank again the Vice President for giving us one hour.

    – 30 –

    Posted in Transcripts on Jan 07, 2020