ELY: Magandang umaga, Pilipinas—Luzon, Visayas, at Mindanao! Isa na namang edisyon ng BISErbisyong LENI dito po sa RMN. Ngayong araw ng Linggo, September 1, 2019, simula na ng—uy, ber na, ber [months]. Magandang umaga! Ako pa rin ho ang inyong radyoman, Ely Saludar, at tayo po ay napapakinggan mula po sa DZXL Manila, gayon din po sa RMN DYHP Cebu, gayon din po sa DXCC Cagayan de Oro, DXDC Davao, at DWNX Naga, at sa inaabot po ng ating broadcast worldwide, netwide, at sa pamamagitan din po ng Facebook page dito po sa RMN DZXL 558 Manila, at gayon din po sa VP Leni Robredo Facebook account, good morning! Kasama natin dito po sa ating studio ang opisyal po na tagapagsalita ng Bise Presidente ng Republika ng Pilipinas, si Attorney Barry Gutierrez. Attorney, good morning! 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Good morning, Ka Ely, at sa lahat ng ating mga tagasubaybay, at dahil September 1 na ngayon, advance Merry Christmas siguro sa lahat ng mga—[laughs]

ELY: [laughs] Ber months na, ano. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ:Oo. 

ELY: At sa ating mga kababayan, siguro medyo ngayon mag-iiba na ang ano niyan… Malamig na ba ang simoy ng hangin, Attorney? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ:[laughs] Hindi pa masyado, Ka Ely. Medyo maulan nga at saka mainit, eh. 

ELY: Okay, so siguro unahin natin iyong mga naging aktibidad ng ating Bise Presidente nitong nagdaang linggo at ngayon baka nagtataka ho kayo, wala po ang ating Vice President. Siguro iyong nakaraang linggo muna, iyong mga pinagkaabalahan din ng ating Pangalawang Pangulo, Attorney.

ATTY. BARRY GUTIERREZ:Medyo hindi ganoon ka-busy itong nakaraang linggo, Ka Ely, dahil nga naghahanda si VP Leni sa kaniyang pag-alis nitong nakaraang Biyernes lamang. Mayroon siyang isang trip sa US at Canada kung saan siya ay magiging tagapagsalita sa isang event sa Washington D.C., sa Toronto, at sa L.A. 

ELY: Pero iyong Lunes, sumipot siya sa ano, sa National Heroes’ Day, ‘di ba? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ:Oo, National Heroes’ Day. Pero nasa ano siya noon, nasa Naga. 

ELY: —sa Naga. Doon siya sa Naga. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ:Oo, mayroong activities doon at kasama dito iyong planning session ng Ahon Laylayan Koalisyon. Ito iyong sectoral group na in-organize ni VP Leni, mga miyembro ng iba’t ibang sektor, at ito ay isang pagkakataon para itong mga sektor na ito ay makapagpaabot din noong kanilang mga isyu at pangangailangan sa ating Bise Presidente mismo. 

Pero siyempre, ang pinaka-importanteng nagawa nitong nakaraang linggo, Ka Ely, noong Thursday, nagpunta si VP Leni personal sa Department of Justice para i-file ang kaniyang counter-affidavit doon sa kasong kung saan siya ay respondent. 

ELY: Oo, okay, so para sa kaalaman ng ating mga listeners nationwide, ano ba iyong ano, iyong sa counter-affidavit at siyempre ito ay may kinalaman sa mga alegasyon sa kaniya at iba pang, ‘di ba, nasa hanay po ng oposisyon iyong alegasyon po ni ano, ni Bikoy, na hawak ngayon ng CIDG at ng OSG, abogado nila. [chuckles]

ATTY. BARRY GUTIERREZ:[laughs] Eh sabi nga ni… sabi nga ni VP Leni, simula’t simula pa lang, handang-handa siyang harapin itong mga alegasyon na ito kahit na ito ay mga pawang kasinungalingan. So noong huling linggo, nakatanggap na tayo ng order galing sa DOJ panel at sinasabi nila na iyong mga respondents na kailangang magsampa ng counter-affidavit, kailangang personal na magpakita on September 6. Pero dahil nga mayroon nang nakaplanong biyahe si VP Leni sa panahong iyan, minarapat niya na magpunta na nang mas maaga. So, advance ang kaniyang compliance dito. Nagpunta siya nang personal doon; naharap niya iyong chairwoman noong DOJ panel of prosecutors, si Prosecutor Torrevillas, at sa harapan nito, siya ay sumumpa doon sa kaniyang counter-affidavit. 

Simple lang naman ang sinasabi ni VP Leni dito: kung susuriin natin iyong mga alegasyon nitong si Advincula na sinuportahan ng CIDG, eh isa lang naman iyong binanggit na nakita niyang pagkakataon si VP Leni. Mayroon daw meeting ng alas-kuwatro ng March 4 pero klarong-klaro na noong March 4, alas-kuwatro, in fact buong araw, si VP Leni ay nasa Bulacan. [chuckles] Ni hindi malapit si Ateneo at fully-documented iyong kaniyang mga ginawa.

ELY: At kinover ng media iyon. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ:Kinover ng media, may mga picture, na-meet niya iyong mayor, nakausap niya ang daan-daang mga tao. So pinakita lang naman lahat noong ebidensya na nagpapatunay na ito nga iyong kaniyang ginawa noon; kumpleto pati iyong mga resibo sa toll sa NLEX nandoon. At ito ay siguro, ito na iyong huling pako sa kredibilidad nitong si Advincula dahil kung simpleng bagay—kaisa-isang bagay na sinabi niyang nakita niya si VP Leni—pulong daw sa Ateneo ng March 4 ay napatunayang pawang walang katotohanan, imbento talaga, kasinungalingan, eh iyong buong kuwento niya nawawalan din ng kredibilidad. 

ELY: Yes, oo. Pero dito, lumilitaw na iyong CIDG, sila iyong ano, ano ba iyong tayo rito ng CIDG? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ:Well, noong una sila ang ano—

ELY: Sila ba ang complainant o ano? Parang ang dapat na complainant si Bikoy pero lumilitaw na CIDG na, ‘di ba? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, ang dapat naman talaga, simula pa lang, CIDG, kasi si Bikoy ano pa nga, eh, respondent. 

ELY: Kasi nagbabago iyong ano, eh. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo nga, eh. Pero ang kinuwestiyon nga ng mga abogado noong unang hearing dito, eh bakit si Bikoy lang ang nakapirma at nakasumpa doon sa salaysay na iyon? So ginawa ng CIDG, dahil nakuwestiyon iyong kanilang partisipasyon dito, eh belatedly hinabol nila iyong pirma noong kanilang, at iyong sumpa, noong kanilang officer. So officially, sila na ang complainant. 

ELY: So ano ang kahalagahan? Kasi dito, lumilitaw, kung ang complainant ay CIDG at lumitaw, Attorney, na binabanggit niyo nga, mali iyong alegasyon—March 4 talagang malabong magkita sila—so magiging mali ang alegasyon, puwedeng papanagutin ba rito ang CIDG? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Well, posible naman iyon, Ka Ely. Lagi namang… 

ELY: Kasi parang lagi na lang ganoon, eh. Eh kung sino-sino ang magrereklamo sa isang tao tapos wala namang basehan, eh, dapat panagutan niya naman, ‘di ba? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama. Kaya naman isa sa mga dahilan kung bakit nire-require natin na nakasumpa, under oath, itong mga salaysay na ito ay dahil sa ilalim ng ating batas, kung ikaw ay magsasabi ng hindi totoo sa isang dokumento na sinumpaan mo, eh krimen iyon. Ang tawag doon, perjury. Puwede kang makasuhan. 

Mayroon din tayong puwedeng isampang reklamo para sa tinatawag nating malicious prosecution. Ibig sabihin na alam mo naman na walang batayan pero magsasampa ka ng kaso para lang pang-harass sa isang tao. So posible iyan, Ka Ely, pero sa puntong ito, hindi pa natin—sa aking pagkakaintindi—hindi pa pinag-iisipan noong mga abogado ni VP kung ano iyong mga posibleng hakbang na maaring gawin. Sinisigurado lang natin dito na lumabas ang katotohanan at talagang maibasura na itong walang kuwenta-kuwentang kasong ito. At umaasa naman tayo, tiwala naman tayo, at lagi kong pinanghahawakan iyong sinasabi ni Secretary Guevarra na magiging patas itong buong prosesong ito. At sa akin, bilang abogado, kung patas lang talaga, dapat simula pa lang naitapon na ito dahil talagang walang kahit isang katiting na katotohanan iyong alegasyon laban kay VP Leni dito. 

ELY: Yes. Ako naman, bilang isang commentator, Attorney, maganda siguro masampolan dito ang CIDG—kung sakali, ano, kung sakali na maibasura itong kasong ito laban sa Bise Presidente at wala namang basehan ang mga alegasyon—masampolan ang CIDG. Para sa mga susunod ho at iyong iba pang mga personalidad, eh hindi nila puwedeng gawin ito nang basta-basta. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: At saka mag-ingat naman sila. Bago magsampa, ayusin naman iyong imbestigasyon. 

ELY: Oo, kasi nasisira po rito iyong institusyon mismo, iyong CIDG. Sa ngayon nga, talagang kapag tinanong mo, “Anong gusto, NBI o CIDG?” “Nako, CIDG, huwag tayo diyan”, ‘di ba, iyong image, eh.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama. Kasi iyong institusyon mismo, parang humihina iyong kredibilidad. 

ELY: Oo, kasi iyong mga opisyal ho diyan, magreretiro din iyang mga iyan. Pagdating ng 56 [years old], magreretiro na iyan, eh. So iyong institusyon ang dapat na protektahan. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama, tama. 

ELY: Opo, iyon. Okay, so abangan po natin iyan sa kasong iyan. Pero sa panig po ng kampo ng ating Bise Presidente ay wala, talagang napakawalang kuwentang alegasyon, ano. Wala, walang ebidensya. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sabi nga noong isang nakita kong komento, Ka Ely, tungkol doon sa finile na counter-affidavit ni VP Leni noong Huwebes, eh talagang nasupalpal iyong alegasyon laban sa kaniya. Kasi talagang binagsakan ng isang napakakapal na mga set ng dokumento at ebidensya na nagpapatunay na walang katotohanan itong sinasabi nitong si Advincula. 

ELY: Okay. So samantala, iyong ano, ano, iyong aktibidad ng ating Vice President sa US at Canada, so ano ba ito, imbitasyon ba ito? Inimbitahan siya? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Imbitasyon ito, Ka Ely. Alam mo naman si VP Leni, hindi naman iyan biya-biyahe nang—

ELY: —nang tayo ang gagastos. Kaya nga hindi kami nakasama ni Paolo dahil sa kasi kung tayo ang gagastos at OVP, wala, walang biyahe. [laughs]

ATTY. BARRY GUTIERREZ:[laughs] Eh kami nga iyong nase-stress minsan diyan kay VP dahil ang gusto niya, iyong pinaka-kaunting puwedeng sumama, iyon ang sasama. Kaya medyo may—

ELY: At saka kung may isasama man na isa, kailangan alam mo ang trabaho ng lahat. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, walang ano, walang junket, walang extra. 

ELY: Okay, so siguro—ano ba iyong pinaka-tampok na pupuntahan na iba doon ng [Pangalawang] Pangulo? Kanina sabi mo ay katatapos lang ng talumpati ng ating [Pangalawang] Pangulo sa Washington D.C.? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sa Washington D.C., nagsalita siya sa harapan noong ANCOP Foundation. Isa itong organisasyon, mga Filipino, Filipino-Americans, na matagal na ring tumutulong at sumusuporta sa Angat Buhay project ni VP Leni. So parang pagrereport ito saan napunta iyong inyong mga donasyon—

ELY: Last year, napuntahan namin ni Paolo sa New Jersey. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ah, ganoon. Parang… So ito, reporting para alam nila kung saan napupunta iyong kanilang mga donasyon, sino iyong mga natulungan. At siyempre, bagong paanyaya na patuloy ang maging suporta para lalo pang mas marami sa ating mga kababayang nangangailangan ang matulungan. 

ELY: Iyon. Okay, samantala, oras na ho natin 9:23 na ng umaga. Maayong buntag, ano, sa ating mga kababayan. Siyempre tayo po ay napapakinggan mula po dito sa DZXL Manila, diyan po sa Cebu, Cagayan de Oro, Davao, DWNX sa Naga, at sa iba’t ibang panig ng mundo, sa ating mga kababayan na sumusubaybay sa ating Facebook account, iyong sa RMN DZXL 558 Manila at sa VP Leni Robredo sa Facebook, marami pong nanonood diyan. Maya-maya, ano, kahit wala ang ating Bise Presidente, at kung kayo po ay magpapaabot ng mensahe sa kaniya, eh agad namang ipaparating sa kaniya at namo-monitor niya mismo iyong kaniyang Facebook account at kung ano po ang inyong mensahe, babasahin natin. 

Samantala, sa iba pa po nating mga isyu at diyan po, ang ating Pangulo ay nasa China ngayon, eh tapos nanood kagabi, ano, ng laban kaso kawawa iyong ating mga manlalaro, pero ang kagandahan dito, talagang ipinakita iyong kanilang galing at talino dahil totoong malalaki at mabibilis iyong Italy, ‘di ba? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, tama naman iyon. Alam naman natin, Ka Ely, na—

ELY: Dehado. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Dehado naman talaga. Pero ang laban naman talaga natin mula simula, puso, eh. Mahal natin talaga iyang basketball bilang isang sport at kahit na malaki ang laman noong kalaban sa tangkad o sa lakas o sa bilis, hindi tayo susuko diyan. 

ELY: Pero mayroong isang ano, may isang pinanggigigilan dito, parang malas, kasi pumunta rin iyan sa UAAP, natalo, may natalong kaniyang ineepalan na team tapos—[laughs]—tapos sa FIBA… Okay, huwag na, huwag na. Huwag na nating banggitin iyan. Blind item, okay, na isang julalay daw. [laughs

Okay, ito naman, pero iyong sa arbitration at mukhang ayaw ano, ayon sa Palasyo ay ni-raise daw po ito at binanggit ni Pangulong Duterte kay President Xi Jinping ng China pero tulad po ng dati ay ni-reject at bale wala. So ano ang implikasyon nito, Attorney? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Iyon nga, eh. Sa akin kasi, dapat ang maging malinaw na tungtungan ng ating pamahalaan, dahil tayo ang may hawak noong paborableng desisyon mula doon sa arbitral tribunal, ay ito na ang batas internationally—sa ilalim ng international law, ito na ang batas: atin ang West Philippine Sea, atin iyong ating EEZ, at iyong mga claims ng Tsina diyan ay binasura na. Kasi parang ang nababahala lang ako dito, tuwing magsasalita ang ilang mga opisyal natin, eh, parang patas pa iyong ating pinanggagalingan. 

ELY: Iyong parang wala pa tayong panalo. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, na parang, may sinasabi sila, may sinasabi tayo, eh bahala na kung anong mangyayari, eh indi totoo iyon, eh. Nagsalita na, eh. Nag-file na ng kaso at nanalo na, eh, ‘di ba.

ELY: Parang may isang lupa diyan: “Hindi, eh. May desisyon ang korte. Umalis ka na.”

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama. Tama. 

ELY: Pero kapag ganoon, kapag iyong salita mo, “Ayaw ko nang umalis, eh!” “Okay.” Eh may pinanghahawakan ka na, eh. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Kaya nagugulat lang ako dito. Sige, maganda naman na binring up ng ating Pangulo doon sa kaniyang usap. Eh pero hindi naman puwedeng hanggang doon na lang, lalo na kung ang sagot ay, “Hindi namin tinatanggap iyang desisyon na iyan.” Eh hanggang doon na lang ba iyon? Parang, “Oh sige, okay” tapos tutuloy na tayo sa susunod na usapan. Eh, kumbaga pundamental ito na batayan, eh, sa anumang relasyon. Kagaya noon, kagaya noong sinasabi mo, Ka Ely, kung mayroon kayong away ng kapitbahay mo tungkol sa lupa at mayroon ka nang desisyon na nakuha sa korte na iyong pinagaawayan niyong lupa ay dapat talaga sa iyo tapos ayaw niyang sundin, eh papasok ka pa ba sa negosyo kasama iyong taong iyon? Makikipag—

ELY: Wala na, wala nang usapan. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Wala na. At saka hindi ka na papasok sa kung anong partnership pa. Halimbawa, kung sabihin niya sa iyo na, “Hindi, magtayo tayo ng sari-sari store.” Eh bakit ka papayag? Eh mayroon ngang utang sa iyo iyon, eh. Mayroon pa ngang lupa iyon na dapat na sa iyo na ayaw pang isoli sa iyo. Eh bakit ka papayag na ganoon? 

ELY: Dapat lahat 100 percent or ikaw ang magdidikta, “Oh sige, pero kayo ang mag-develop dahil sa kulang kami. Ito sa iyo, iyong porsyento mo.” Ikaw ang magdidikta. Ikaw ang may-ari, eh. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama! Simple lamang. “Oh sige, bago tayo magpirmahan, kilalanin niyo muna na amin talaga iyan tapos at saka natin pag-usapan iyong hatian.” Hindi—dapat ganoon, eh. 

ELY: Yes, oo, puwede. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Hindi ko naiiintindihan kung bakit ganiyan pa rin hanggang ngayon ang ating tindig dito sa usaping ito ganitong tayo iyong may hawak—tayo iyong nasa tama, eh, tayo iyong may hawak ng desisyon, at laging nakakalimutan iyon sa tingin ko. 

ELY: Iyon. At siyempre, humingi na raw ng paumanhin, ano, iyong may-ari ng iyong bumangga sa mga mangingisda dahil binisita pa iyan ng ating Bise Presidente, ‘di ba, at pero ano ba iyon, kapag nagpaumanhin, ibig sabihin sila ang may kasalanan? Inamin na? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, pero kailangan nating alalahanin, Ka Ely, dito, na ang humingi ng paumanhin hindi iyong gobyerno; ang humingi ng paumanhin iyong private daw na may-ari ng barko. Pangalawa, hindi dumiretso iyong tao, dinaan lang through the embassy. So iyong embassy ang nagre-report na, “Oh ito, humingi ng paumanhin”, etc. Pangatlo, wala pa ring pag-amin na ano, eh, na sila ang may kasalanan, eh. Aksidente daw, ‘di ba, iyon ang sinasabi nila, nabangga. At [pang-apat], at ito para sa akin ito iyong pinaka-matimbang, na hindi nila binanggit iyong kanilang sadyang pag-iwan na pagkatapos noong banggaan, iniwan nila iyong ating mga mangingisda sa dagat. Kung hindi nakahanap ng malapit-lapit na Vietnamese ship, eh, malamang hindi na natin nabalitaan ulit itong mga mangingisda nating naging biktima nitong naging banggaan na ito. At para sa akin, iyong hindi pagbanggit man lang noon at siyempre, walang pagkilala na mali iyong ginawang iyon, eh ang laking kakulangan iyon doon sa sorry na inaalok nila. 

Sa akin, dapat klaro dito na, oh ayan, mayroon nang bersyon ang Tsina. Sinabi na, “Ito iyong aming imbestigasyon, ito iyong aming naging batayan, ito iyong aming inaalok”, dapat tapusin din natin iyong ating sariling imbestigasyon at mayroon din tayong pantapat kung ano iyong hihingiin naman natin, ano iyong tingin nating tamang mangyari dito sa usaping ito. 

ELY: Ayon, danyos at siyempre, makita natin na dinidisiplina o pinarusahan din itong mga nakabangga. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama. At siyempre, ang unang-unang isyu pa rin diyan, eh anong ginagawa nila doon? Eh ‘di ba dagat natin iyon? Iyon iyon, eh. 

ELY: Tama. At bukod diyan, iyong prinsipyo diyan, Attorney, na halimbawa, aksidente mong nabangga, pero dapat hindi mo iniwan, ‘di ba.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama. Pundamental naman iyan sa kahit na anong aksidente. 

ELY: Kahit na sa lupa, ‘di ba, may nabundol ka o ano man—

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Hit-and-run. Hit-and-run iyon. 

ELY: Hit-and-run. May pananagutan ka kapag ganoon. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: At iyong nag hit-and-run, automatic siya ang ano, siya agad ang may kasalanan. Tinakbuhan mo, eh. 

ELY: Okay, samantala, mga kasama, oras na natin 9:31 in the morning. Ito, dito sa isyu ng GCTA. Bukas po ay magsasagawa ng imbestigasyon ang Senate Blue Ribbon Committee, at dito— Attorney, na-ano mo ba, na-check mo ba iyong batas talaga? Kasi ano ba talaga? Iyong heinous crime, o iyong gumawa ng karumal-dumal na krimen, sila ba ay pasok dito sa… para makinabang sa GCTA?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Mayroon na akong sinulat dito, Ka Ely, actually, na na-publish sa aking column online. Pero ang aking pagkakaintindi ay ganito: Madami kasing nagsasabi na Section 1 daw ng [R.A] 10592 ine-exempt o hindi isinasama sa coverage iyong mga nag-commit ng heinous crime. Totoo iyon, pero hindi para sa buong pag-compute ng GCTA. Kasi mayroong dalawang tipo ng GCTA na puwedeng i-grant, eh. Iyong una, iyong habang nililitis ka pa lang, hindi ka pa convicted, at nakakulong ka—iyong tinatawag natin na preventive detention—binibilang na iyon—

ELY: Kasama na iyon, eh.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Binibilang na iyon doon sa iyong computation ng iyong sentensiya. Ngayon, kung heinous crime iyong iyong ginawa, iyong preventive detention na iyon hindi ibibilang.

ELY: Ah, hindi kasama dapat. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Iyon iyong Section 1. Pero mayroong Section 3. Ito na iyong na-convict ka, na-sentensiya ka na, nasa Bilibid ka na. Pero per month na maayos iyong iyong asal, iyong good behavior kung tawagin—sumusunod ka sa mga patakaran, nagpa-participate ka sa mga programa noong BuCor, etc.—puwede ka pang dagdagan ng bawas doon sa iyong sentensiya. Ito iyong Good Conduct Time Allowance o GCTA na tinatawag.

Ngayon dito, walang ginagawang distinction. Kahit na ano iyong iyong naging kaso, kahit na ano iyong sentensiya sa iyo, puwede kang mag-avail dito, dahil ito ay itinuturing na incentive para sa mga nakabilanggo na mag-ayos sila habang sila ay nasa loob. 

So hindi iyon iyong isyu para sa akin, Ka Ely. Ang isyu dito, paano nag-qualify itong si Sanchez diyan sa GCTA? Kasi good behavior dapat iyan, eh. Ang dapat mangyari diyan, maayos, sumusunod ka sa patakaran. Eh dalawang beses nahulihan ng droga iyan sa loob, eh, ‘di ba? Tapos noong nagkaroon ng raid ulit noong 2015, 2014… hindi ko na maalala—2015—nahulihan iyan ng mga aircon, flatscreen TV doon sa loob ng kaniyang selda. Labag sa mga patakaran ng BuCor mismo. So ang katanungan dito: kung iyong isang tao mayroong ilang kaso na hindi siya sumusunod sa rules—at hindi lang hindi pagsunod sa rules, gumawa ng krimen, parang drug possession sa loob ng preso—paano nag-qualify iyan para sa GCTA? Tingin ko iyon ang kailangang masagot ng ating mga pamunuan dito sa BuCor at sa DOJ, kung paano, to begin with, itong si Sanchez ay na-consider para sa programang ito, ganoong hindi mo naman masasabing good behavior iyong isang taong gumagawa ng krimen.

ELY: Pero ang tanong dito, basta ang sinasabi kasi, iyong ibang paliwanag ng abogado, na basta’t sa heinous crime, ‘matic na hindi na kasama?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Hindi, Ka Ely. Hindi, eh. Ako, ang pagkaintindi ko sa [R.A.] 10592, kahit na heinous crime, puwede kang mag-avail ng GCTA—basta good behavior ka. Iyon iyong point, eh.

Nalulungkot nga ako dito, na ang nagiging focus, iyan na, parang sinasabi, “Lahat na heinous crimes, disqualified.” Hindi iyon iyong nakalagay sa batas, pero ngayon nilalahat nila. Tingin ko para pagtakpan iyong dapat itanong, which is “Bakit nag-qualify iyan? Eh may mga violations iyang si Sanchez?” Kasi alalahanin natin, hindi lang naman si Sanchez ang covered nito. Mayroon tayong libo-libong mga preso na maayos naman ang nagiging ugali sa loob, na ngayon nalagay sa pinsala iyong kanilang pag-qualify sa GCTA dahil sa buong usaping ito. At sana hindi naman iyon ang mangyari.

ELY: Kasi ang isa rin, parang nagka… parang naging mabilis iyong computation, iyong ruling naman ng Supreme Court diyan… Pero dito, kahit anuman, ano? Halimbawa sabihin natin na mukhang kasama ang sa heinous crime, pero mukhang nakalimutan nila, kasi ayon din sa ating pagre-research, Attorney, mayroon palang Department Order, na noon ay si Acting Secretary Caguioa, na kung saan kapag heinous crime, dapat dadaan sa Office of the Secretary ng Justice Department.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ibig sabihin hindi lang BuCor level. Iaakyat.

ELY: Re-review-hin dapat. Puwedeng tanggihan o aprubahan.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama, tama. 

ELY: Mayroon palang department order na ganoon, eh. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, tama.

ELY: Tungkol sa… basta heinous crime, ha.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sumusuporta lang iyon, Ka Ely, doon sa sinasabi ko kanina na maski heinous crime, covered—pero iyon nga, gaya nga ng sinabi mo, may proseso sa loob ng DOJ na kapag heinous crimes, hindi puwedeng sa level lang ng Director ng BuCor. Kailangan umakyat doon sa mismong pinaka-head ng DOJ, iyong Secretary of Justice, para matiyak na kapag heinous crime iyan, mare-review nang maayos. At tingin ko, kung ganoon nga ang nangyari dito, baka nahuli dapat iyong pagsama ni Sanchez doon sa listahan. Pero ngayon tinatanggi nila lahat na kasama, pero sinasabi ng pamilya na mayroon na daw napirmahan na release order. Hindi na natin alam ano ba talaga iyong totoo.

ELY: Masaklap dito, pati iyong mga akusado sa pagpatay sa Chiong sisters—

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Nakalaya na daw.

ELY: Yes, nakalaya na. At matindi diyan, mayroong mga drug lord, mga Chinese drug lord, ang nakalaya. Kasi alam naman natin ang sinasabi, ano, na adbokasiya at kampanya ng Duterte administration ay iyong numero uno, sa droga. Alam mo, nakikita ko, dapat kapag illegal drugs ang kaso mo, mas triple na higpit. Kasi iyon basta, “droga, naku, kampanya ni Presidente iyan”, “Chinese drug lord, naku, malabo iyan.” ‘Di ba? Mga ganoon.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama iyon. At tingin ko, Ka Ely, kaya talagang kailangan magkaroon ng malinaw na paliwanag ang DOJ at BuCor sa mga kasong iyan, iyong nahatulan ng pagkakakulong para doon sa rape-slay—

ELY: Pati iyong mga—

ATTY. BARRY GUTIERREZ: —paano nakalabas itong mga ito?

ELY: Pati iyong mga biktima ng kidnapping, kasi iyong mga Filipino-Chinese na naipakulong nila, tapos makakalaya na. Ang kinakatakot ng lahat, bukod pa sa iba pang biktima at mga testigo, baka buweltahan sila. Dahil ito ang magiging implikasyon niyan, ‘di ba? Halimbawa— Iyong mga Filipino-Chinese nga, kapag kikidnap, hindi na magsusumbong iyang mga iyan. Bayad na lang ng ransom, tapos kapag naikulong, baka makalaya, mabuweltahan sila. Iyan ang implikasyon.

Samantala, bukas, mayroon na tayong… mayroon akong nakuha na initial na report, Attorney. Mukhang si BuCor [chief] Faeldon, mukhang hindi a-attend bukas, pati si Secretary Guevarra sa Blue Ribbon Committee. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ah, talaga, ha? 

ELY: Oo, busy raw sila, eh. Parang hindi nila binibigyan ng importansya iyong imbestigasyon ng Senado. O umiiwas?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: O baka naman binubuo pa iyong kuwento?

ELY: [chuckles] Pero may balita ho diyan, ha, na si Pangulo nag-appoint na ng isa pang military man, ha, bilang BuCor deputy. Mukhang alam na natin mangyayari dito.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: [chuckles

ELY: Nag-ano na, eh. Mayroon na naman. Ito, si retired Lieutenant General—isang ano ito, isang Army general iyong ini-appoint ng Pangulo, so… Malamang, kung saka-sakali—kasi maraming nananawagan ngayon na, ano na, tanggalin pati sa puwesto itong si BuCor chief Faeldon.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Babalikan ko lang iyong sinabi mo, Ka Ely, iyong kung hindi sila pupunta sa hearing, puwede silang i-subpoena. In fact, kung hindi sila pupunta kahit may subpoena, puwede silang ipa-aresto. May mga nangyari nang ganiyan… Naka-subpoena na daw. 

ELY: Ay, may subpoena na ba? Ah, mayroon na? Kasi mayroon daw imbitasyon ang Canadian Embassy sa kaniya. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Naku naman. [laughter] Naku naman… Ito na siguro ang pinakamainit na isyu na hinaharap ng opisina niya sa kasalukuyan. ‘Di ba dapat ito ang i-prioritize niya?

ELY: Siyempre kung iyan ang ano… Naka-ano iyan… Siyempre nakasalang diyan ang mukha ng administrasyon, iyong alegasyon na napalaya iyong maraming mga convicted na kriminal, ano. Tapos siyempre, siya mismo may mga alegasyon sa kaniya, at hindi ito libre, ayon sa mga alegasyon. Diumano, mayroon ditong isyu ng korapsyon. Maganda na malinaw iyan.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: And sa akin, pangalan din niya iyong nakataya dito. So dapat magkaroon din ng kaunting pagkilala na kailangan ding humarap, para magkaroon ng pagkakataon na linisin iyong kaniyang pangalan. Kung mayroon talaga siyang maayos na paliwanag dito, iyon ang kaniyang iharap, ‘di ba?

ELY: Kaya nga, sa pangalan, apelyido niya, Faeldon, may mga paliwanag diyan bakit Faeldon.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: O, bakit?

ELY: Fail dito, fail doon. [laughter] ‘Di ba? So ayon. Okay, so abangan ho natin kung anong mangyayari. Pero ito, iyong binabanggit ko kanina, iyong na-appoint po ng Pangulo, si retired Lt. Gen. Milfredo Melegrito, bilang deputy director ng BuCor. At alam natin, kung saka-sakali, ito iyong senyales, ano. Itong retired Army general, senyales na magkakaroon ng revamp diyan sa BuCor. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ano kayang magiging relasyon nila, ano? Kasi si Faeldon, ‘di ba dating Marine captain, tapos ito, lieutenant general. Ano kayang magiging relasyon noon? 

ELY: Baka hindi na sila mag-abot. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: [laughs

ELY: Pero kung ikaw naman ang Pangulo, ‘di ba, o ikaw si Faeldon, dati kang nasa military—

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Pero si Director Faeldon, galing na iyan sa ibang ahensya, ‘di ba? 

ELY: Bureau of Customs.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo. Pangalawa na niyang ano ito…

ELY: Kaya nga mayroong binabanggit si Senator Ping Lacson, baka daw iyong tara system nalipat sa BuCor.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: [laughs]

ELY: Iyon ang mga puwedeng mga persepsyon. So iyon ho ang mga lilinawin, at magkakaalaman ho dito sa gagawing imbestigasyon ng Senado. So may subpoena na pala. 

Ang hinihintay ko diyan, Attorney, iyong listaha, eh, ng mga nakalaya.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo. Sino iyong mga pinalaya na?

ELY: Tingnan rin natin kung mayroon din bang pinalaya itong si Senator Bato? Naging BuCor chief iyan, eh.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, tama. Pagkatapos niyang maging PNP [chief].

ELY: Noong mag-retiro iyan bilang hepe ng Philippine National Police ay naitalaga bilang direktor, ‘di ba, hepe ng Bureau of Corrections. Tapos iyon na, tumakbo nang senador, ‘di ba? So iyon, malaman natin kung sa kaniyang panunungkulan, mayroon bang napalaya rin na mga kontrobersyal…

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Pero hindi mo rin maiwasan, Ka Ely, na mayroong kaduda-duda dito. Kasi naalala niyo, noong isang araw pinatay naman iyong empleyado ng BuCor, na siya iyong may hawak ng mga records, ‘di ba? Iyong head ng kanilang records office. Pinatay sa tapat ng bahay. So para talagang kagulat-gulat at kataka-taka iyong lahat na nangyayari dito.

ELY: Baka ano ha, baka magkasunog diyan. [laughs]

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, ‘di ba? Susunod sunog.

ELY: Iyong mga dokumento, baka magkasunog, ingatan niyo na. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Grabe. 

ELY: Ingatan niyo na iyong mga records at baka magkasunog diyan po sa pinaka-admin office ng BuCor… 

At marami pa tayong mga isyu na pag-uusapan. Ito, anong tingin mo dito, iyong “Designated Survivor” bill? Madalas manood ito siguro sa Netflix.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Inamin naman ni Senator Ping, eh, na ang inspiration niya iyon “Designated Survivor” sa Netflix.

ELY: Pero mayroon daw isang batas sa ating Konstitusyon?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo. Tama naman—

ELY: Parang magsisilbing enabling law ito, eh.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sinasabi sa ating Konstitusyon kasi na pagkatapos ng— Kung may mangyari man sa Presidente, ang papalit Vice President. Kung hindi sila puwede pareho, ang Senate President. Kung hindi sila puwedeng tatlo, Speaker. Tapos pagkatapos noon, kailangan namng magpasa ng batas ng Kongreso doon sa magiging order of succession. Pero sa totoo lang, Ka Ely, mayroon tayong batas sa kasalukuyan, Republic Act 181—1947 pa.

ELY: Ah, mayroon?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Mayroon. Ang sinasabi lang doon, magko-convene ang Kongreso at Senado, in joint session, magbobotohan sila.

ELY: Hindi, kung saka ngang lahat na, pati mga congressman.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Iyon ang wala tayo.

ELY: Kasi halimbawa, mga kwentuhan lang ito, SONA, lahat nandoon, eh. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Iyon ang wala tayo. Sa US kasi— Sa US mayroon silang Presidential Succession Act. So doon, pagkatapos ng Bise Presidente, may 17 mga opisyal na nakabanggit, in order, kung sino iyong papalit. So una, Speaker, tapos Senate President Pro-Tempore, tapos Secretary of State. Sa dulo, number 17, Secretary of Homeland Security. So may order, ‘di ba?

ELY: Sa atin hindi malinaw, eh.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Pero ang problema dito sa dalawang panukala, kay Senator Ping at kay Congresswoman Precious Hipolito-Castelo—na actually co-parent ko sa Ateneo iyan… Ang problema hindi sila nagpo-provide ng listahan. Walang order. 

ELY: Magulo iyon.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Kay Congresswoman, ang sinasabi niya presidente ang pipili galing sa Gabinete. Iyong kay Senator Ping, ang sabi niya, iyong pinaka-senior na senador, iyong pinakamahabang termino. Ang problema, baka lima silang ganoon, mag-aaway-away pa sila. Pangalawa, kung hindi iyon, pinaka-senior na House member. Ganoon din iyon. Tapos ang pangatlo, pipili din ang presidente. 

Sa akin, wala namang problema na magkaroon tayo ng ganiyang batas. Tama naman iyong maghanda tayo para doon sa hindi natin inaasahan, ‘di ba? Pero dapat hindi iniiwan sa Presidente iyon. Magtakda na tayo.

ELY: May batas na.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: May batas na. 

ELY: Iyong mga posisyon na ito, puwedeng maging—

ATTY. BARRY GUTIERREZ: In fact, noong panahon ni President Quezon, gumawa siya ng batas diyan. Naka-specify doon kung sino iyong magsa-succeed, in order: Secretary of the President, ganiyan, Secretary of Interior. Sunod-sunod iyon, kung sino iyong papalit kung sakaling may mangyari. Ako, iyon iyong inaasahan kong makita dito.

ELY: Sana idetalye na. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Idetalye na nila paano, para walang away. Kasi doon sa “pagbobotohan natin,” o pipili—

ELY: Saka mahirap iyon, kung sinong pinakamatagal, magko-compute na naman tayo. Baka magkadayaan na naman sa computation.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Saka kung pareho iyong haba ng termino.

ELY: Oo, halimbawa, “naka-apat na termino ako sa Senado.” Pabalik-balik lang. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Medyo magulo iyon. Better talaga na itakda na sino iyong may hawak ng opisina at ano iyong kaniyang ranking, kumbaga, sa order of succession.

ELY: Kasi ito, kung sakali na hindi natin inaasahang magkaroon, ‘matic mayroon na kaagad.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Hindi napuputol. Mayroon laging in-charge. 

ELY: Opo.. Okay, so iyong dito sa “No Homework”. Alam mo ang bigat ng problema ng mga Pilipino ngayon, ano? CR, homework. Sana malampasan nating mga Pilipino ito… Itong sa No Homework bill?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ako naman, Ka Ely, baka naman mayroong batayan iyong sinasabi nila, pero ang nagulat ako dito, bakit umangal kaagad iyong mga organisasyon ng mga teachers? Parang hindi sila nakonsulta yata. Parang bago hinain itong panukalang ito parang hindi nagkaroon ng maayos na konsultasyon sa mga grupo ng teachers.

Sa akin naman, tama naman na pakinggan natin ang mga nanay, ang mga magulang, iyong mga bata. Pero sa dulo, kailangan din nating bigyan ng boses ang ating mga guro. Kasi sila naman ang talagang nakatutok diyan, eh.

ELY: Pero ikaw, pabor ka ba na may homework o wala?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Siyempre lumaki tayo, Ka Ely, sa panahon na mayroon talagang homework. Nakatulong iyan.

ELY: Siguro puwede iyong ini-implement ngayon ng DepEd na iyong kapag weekend. Iyon, puwede siguro iyong Biyernes wala nang homework. Iyon siguro, pero iyong ibang araw, para tutok din iyong mga estudyante. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Saka tingin ko kahit paano natuturuan maging independent at gumawa ng trabaho kahit walang nagsu-supervise… Mamaya, Ka Ely, iyong ating bisita—

ELY: Itanong natin.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Itanong natin.

ELY: Okay, isa pang isyu, ito, iyong mukhang puwedeng mag-participate na si Senator Leila. Ano iyan, teleconference.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Actually maganda kung matuloy na talaga iyan, Ka Ely. Kung titingnan natin iyong record ni Senator Leila, kahit na nakakulong siya nang halos tatlong taon na, habang siya ay miyembro ng Senado, kahit nakakulong ang daming naipasang batas, eh. Iyong pinakahuli nga, iyong landmark legislation na institutionalization ng 4Ps. Dati kasi iyang 4Ps program, ano lang iyan, executive order lang iyan, utos lang iyan sa DSWD. Ngayon naisabatas na. So matitiyak nang itutuloy kahit sino pa ang maupo sa administrasyon. So sa akin, ang laki ng kontribusyon ni Sen Leila, at sana mabigyan nga siya ng pagkakataon na makilahok, kasi makakadagdag iyan sa antas ng usapan sa Senado. At tingin ko malaki ang pangangailangan ng Senado na maiangat iyong antas ng usapan kahit paano.

ELY: Iyong huling isyu natin iyong Malasakit Center. Gustong paimbestigahan ni Congressman Edcel Lagman, at ang binabanggit niya kasi, hindi malinaw talaga dito ano ba talaga ang intensyon nito, itong Malasakit Center, kasi ang ginagamit din iyong ibang empleyado ng ahensya ng gobyerno. So may mga nagtuturing dito na, parang, technical malversation.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama. At hindi kasi klaro dito ano ang nadadagdag sa Malasakit Center. Kasi parang ang sinasabi ni Congressman Lagman, sa aking pagkakaintindi, maraming mga tao na ang naging karanasan nila, pupunta sila doon, hindi naman sila matutugunan agad, ibabato rin sila doon sa ibang ahensya. Dahil hindi siya naging one-stop shop—kasi okay siya kung one-stop shop kasi magpunta ka doon, lahat ng mga ahensyang kailangan mong kuhanan ng pirma nandoon, pag-alis mo tapos na, ‘di ba? Ito, hindi eh. 

ELY: Bibigyan ka lang ng referral letter.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Referral. Tapos pupunta ka rin ulit doon sa ibang opisina. So anong… anong naidagdag noon? Saka gaya ng nabanggit niyo, kung nag-divert ka ng ibang empleyado galing sa ibang ahensya para lang mag-refer, anong tulong na naidulot noon?

ELY: Siguro maganda talaga na ito ay imbestigahan, kasi binabanggit nga—banggitin na natin, si Senator Bong Go, siya talaga iyong ano niyan, nanguna diyan sa Malasakit Center. Para daw ho iyan sa mahihirap. Pero Senator, ito naman ako bilang matagal nang broadcaster, marami na pong nagsabi na mga politiko, mga opisyal po ng gobyerno, na sila po ay makamahirap. Pro-poor lahat ng kanilang programa. Pero pinagnakawan po ang taumbayan, eh. ‘Di ba marami nang nakulong na mga ganiyan. ‘Di ba, Attorney? “Hindi, makamahirap kami!” Pero biglang nalaman natin ang daming ninakaw na pera ng bayan. 

O sige, dito na tayo sa Istorya ng Pag-asa! [laughter]

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Pag-asa naman. Pag-asa naman ang pag-usapan. 

ELY: Dito tayo sa may mas pag-asa. So maganda siguro, mag-linaw lang, wala tayong alegasyon na mayroong anomalya diyan—

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Wala.

ELY: —sa Malasakit Center. Pero mas maganda, sige, linawin na lang, para kung malinis naman ang intensyon, okay, at mapahiya iyong mga nagdududa. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Laging… Ito nga, iko-quote ko si VP dito. Sa akin, lagi naming sinasabi, kung walang tinatago, dapat handang humarap.[END GAP 1]

ELY: Oras ho natin, 9:50 a.m. at sa pagkakataong ito, Attorney, ay narito na iyong ating INP guest. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Okay, Ka Ely. Ang ating bisita ngayon para sa Istorya ng Pag-asa portion ng ating programa ay si Ma’am Jinabelle Prieto. Si Teacher Jing, isang beterano nang teacher ng elementary. Grade 1 po, ‘di ba po?

JINABELLE PRIETO: Grade 6.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Grade 6 na ngayon. Grade 6 na ngayon at founder ng Project ARAL.

JINABELLE PRIETO: Yes po. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: So Ma’am Jin, kuwento naman po kayo. Ano po itong Project ARAL?

JINABELLE PRIETO: Itong Project ARAL ay isang proyekto, adbokasiya ko upang magbigyang pag-asa ang mga bata na maipagpatuloy ang kanilang pag-aaral at magkaroon ng magandang kinabukasan. Dahil 16 years na akong nagtuturo sa pampublikong paaralan, napapansin ko na ang mga bata nag-e-enrol lang, unang linggo hanggang maka-isang buwan, okay iyong kanilang pagpasok sa paaralan, pero unti-unti na ang kanilang pag-absent at tuluyan nang hindi pagpasok.

So inalam ko kung ano ang problemang iyon at nakita ko ang mga problema na talagang kailangan ako. Kailangan ko silang tulungan dahil sa pinansiyal na pangangailangan dahil ang mga batang ito ay produkto ng ano, eh, ng broken families and isa pa iyong sa drugs. At kahirapan na rin. 

ELY: Kahirapan.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: So ano po ang pinakamalalaking problema po dito na na-identify po niyo at sinusubukan po ninyong tugunan dito po sa Project ARAL?

JINABELLE PRIETO: Iyong kanilang financial.  

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Financial po talaga?

JINABELLE PRIETO: Oo. Kasi wala talaga—libre naman ang pag-aaral sa pampublikong paaralan eh kasi ang ating gobyerno ay may iba’t ibang proyekto para dito. Pero iyong everyday na allowance nila at baon para sa recess, talagang kailangan nila iyon. Although may feeding program naman pero ito kasi, eh, naka-ano lang, limited para sa mga indigent, ganoon. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: So ano po ang nagiging aktuwal na intervention na binibigay? Mayroon po ba silang allowance na natatanggap?

JINABELLE PRIETO: Everyday, oo. Ako ang nagbibigay.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Saan po nanggagaling iyong pondo po ninyo?

JINABELLE PRIETO: Sa akin. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sa inyo po mismo?

JINABELLE PRIETO: Sa akin.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Grabe, ah! ‘Di ba? Hindi po ba mabigat iyon?

JINABELLE PRIETO: Hindi naman kasi sa ngayon seven pa lang iyong mga bata ko na adopted o iyong beneficiaries ko kasi iyon pa lang din ang kaya ng aking resources para ma-i-share sa mga batang ito.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Wow. 

ELY: Okay. So maganda ho ito ano, at talagang marami sa ating mga kababayan lalo sa mga public school, eh, iyan ang madalas na problema. At dahil sa kahirapan iyong ibang mga bata, bukod sa hindi nakakakain bago umalis ng bahay, iyong iba malayo talaga tapos walang allowance, Attorney, ‘di ba, teacher? So iyan ang mga dahilan din dahil talagang tatamadin ang mga bata, eh. 

JINABELLE PRIETO: Oo. 

ELY: Iyong mawalan ng amor, gana sa pag-aaral. 

JINABELLE PRIETO: Oo. Kasi base doon sa aking—kasi nagmomonitor ako, eh—base doon sa aking pagpunta sa kanilang komunidad, nagkakaroon ako ng home visitation at saka interview sa kanilang mga magulang, iyon talaga iyong pangunahing dahilan kung bakit hindi sila nakakapasok at hindi nila naipagpapatuloy ang kanilang pag-aaral.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Kumusta naman po iyong mga naging miyembro po ng programa ninyo? Ano po iyong epekto doon sa kanilang…

JINABELLE PRIETO: Ang epekto nito sa aking mga beneficiaries, naging motivated silang pumasok everyday. Nakikita ko kasi every day nagbibigay ako ng baon sa kanila. Kapag hindi ka pumasok, siyempre wala silang baon, hindi ko sila mabibigyan. Everyday pumapasok sila at base doon sa kanilang mga grado, tumataas naman ang kanilang mga grado. At siyempre nagkakaroon din ako ng iyong heart-to-heart na pakikipag-usap sa kanila. Nabibigyan ko sila ng pag-asa. Nabibigyan ko sila ng pag-asa para sa… para maabot iyong kanilang mga pangarap sa buhay. 

ELY: Ayon, opo. Pero dito ho iyong mga sumusuporta sa inyo at iyong mga nakikinig ho sa atin ngayon nationwide, tumatanggap po kayo ng mga donasyon, ano?

JINABELLE PRIETO: Yes po. Tumatanggap po ako.

ELY: So papaano ho ito at siguro iyong mga ating mga kababayan na magmamagandang-loob—ang ganda ng intensyon dito, Attorney, eh.

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, ‘di ba, at saka direktang tulong talaga sa mga bata. 

JINABELLE PRIETO: Direkta po.

ELY: So papaano ho ito, at iyong mga ganiyan—may gustong tumulong sa donasyon, tapos mayroon kayong feeding program, ano? Papaano ho?

JINABELLE PRIETO: Iyong feeding program ko kapag nagta-travel kami ng husband ko sa iba-ibang lugar sa Pilipinas. So nagkakaroon ako ng one day na pakikipag-ugnayan doon sa community. So para magkaroon naman ito ng magandang ano sa akin, hindi lang ako nag-explore doon sa iba-ibang lugar na pinupuntahan at magkaroon ng magandang—kumbaga ma-inspire ko rin ang iba-ibang tao doon sa community, nagbibigay ako ng feeding program or nag-she-share ng mga school supplies o iyong mga kailangan ng bata. 

ELY: Ayon, opo. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sana nga mas madami pang ma-encourage na sumuporta nga dito sa Project ARAL ni Ma’am Jin dahil pito, may epekto na kahit papano. Sana madagdagan pa lalo, ‘di ba?

JINABELLE PRIETO: Sana. 

ELY: Saan po ba itong Francisco Benitez Elementary School?

JINABELLE PRIETO: Sa Solis po, under po ng DepEd Manila. 

ELY: Ah. Solis, Tondo.

JINABELLE PRIETO: Oho.

ELY: Ay, ang daming bata po talaga diyan. 

JINABELLE PRIETO: Opo, marami. 

ELY: Pero ano ho ba ang mga pangkaraniwang problema ng mga bata? Kasi iyong ano, kahirapan na lang ho talaga—

JINABELLE PRIETO: Broken families. 

ELY: So hindi nagagabayan ng mga magulang? 

JINABELLE PRIETO: Hindi nagagabayan. At unang-una, iyong natamaan din doon sa, iyong mga, sa drugs. So iyong head of the family noon, may…syempre kapag hindi kaya suportahan ang pamilya, so hindi talaga kayang maipagpatuloy iyong pag-aaral.

ELY: Kasi bagama’t libre na, walang matrikula iyan, pero iyong pang-araw-araw na gastusin ng bata…

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Pamasahe, pagkain, siyempre. 

ELY: So iyon na iyong ibibigay niyo, siguro mas maganda para lumawak pa ito, mas madami ang matulungan, Attorney, ‘di ba. 

JINABELLE PRIETO: Oo, makipag-ugnayan lang sila sa akin. Kasi, nandito naman ako, eh, bukas tumanggap ng kanilang mga tulong o suporta, kasi iba-iba naman ang pangangailangan ng ating mga bata. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ano pa ang mga plano niyo para i-move forward itong Project ARAL, mapalaki, at kung mayroon ba kayong nakaplanong mga bago pang gagawin o papaano mas madaming tao ang makaalam.

JINABELLE PRIETO: Kaya po ginawa ito, kaya sumali ako doon sa Bato Balani, para malaman ng iba pang tao na puwede silang tumulong. So ang plano ko dito mas madami pa iyong mga batang matulungan kasi nag-ano ako, eh, nag-monitor ako doon sa school namin, marami pa talagang kailangan na mga bata ma-adopt, so limited lang iyong resources ko. So humahanap ako ng mga donors, para sa mga batang ito. Para mas dumami ang matulungan at mabigyang pag-asa. 

ELY: So ano ito, parang foundation na parang gagawin? Dapat binuo niyo na kasi na parang—

JINABELLE PRIETO: Adbokasiya ko po kasi ito bilang guro.

ELY: Pero, Attorney, kapag ganito kasi, ‘di ba sa batas iyong ibang, iyong malalaking kompanya, kasi may CSR sila ‘di ba, pero kinakailangan may resibo, mga… kasi sa foundation kailangan kumpleto. 

JINABELLE PRIETO: Opo, under naman po ng aming school iyan, so sa school po talaga. Hindi ko naman po directly sa akin. Under po ng sa paaralan pa rin po namin.

ELY: Kasi may mga ganiyang multinational, Attorney, ano na mga kumpanya, na talagang mayroon silang mga budget para sa ganiyan na tumulong eh. Kasi parang ano sa tax din iyan, ‘di ba?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Oo, tax deduction. Tama tama. 

JINABELLE PRIETO: At sa paaralan namin po kasi, kapag nag-donate ka, mayroon din kaming ano iyong tinatawag na mga stakeholders, so magkakaroon kami ng pirmahan, iyong MOA. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Okay. 

ELY: Okay, ano po puwedeng kontakin sa inyo? Baka may nakikinig sa atin ngayon, lalo na po sa iba’t ibang panig ng bansa na gustong tumulong sa mga ganitong adbokasiya. 

JINABELLE PRIETO: Sa mga gusto pong tumulong sa mga bata na nangangarap na makapagtapos at mabigyan ng magandang kinabukasan, makipag-ugnayan lang po kayo sa akin. Ako po ang magiging coordinator ng project na ito, at ako din naman ang gumawa sa project na ito, so makakaasa po kayo na lahat ng inyong tulong ay directly po na mapupunta sa mga bata. 

ELY: Ano po iyong mga contact numbers? 

JINABELLE PRIETO: Ang contact number ko po, 09566585792. O hindi kaya, ang Francisco Benitez Elementary School, 134 Solis St, Tondo, Manila. Under DepEd Manila po. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Okay, si Ma’am Jinabelle Prieto po iyan sa Francisco Benitez Elementary School. 

ELY: Okay, so sa panghuli isang tanong—payag ho ba kayo na walang homework?

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Sa homework. [laughs] Kayo po ang eksperto dito. Kami po ni Ka Ely, dumaan lang kami sa elementary pero hindi po kami nagturo. 

JINABELLE PRIETO: Ako po ay laking homework din, kasi iyong pagiging responsable kasi doon po…

ELY: So bilang isang teacher, malaki po ang naitutulong ng homework? 

JINABELLE PRIETO: Yes po. Kasi ito iyong follow-up, eh. Lesson. 

ELY: So, Congressman Alfred Vargas, oo, ayon kasi maganda dapat ang tinatanong dito mismo sa mga stakeholders. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Tama! Sinabi ko nga sa iyo, Ka Ely, dapat isa sa mga una talagang kinonsulta dito, mismo iyong mga teacher, magulang, tama iyan. 

JINABELLE PRIETO: Kami po ay sumusunod lang, at kami, ang layunin namin ay mabigyan ng magandang kinabukasan ang mga bata at iyong magiging responsible sa buhay. 

ELY: Iyon, opo. Kasi iyong iba siguro, sila Congressman Alfred Vargas, matalino siguro ang anak niya at may sariling tutor. [chuckles] 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ikaw talaga, kaibigan ko iyon, ha. [laughs]

ELY: Hindi, kaibigan ko din iyon. Kaibigan natin iyon. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Ako, naiintindihan ko naman iyong layon nila dito, eh, na syempre family time, pero sa akin, importante ang family time, pero gaya nga ng sabi ni Ma’am Jin, importante rin iyong responsibilidad. 

ELY: Pero ako, pabor ako, Attorney, iyong siguro weekend. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Bawasan?

JINABELLE PRIETO: Oo, puwede namang sigurong—

ELY: Hindi wala talaga. Kapag Friday, wala na, siesta.

JINABELLE PRIETO: Pero hindi kasi kayang gawin lahat ng bata sa loob ng paaralan, eh. Kasi limited iyong time. 

ELY: Okay, Teacher, salamat po sa inyong oras dito sa DZXL RMN BISErbisyong LENI, salamat po. 

JINABELLE PRIETO: Thank you po.

ELY: Okay, Attorney, paalam tayo. 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Maraming salamat, Ka Ely, at maraming salamat sa ating mga tagapakinig at sa ngalan ni VP Leni na ngayon ay kasulukuyang may mga engagements sa ibayong dagat, sana patuloy tayong sumubaybay dito sa BISErbisyong LENI para sa talakayan ng mga issue at itong mga magagandang kwento, tulad ni teacher Jin, na kita naman natin na malaki ang naitutulong sa mga bata sa kanyang eskwelahan. 

ELY: Okay, maraming salamat, ayan po si Atty. Barry Gutierrez, ang tagapagsalita ng ating Bise Presidente Leni Robredo. Ako pa rin ho ang inyong radyoman Ely Saludar, hanggang sa susunod na BISErbisyong LENI sa RMN. 

– 30 –