Tambalang KJ on DZRH News Television 
Hosts: Karen Ow-Yong and Jana Abejero

KAREN OW-YONG: Good morning, Attorney Barry! 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Good morning, Karen. Good morning, Jana. Kumusta kayo? 

KAREN OW-YONG: Yes, okay lang po. Ito, nilalamig pero—[laughs]—dahil sa weather po siguro. Pero ito po, napakainit na naman po ng mga usapin po noong mga nakaraang araw, Attorney Barry. Pero bago po iyan, kumustahin po muna natin si Vice President Leni Robredo. How is she doing? Ano po ba iyong mga activities na kaniyang pinagkakaabalahan for the past few days? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Busy-ng-busy na naman si VP Leni at noong nakaraang linggo, 7th death anniversary ng kaniyang yumaong asawa, si Secretary Jess. So nasa Naga siya para mag-lead noong mga activities na nagko-commemorate ng death anniversary ni Sec. Jess. Pero ito, pagkatapos noon bumalik na ulit siya sa Manila at tuloy-tuloy na ulit ang mga meeting at mga iba-iba pang mga activities. Pangunahin dito iyong kaniyang Angat Buhay program na matagal nang tinutulak mula noong siya ay naupo. 

KAREN OW-YONG: Ayan, so parang walang pahinga si Madam VP Leni, ano. Kapag weekend po ba, umuuwi rin po ba siya sa Bicol para makapagpahinga, i-check iyong kaniyang mga kababayan doon? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Hindi, eh. Kasi nga maski weekend, may trabaho si VP, kapag Sabado o Linggo may speaking engagements. And of course, kapag Linggo ng umaga, nandito siya para mag-host noong kaniyang radio program. Kaya talagang literally, seven days a week nagta-trabaho si VP Leni. 

JANA ABEJERO: Sipag, ano. At kahit sobrang busy ng ating Bise Presidente ay nagbigay siya ng kaniyang pahayag tungkol dito sa pag-uusapan natin, Attorney Barry, na SOGIE o Sexual orientation and Gender Identity Expression Equality Bill. 

KAREN OW-YONG: Haba. [laughs]

JANA ABEJERO: Oh, ‘di ba. I-refresh po natin iyong minds ng ating mga kababayan: ano ba ang posisyon ng ating Vice President sa usaping ito? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Mula pa noong siya ay miyembro ng 16th Congress, si VP Leni ay sumusuporta dito. In fact, noong siya ay congresswoman ng third district ng Camarines Sur, isa sa mga naging principal author nitong panukalang batas na ito dahil simula pa noong siya ay tumatayo bilang isang human rights lawyer sa SALIGAN, naniniwala talaga si VP Leni sa dapat pagkakapantay-pantay ng iba’t ibang kasarian at lalo na dapat na tumitindig tayo laban sa diskriminasyon batay dito sa ganitong klaseng kasarian. So, tinutulak ni VP Leni mula noong siya ay kongresista, na maipasa nga itong SOGIE bill dahil ito ay isang panukala na magsisikap na bigyang proteksyon ang mga ating kasama na LGBT kung sila ay maging biktima ng diskriminasyon batay sa kanilang sexual orientation o gender identity. 

KAREN OW-YONG: Napakatagal na pala nito, ano. Noong congresswoman pa si VP Leni ay pinupursige na niya po ito. Pero nagkakaroon po kasi ng mga, sabihin na natin, mga balakid, ano, Attorney Barry Gutierrez. Isa na rito iyong sinabi po ni Senate President Tito Sen na ano bang, and we quote iyong sinabi niya na, “No chance”, na ito ay maging—o isa-batas dahil nga po ang… baka ma-transgress niya—o hindi baka ma-trespass niya, ayon po—iyong iba pang mga karapatan like women’s rights or human rights, iyong mga ganoon po. So ano po ba ang naging reaskyon ni VP Leni dito, Sir? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Well, sang-ayon talaga ako sa iyo, Karen, na napakatagal na nitong panukalang ito. In fact, bago pa lang pumasok sa Kongreso si VP Leni—sabay kami—almost 16 years na iyong batas na iyon na nakabinbin sa Kongreso kaya halos dalawang dekada na itong pinaguusapan. Hindi naman nakakagulat, actually, na nag-protest ng ganiyang posisyon si Tito Sen. Sa kasaysayan nitong batas na ito, madami talaga sa miyembro ng Senado at Kongreso ang nagpapahayag ng kanilang—hindi naman pagtutol, pero mayroon silang mas ikinababahala dito sa bill na ito. 

Pero dati pa naman, ang aming pananaw dito ay kaunting paliwanag lang. Kailangan lang maintindihan talaga na ito ay isang batas naman na hindi naglalayong basagin ang karapatan ng nino man. Bagkus, ito ay isang panukala nga na nagsisikap lamang na bigyan ng proteksyon itong ating mga kababayang LGBT kung sila ay magiging biktima ng diskriminasyon. Unahan na natin, hindi ito nagbibigay ng bagong karapatan; lahat naman tayo mayroong karapatan na tratuhin nang patas, lahat naman tayo mayroong karapatan na hindi maging biktima ng diskriminasyon. 

So ginagawa lang malinaw na kung ikaw ay talagang idi-discriminate o mayroong mga ide-deny sa iyo na iyong karapatan at batay itong denial na ito sa iyong sexual orientation or gender identity, mayroon ka dapat na maging remedyo sa ilalim ng batas. So iyon ang sinisikap punuin na kakulangan ng panukalang ito. So, siguro kaunting paliwanag lang dahil hindi talaga ito naglalayong lumabag ng karapatan ng nino man at hindi ito nagke-create ng panibagong karapatan para sa anong grupo man. 

JANA ABEJERO: Sir, Attorney Barry, para lang po—sabi niyo nga, eh, parang hindi naman ito mga bagong karapatan—ano ba iyong mga key points? Puwede ba kayong magbigay ng ilang mga provision under SOGIE bill na magiging benepisyo noong mga nasa LGBT community? Ano po ba iyong mga specific na mararanasan nila kapag may SOGIE, kapag naisabatas ito? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Halimbawa, lahat naman tayo may karapatang, halimbawa, makakuha ng trabaho, ‘di ba malinaw naman iyon? Halimbawa iyon, kung nag-a-apply ka sa trabaho at ide-deny ka, kung halimbawa hindi ka iinterbyuhin at ang batayan nito ay dahil ikaw ay miyembro ng LGBT community, maari kang magsampa ng kaso sa employer o prospective employer na lumabag sa karapatang iyon. Kung halimbawa naman ikaw ay humihiling ng serbisyo sa gobyerno at lahat naman tayo ay may karapatang humiling ng serbisyo sa pamahalaan, kung ide-deny iyong pagbibigay ng service sa iyo dahil ikaw ay miyembro ng LGBT community, ano iyon, mayroon kang remedyo at puwede kang magsampa ng kaso para dito. 

So, hindi ito magke-create ng new rights kasi iyon iyong kinakatakot ng marami, ano, na madadagdagan o lalagpas pa iyong karapatan ng mga miyembro ng LGBT community kaysa doon sa hindi. Pero para lang malinaw, hindi ito ang layon ng batas na ito. Nagsisikap lang ito na magbigay ng remedyo sa kanila kung sila ay magiging biktima ng ganoong klaseng diskriminasyon. Dahil sa kasalukuyan, although mayroon tayong mga medyo general provisions sa ilalim ng Civil Code, hindi ganoon kalinaw. At sa karanasan mismo ng mga LGBT community na naging biktima ng ganitong klaseng diskriminasyon—hindi pinapapasok sa restaurants o tinatanggal sa trabaho o hindi man lang pinapapasok sa trabaho—nahihirapan silang maghanap ng puwedeng maging remedyo, kung anong kaso ang isasampa. At dahil dito, nababawi iyong kanilang karapatan tulad ng nino mang mamamayan ng ating lipunan. 

JANA ABEJERO: Ayon, mabuti, Ms. Karen, nalilinaw natin iyong iba pang mga nasa ilalim nitong SOGIE bill dahil, Attorney Barry, madalas, Ms. Karen, ‘di ba, sa social media nakikita natin iyong mga komento na masyaso dawi silang entitled, o kaya masyadong sumosobra. Ganiyan iyong mga usually na mga comment ng netizens natin na nagbabase lamang doon sa naging insidente kay Gretchen Diez. Parang sakop na kaagad iyong buong SOGIE bill. 

KAREN OW-YONG: So ito nga, Attorney Barry Gutierrez, ano, naging napakalaking isyu, nabanggit ito ni Bes Jana, iyong isyu ng CR na nangyari kay Gretchen Diez. Isa siyang miyembro ng LGBTQ community at naging—sabihin na natin, aminin natin, marahas, ano, iyong pagtrato sa kaniya sa pagpasok niya doon sa CR ng pambabae. So naging napakalaking usapin pala nito. So sabi nga namin ni Bes Jana kanina, Attorney, for some, it’s just a CR pero for others, it represented so much, ano. So ano po ba ang opinyon naman o ang say, ang naging reaksyon ni VP Leni diyan? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Well, ang hirap kasing mag-zero in doon sa specific incident na iyon dahil sa, iyon nga, sa nabanggit niyo, ang dami ng may mga opinyon diyan at kumbaga, lumaki nang sobra at lumagpas-lagpas na doon sa isyu na talagang pinagmulan—iyong naging alitan nitong janitress nga ng Araneta at nitong si Gretchen. Pero simple lang naman ang ating pananaw dito at ito din iyong layon ultimately ng SOGIE bill, baka kailangan nating matuto siguro ng respeto siguro sa isa’t isa. At alam naman natin na sa ating lipunan, iba-iba ang kasarian, iba-iba ang sexual orientation, iba-iba ang gender identity ng mga iba’t ibang tao, at hindi dapat maging balakid iyon na magkaroon tayo ng respeto sa isa’t isa. Hindi naman natin sinasabi na kailangang, ano ito, lagi tayong magkasundo kung tungkol sa kung anong tama o mali, pero ang sinasabi natin dito, respetuhin natin iyong mga choices na ginagawa noong mga iba’t iba nating mga kababayan. At sa ating pakikitungo sa kanila, hindi dapat tayo—hindi dapat nauuwi sa masamang pag-trato—o mas malala pa—magiging outright na discrimination dahil lang hindi tayo sumasang-ayon sa kanilang mga choices sa buhay o choices sa pamumuhay. 

So iyon lang naman ang simpleng mensahe o simpleng espiritu na nag-a-animate nitong SOGIE bill at sana nga, doon sa mga—kung ito ay mapapalakas natin sa loob ng ating lipunan, sa ating kultura, ay maiiwasan iyong mga ganoong klaseng mga insidente tulad nung nangyari nga doon sa kay Gretchen Diez. At umaasa kami na unang hakbang itong pagpasa ng SOGIE bill sa pagpapatatag ng mas matibay na kultura ng respeto para sa lahat ng ating mga kababayan. 

KAREN OW-YONG: Attorney Barry, nag-react din ba ang ating Vice President hinggil naman sa sinabi ni Tito Sen na puwedeng dumiretso o mag-resulta naman sa pagsusulong ng same-sex marriage naman itong SOGIE bill, parang iyon na iyong kasunod noon? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Well, lagi naman—actually, noong mga diskusyon sa Kongreso dati tungkol sa SOGIE bill, iyan lagi ang nire-raise nila. Pero talagang kahit bulatlatin mo iyong buong teksto nitong panukalang batas na ito, walang sinasabing ganiyan. In fact, sa maraming public hearing sa aking pagkakaalala, iyong mismong mga advocate na nagtutulak na nang matagal nitong SOGIE bill, sila mismo nagsasabi na wala kaming balak na isulong ang same-sex marriage batay dito sa pagpasa ng SOGIE bill. Ang hinahanap lang namin dito, magkaroon ng paraan kung saan puwedeng magkaroon ng remedyo kung malalabag iyong ating karapatan.

So sa tingin ko, iyong usapan ng same-sex marriage, wala pa talaga iyan sa mesa. Medyo mahaba-haba pang diskusyon iyan, at hindi sana ginagamit iyan na dahilan para maging balakid dito sa pag-uusap sa SOGIE bill na napakaklaro naman talaga ng intensyon at wala naman talagang kinalaman doon sa same-sex marriage na kanilang binabanggit. 

KAREN OW-YONG: Attorney Barry, itong SOGIE bill, umabot siya nang hanggang third and final reading, ano, sa Kongreso. Pero nahihirapan po ang… nahihirapan po siya na umusad naman sa upper house sa Senate. What do you think is the best step? Ano ba iyong dapat pang gawin para umusad po ito? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Well, una, tingin ko talaga kailangang magkaroon nang mas maayos na usapan at paliwanagan kung ano talaga ang laman nito. At tingin ko naman, bukas ang ating mga senador—kasama na si Senate President Sotto siya diyan—na makinig. At iyon nga ang punto ng pagkakaroon ng public hearing. Tingin ko naman, kung maipapaliwanag mismo nung mga advocates nito, kung maipapaliwanag ng mga eksperto at mga abogado kung ano ang magiging epekto at layon nito kung ito ay maisasabatas, tingin ko malaking hakbang iyon para magkaroon ng suporta itong SOGIE bill kaya naman siyempre, iyong constant na pagtutulak at pangungumbinse ng mga mismong miyembro ng LGBT community at iyong kanilang mga ally sa loob at labas ng Senado at sa iba’t ibang mga senador natin, siyempre hindi dapat tumigil iyan. Lahat naman ng batas na naipasa natin, laging nangangailangan ng tulak mula sa publiko. 

Tingin ko, kung iyan ay masu-sustain, magiging maayos ang usapan, magkakaroon ng maayos na paliwanag, mayroong pag-asa na ito ay maisabatas. Dahil gaya nga ng sinabi mo, sayang nga, eh, dahil naipasa na sa lower house, siguro, isa na sa mga pinakamagandang pagkakataon para maisabatas na nga itong panukalang ito. At sana, huwag nating mapabayaan, huwag nating sayangin iyong mga pagkakataong ito. 

KAREN OW-YONG: Finally po, pahabol lang po, Attorney Barry Gutierrez, mayroon po bang pahayag, saloobin po o reaksyon si VP Leni tungkol naman doon sa isyu ni Calauan, Laguna Mayor Sanchez, ano, dahil napakalaking usapin rin po dito iyong diumano’y pagpapalaya raw para sa kaniya dahil nga doon sa isang batas na sinasabi na if you are doing good inside—

JANA ABEJERO: Good conduct, magandang pag-uugali, ay mababawasan ang sentensya. 

KAREN OW-YONG:  Correct. Ano po ba ang kaniyang reaskyon dito, Sir? 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Kahapon nagsalita na si VP Leni tungkol diyan. Siya ay nainterbyu habang siya ay mayroong activity sa Samar na kaniyang pinuntahan at malinaw naman ang kaniyang posisyon dito. Siyempre, gaya ng iba nating mga kababayan, siya ay lubos na nagalit doon sa balita na itong si dating mayor Sanchez ay lalaya. Siyempre, naaalala naman niyang napakalinaw iyong galit na nararamdaman niya noong lumabas iyong balita tungkol nga dito sa pagkakagahasa at pagkakapatay kay Eileen Sarmenta at kay Allan Gomez noong 1993 at talaga namang dapat humarap ng ganoong klaseng parusa itong si [dating] mayor Sanchez.


Pero kinaklaro ni VP Leni na iyong batas mismo, hindi iyon ang problema. Maganda naman ang layon nitong Republic Act. [No.] 10592. Ito ay nagbibigay insentibo para sa mga PDL o iyong mga persons deprived of liberty na mag-ayos habang sila ay nasa loob, na na-e-encourage mag-participate sa mga programa kung saan sila ay puwedeng magbalik sa lipunan sa kabila ng kanilang pagkakakulong. 

Ang malaking katanungan lang dito ay ito kasing batas na ito, ang intesyon i-reward nga iyong good behavior: kung talagang maayos ka habang ikaw ay nakakulong, sumusunod ka sa mga patakaran, ikaw ay nakikilahok sa mga programa na sinusubukang mag-contribute sa lipunan. So ang malaking katanungan dito: paanong nag-qualify si [dating] mayor Sanchez doon gayong mayroong mga reports na napakaklaro na siya ay nahulihan ng shabu habang siya ay nakakulong—dalawang beses pa? Mayroon siyang paglabag doon sa mga patakaran mismo ng Bilibid noong nahulihan na mayroon siyang air-con at mayroon siyang flat screen TV sa loob ng kaniyang selda. So ang malaking tanong dito: papaanong mako-consider na ang isang tao na may mga ganitong klaseng malalang violation—alalahanin natin ang possession ng illegal drugs, krimen iyan, hindi lang iyan basta paglabag sa prison rules—papaano na-consider na iyon ay good behavior? Iyon na siguro ang dapat na tanong na ibato sa ating mga awtoridad. 

Pero siyempre, natutuwa naman si VP sa huling balita na sinasabi ng BuCor at sinasabi ng DOJ na hindi na raw papalayain. Tingin niya, itong desisyon na ito ay lumabas lamang dahil din sa paglabas ng galit sa pagbabantay ng ating mga kababayan na kaagad nagpahayag ng kanilang pagtutol dito nga sa naging resulta ng kaso ni [dating] mayor Sanchez. 

KAREN OW-YONG: Ayan, so maraming salamat po, Attorney Barry Gutierrez, sa lahat ng impormasyon na iyan at good luck po sa inyo. Ipaabot niyo po ang aming pagbati kay Vice President Leni Robredo. 

JANA ABEJERO: Salamat po, Attorney Barry! 

ATTY. BARRY GUTIERREZ: Siyempre, makakaabot. Maraming salamat din ay magandang umaga sa inyo! 

KAREN OW-YONG: Maraming salamat po. At iyan po ang tagapagsalita ni Vice President Leni Robredo, si Attorney Barry Gutierrez. 

– 30 –